Mở rộng thị trường, kiến tạo nguồn cầu cho thị trường xuất bản

Đại biểu Vũ Văn Tiến phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH

Luật hóa chính sách Nhà nước bảo đảm điều kiện và nguồn lực cho hoạt động xuất bản

Sáng 09/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Thảo luận tại Phiên họp, các đại biểu bày tỏ thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành xuất bản trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Dự thảo được thiết kế theo hướng đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền và chuyển đổi tư duy từ quản lý xuất bản phẩm đơn thuần sang quản lý hệ sinh thái xuất bản trong môi trường số, áp dụng các hình thức hậu kiểm phù hợp để giải phóng nguồn lực.

Góp ý hoàn thiện Dự thảo Luật, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn TP. Hải Phòng) cho rằng, dù đóng góp kinh tế của ngành xuất bản còn khiêm tốn, giá trị tư tưởng, văn hóa mà ngành mang lại cho đất nước là rất lớn. Vì thế, nếu không kiến tạo được nguồn cầu, thị trường xuất bản sẽ khó tạo bước phát triển đột phá.

Vì vậy, đại biểu cho rằng, việc sửa đổi Luật Xuất bản không chỉ dừng lại ở việc tháo gỡ các vướng mắc thể chế thuần túy, mà cốt lõi là phải tạo dựng được một hệ sinh thái đọc, mở rộng thị trường và kiến tạo nguồn cầu đủ lớn để ngành xuất bản phát triển bền vững.

Với quan điểm đó, đại biểu Vũ Văn Tiến đề nghị xem xét luật hóa trực tiếp chính sách Nhà nước bảo đảm điều kiện và nguồn lực cho hoạt động xuất bản; hoàn thiện cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng, mua bản quyền và hỗ trợ xuất bản đối với các xuất bản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị, văn hóa, giáo dục và khoa học - công nghệ thiết yếu của quốc gia.

 Nhà nước có chính sách đầu tư ngân sách để đặt hàng và mua sách cấp cho tất cả các thư viện để phục vụ bạn đọc trực tiếp miễn phí, đồng thời đầu tư thư viện số dùng chung, mua và cấp quyền truy cập cơ sở dữ liệu học thuật; đầu tư hệ thống xuất bản phẩm về khoa học, văn hoá, lịch sử, nghề nghiệp, sức khoẻ thể chất và tinh thần…“Thư viện công lập và thư viện ở tất cả các cơ sở giáo dục phải trở thành động lực phát triển thị trường xuất bản để từ đó thúc đẩy phát triển văn hoá đọc” - đại biểu Tiến nhấn mạnh.

Về dài hạn, đại biểu đề nghị cần thành lập Quỹ xuất bản quốc gia và Quỹ dịch thuật quốc gia. Trong đó, Quỹ xuất bản quốc gia tập trung hỗ trợ các đầu sách có giá trị về khoa học, công nghệ, văn hóa, lịch sử. Quỹ dịch thuật quốc gia hỗ trợ đưa sách Việt Nam ra nước ngoài, đồng thời mua bản quyền những tác phẩm tinh hoa của thế giới để dịch và xuất bản tại Việt Nam.

Cùng quan tâm vấn đề này, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đoàn Quảng Trị) cho rằng, để bảo đảm thực hiện các chính sách của Nhà nước phát triển hoạt động xuất bản tại Điều 7, Dự thảo Luật cần thiết kế theo hướng quy định nguồn lực tài chính ổn định cho hoạt động đặt hàng xuất bản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.

Đồng thời, nghiên cứu chính sách thuế giá trị gia tăng theo hướng áp dụng thống nhất đối với sách in, sách điện tử và sách nói.

“Thực tiễn thi hành cho thấy, nhiều chính sách chưa được triển khai hiệu quả do thiếu cơ chế tài chính cụ thể, đồng thời sự khác biệt về thuế giữa các loại hình xuất bản phẩm chưa tạo động lực cho chuyển đổi số và chưa bảo đảm sự bình đẳng giữa các loại hình” - đại biểu Tâm nêu thực tế.

Khuyến khích phát triển xuất bản phẩm phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm cũng đề nghị bổ sung đối tượng được ưu tiên tại điểm b, khoản 1, Điều 7 gồm phụ nữ, trẻ em gái, gia đình và các nhóm yếu thế hoặc bổ sung quy định ưu tiên đặt hàng, hỗ trợ xuất bản các xuất bản phẩm tuyên truyền về bình đẳng giới, xây dựng gia đình hạnh phúc, phòng, chống bạo lực gia đình, bảo vệ phụ nữ và trẻ em.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH

Đồng thời, bổ sung chính sách khuyến khích phát triển kho xuất bản phẩm điện tử phục vụ phụ nữ, trẻ em và gia đình, ưu tiên các nội dung về kỹ năng sống, bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Qua đó, nâng cao khả năng tiếp cận tri thức, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.

Theo đại biểu Cà Thị Thắm (Đoàn Lai Châu) cũng đề nghị Dự thảo Luật quan tâm nhiều hơn đến chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển xuất bản phẩm phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhất là các ấn phẩm về tiếng nói, chữ viết, lịch sử, văn hóa và tri thức truyền thống.

Theo đó, cần nghiên cứu quy định theo hướng Nhà nước hỗ trợ kinh phí hoặc đặt hàng xuất bản đối với các xuất bản phẩm này; ưu tiên số hóa tài liệu, tư liệu, sách quý có nguy cơ mai một và xây dựng cơ sở dữ liệu để người dân, học sinh, nhà nghiên cứu thuận lợi tiếp cận.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) kiến nghị đối với các chính sách ưu đãi phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu vùng xa, trẻ em và đối tượng yếu thế, Dự thảo Luật cần cụ thể hóa về nguồn lực, định mức và cơ chế đặt hàng để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, tránh dừng lại ở quy định “khung".

N. HỒNG