Bổ sung quy định 'ba vòng kiểm soát' với sách có nội dung quan trọng

Sáng 9/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Trách nhiệm của nền tảng trung gian, nguyên tắc sử dụng AI

Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà nhấn mạnh sự cần thiết phải hoàn thiện cơ sở pháp lý đối với các dịch vụ trung gian phát hành để ngăn chặn sách lậu trên không gian mạng - theo tường thuật của báo Đại biểu Nhân dân.

ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà phát biểu thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Ảnh: Quốc hội.

Theo bà Thu Hà, các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và nền tảng số phải có nghĩa vụ chủ động phát hiện, ngăn chặn và gỡ bỏ kịp thời sách giả, sách lậu, các xuất bản phẩm vi phạm quyền tác giả.

Đồng thời, các đơn vị này phải có trách nhiệm phối hợp xác minh, xử lý các hành vi vi phạm trên môi trường mạng; thực hiện lưu giữ dữ liệu giao dịch, nhật ký hoạt động nhằm bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Song song đó, dự thảo cần quy định rõ việc xử lý đối với trường hợp cơ sở cung cấp dịch vụ trung gian không thực hiện hoặc chậm thực hiện yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm, qua đó tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để phát hiện và xử lý kịp thời vi phạm.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị cần bổ sung các quy định đối với ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động xuất bản.

Việc bổ sung quy định này sẽ bảo đảm nguyên tắc xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm, hạn chế việc lợi dụng AI để né tránh trách nhiệm pháp lý; nhằm vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo đi đôi với việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng.

Tăng cường thanh tra, kiểm tra; cơ chế kiểm soát ba lớp

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP Hải Phòng) thì cho rằng cơ chế kiểm soát ba lớp như trong dự thảo cần được luật hóa rõ hơn.

“Tôi đồng tình rằng với những nội dung liên quan đến chủ quyền quốc gia, lịch sử dân tộc, lãnh tụ và những vấn đề đặc biệt nhạy cảm cần có cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt hơn”, báo Tiền Phong dẫn lời đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga.

Cũng trên báo này, đại biểu Nguyễn Thái Học (đoàn Đắk Lắk) nêu vấn đề liên quan đến công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

“Những vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất bản vừa qua bị xử lý về pháp luật, cơ quan có thẩm quyền đã kết luận nguyên nhân từ buông lỏng công tác thanh tra, kiểm tra. Do vậy, việc đặt ra vấn đề thanh tra, kiểm tra có một điều riêng trong dự thảo luật là rất cần thiết”, ông Nguyễn Thái Học đề xuất.

Liên quan vấn đề thanh tra, kiểm tra, đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang (TP.HCM) đề xuất bổ sung quy định theo hướng kiểm tra, giám sát hoạt động xuất bản trên cơ sở mức độ rủi ro, mức độ tuân thủ pháp luật, ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu; ưu tiên nguồn lực kiểm tra đối với hoạt động, nội dung có nguy cơ cao.

“Giảm tiền kiểm không có nghĩa là giảm quản lý mà là chuyển từ kiểm soát trước sang phát hiện nhanh, truy xuất đúng và xử lý kịp thời”, đại biểu Quốc hội đoàn TP.HCM nói.

Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu. Ảnh: Quốc hội.

Trong phát biểu giải trình, Bộ trưởng Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã đánh giá về sự cần thiết phải tăng cường quản lý Nhà nước, bảo đảm hài hòa giữa tiền kiểm và hậu kiểm, nhằm đảm bảo an ninh chính trị, tư tưởng và hạn chế các sai sót.

Luật sửa đổi bổ sung quy định nhằm kiểm soát chặt chẽ hơn các nhóm nội dung quan trọng, phức tạp, nhạy cảm như viết về lãnh tụ, lịch sử dân tộc, chiến tranh cách mạng, danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc, lãnh đạo Đảng, Nhà nước... giao Chính phủ quy định chi tiết.

Bộ trưởng cho biết dự thảo bổ sung quy định hình thành ba vòng kiểm soát chặt chẽ. Nhà xuất bản thẩm định nội dung, trình cơ quan chủ quản phê duyệt kế hoạch xuất bản. Cơ quan chủ quản xem xét phê duyệt kế hoạch xuất bản. Cơ quan quản lý Nhà nước thẩm định xuất bản phẩm lưu chiểu và cho ý kiến trước khi nhà xuất bản ra quyết định phát hành.

Về ý kiến liên quan cụ thể hóa thời hạn, danh mục, tiêu chí, thẩm quyền liên quan ba vòng kiểm soát, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện trong thời gian tới; đồng thời nghiên cứu về công tác kiểm tra, giám sát như đề xuất của đại biểu.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng thông tin thêm dự thảo bổ sung quy định các hành vi bị nghiêm cấm đối với việc phổ biến sản phẩm, thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng; quy định về quản lý hoạt động xuất bản trên môi trường số xuyên biên giới, bảo vệ quyền tác giả, các quy định về sử dụng trí tuệ nhân tạo.

Phan Chi (tổng hợp)