Đại biểu Quốc hội Cà Thị Thắm đề nghị minh bạch việc sử dụng AI trong xuất bản

Phát biểu thảo luận, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Cà Thị Thắm (Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu) cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi luật theo tờ trình của Chính phủ và tham gia một số nội dung nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật.

Đại biểu Cà Thị Thắm phát biểu thảo luận tại hội trường.

Đề nghị minh bạch việc sử dụng AI trong xuất bản

Đối với Khoản 14 Điều 1 sửa đổi Điều 27 về thông tin ghi trên xuất bản phẩm, đại biểu Cà Thị Thắm cho rằng các nguyên tắc tại khoản 1 Điều 27 chưa bao quát đầy đủ yêu cầu quản lý đối với xuất bản phẩm được tạo lập, biên tập, dịch thuật hoặc hoàn thiện có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc: “Minh bạch về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong quá trình tạo lập, biên tập, dịch thuật và hoàn thiện xuất bản phẩm”; đồng thời quy định trách nhiệm của nhà xuất bản và các chủ thể có liên quan trong kiểm tra, thẩm định và chịu trách nhiệm đối với nội dung xuất bản phẩm có sử dụng AI.

Đối với xuất bản phẩm liên quan đến lịch sử, văn hóa, tiếng nói, chữ viết, phong tục, tập quán và tri thức truyền thống của các dân tộc thiểu số, đại biểu đề nghị có cơ chế kiểm tra, thẩm định phù hợp, bảo đảm tính chính xác, tôn trọng bản sắc văn hóa và tránh việc AI tạo ra hoặc khuếch đại những thông tin sai lệch.

Làm rõ khái niệm, trách nhiệm trên nền tảng số

Đối với quy định về “cơ sở cung cấp dịch vụ trung gian phát hành xuất bản phẩm” tại Khoản 2 Điều 1, sửa đổi Khoản 14 Điều 4, đại biểu cho rằng việc bổ sung là cần thiết, phù hợp với xu hướng chuyển dịch hoạt động phát hành xuất bản phẩm sang môi trường số.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, chuẩn hóa khái niệm, bảo đảm thống nhất về nội hàm với pháp luật về thương mại điện tử, giao dịch điện tử, an ninh mạng và các pháp luật có liên quan; đồng thời làm rõ mối quan hệ pháp lý giữa nền tảng thương mại điện tử, cơ sở cung cấp dịch vụ trung gian và cơ sở phát hành xuất bản phẩm, tránh chồng lấn về chủ thể và trách nhiệm.

Cần chính sách mạnh hơn cho xuất bản phẩm vùng dân tộc thiểu số, miền núi

Đại biểu Cà Thị Thắm cho rằng sách về tiếng nói, chữ viết góp phần giữ gìn ngôn ngữ; sách về lịch sử, phong tục, tập quán giúp thế hệ trẻ hiểu về cội nguồn; việc ghi chép, số hóa và xuất bản tri thức dân gian góp phần lưu giữ các giá trị văn hóa của từng cộng đồng, vì vậy, đề nghị dự thảo Luật quan tâm hơn đến chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển xuất bản phẩm phục vụ vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Nhà nước hỗ trợ kinh phí hoặc đặt hàng xuất bản đối với những xuất bản phẩm có giá trị về bảo tồn tiếng nói, chữ viết và văn hóa các dân tộc thiểu số; ưu tiên số hóa tài liệu, tư liệu, sách quý và tri thức truyền thống có nguy cơ mai một; xây dựng cơ sở dữ liệu số để người dân, học sinh và các nhà nghiên cứu thuận lợi tiếp cận.

Đồng thời, khuyến khích ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong dịch thuật, số hóa và phổ biến tri thức, nhất là đối với các ngôn ngữ dân tộc thiểu số có số lượng người sử dụng không lớn; đồng thời phải kiểm chứng nội dung, bảo vệ quyền của cộng đồng và tôn trọng bản sắc văn hóa, tránh làm sai lệch hoặc thương mại hóa không phù hợp các giá trị văn hóa truyền thống.

Theo chương trình kỳ họp, buổi chiều cùng ngày, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Xuân Tiến – Mai Sùng (Văn phòng Đoàn ĐBQH tỉnh)