Kiến nghị hoàn thiện hành lang pháp lý hòa giải ở cơ sở, chuyển đổi số xuất bản và lao động đi làm việc nước ngoài

Đồng chí Nguyễn Đăng Bình, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên chủ trì phiên thảo luận Tổ.

Đánh giá cao ý nghĩa nhân văn và tầm quan trọng của dự án Luật Hòa giải ở cơ sở, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) nhấn mạnh việc củng cố thiết chế hòa giải ở cơ sở là giải pháp căn cơ để xây dựng một xã hội hòa thuận, an toàn. Việc giải quyết bất đồng thông qua cơ chế hòa giải tự nguyện không chỉ giúp các bên đi đến thỏa thuận trên cơ sở thấu tình đạt lý, thuận lợi cho việc tự nguyện thi hành, mà còn tránh được những mâu thuẫn kéo dài phát sinh từ các vụ kiện tụng phức tạp qua nhiều cấp xét xử.

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội góp ý dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) tại Tổ thảo luận.

Quan tâm đến nguyên tắc tổ chức và hoạt động hòa giải tại Điều 4, đại biểu thống nhất với quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, thông tin đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và gia đình. Tuy nhiên, qua rà soát các quy định về quyền, nghĩa vụ của hòa giải viên, tổ hòa giải và người được mời tham gia hòa giải, đại biểu cho rằng dự thảo mới dừng ở nguyên tắc chung, chưa quy định thành nghĩa vụ pháp lý cụ thể. Trong khi đó, đối với các vụ việc liên quan đến hôn nhân, gia đình hoặc tranh chấp tài sản, nếu thông tin không được bảo mật chặt chẽ sẽ làm giảm niềm tin của người dân đối với hoạt động hòa giải.

Đại biểu đề nghị bổ sung một điều riêng về bảo đảm thông tin trong hòa giải nhằm thống nhất với các quy định của Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án. Theo đó, cần quy định rõ nghĩa vụ của hòa giải viên, tổ hòa giải và các cá nhân, tổ chức tham gia hòa giải trong việc giữ bí mật toàn bộ thông tin, tài liệu và nội dung vụ việc; bổ sung nguyên tắc không ghi âm, ghi hình trong quá trình hòa giải, việc ghi chép chỉ phục vụ trực tiếp cho hoạt động hòa giải; đồng thời quy định các thông tin, tài liệu, lời trình bày của các bên trong quá trình hòa giải không được sử dụng làm chứng cứ tại Tòa án hoặc các thiết chế giải quyết tranh chấp khác.

Đại biểu Hà Sỹ Huân, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Thái Nguyên đề nghị bổ sung cơ chế hỗ trợ hoạt động hòa giải ở cơ sở, hoàn thiện quy định về quản lý người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Quan tâm đến dự án Luật này, đại biểu Hà Sỹ Huân (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) quan tâm đến kinh phí hoạt động tại Điều 6. Theo đại biểu, thực trạng hoạt động của các tổ hòa giải cơ sở hiện nay gặp rất nhiều khó khăn về nguồn lực, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng như trong bối cảnh thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, sáp nhập thôn tổ khiến quy mô địa bàn và số lượng hòa giải viên tăng lên. Nhiều hòa giải viên thậm chí phải tự bỏ chi phí cá nhân để thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh quy định ngân sách nhà nước bảo đảm và khuyến khích nguồn hỗ trợ hợp pháp, đại biểu đề xuất cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định về “Quỹ hỗ trợ hòa giải ở cơ sở” nhằm huy động nguồn lực đóng góp tự nguyện từ cộng đồng, doanh nghiệp và các tổ chức, tạo nguồn tài chính bền vững hỗ trợ hoạt động hòa giải.

Về tiêu chuẩn hòa giải viên tại Điều 7, đại biểu cho rằng việc dự thảo chỉ tập trung vào yếu tố “có uy tín và có khả năng thuyết phục” là chưa đầy đủ. Để nâng cao chất lượng hòa giải, đặc biệt đối với các vụ việc phức tạp ở cơ sở, cần bổ sung và làm rõ các tiêu chuẩn về kỹ năng chuyên môn như: Kỹ năng đối thoại, phân tích vấn đề, năng lực sử dụng tiếng Việt và ngôn ngữ dân tộc thiểu số linh hoạt, phương pháp tiếp cận phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, đại biểu Hà Sỹ Huân cho rằng, về trách nhiệm quản lý của UBND cấp xã (Điều 18), trong bối cảnh khối lượng công việc ở cấp xã rất lớn sau khi sắp xếp bộ máy, nếu giao toàn bộ trách nhiệm này cho cấp xã mà không có cơ chế phối hợp sẽ tạo gánh nặng lớn.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định rõ ràng về cơ chế phối hợp giữa UBND cấp xã với các cơ quan chuyên môn (Công an, Thanh tra, Nội vụ); trong đó xác định rõ vai trò nòng cốt của lực lượng Công an xã. Đồng thời, cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho UBND cấp xã được chủ động xử lý ngay các vi phạm khi phát hiện, thay vì chỉ dừng lại ở việc “báo cáo kịp thời” lên cấp trên.

Về cơ chế quản lý và xử lý vi phạm của người lao động: Từ thực tế vẫn còn tình trạng người lao động sau khi sang nước ngoài tự ý bỏ hợp đồng, phá vỡ cam kết để chuyển sang làm việc cho doanh nghiệp khác nhằm tìm kiếm thu nhập cao hơn, gây ảnh hưởng xấu đến uy tín và thị trường đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài. Đại biểu kiến nghị dự thảo luật cần bổ sung các quy định, cơ chế quản lý và chế tài xử lý đủ sức răn đe đối với những trường hợp người lao động cố tình vi phạm hợp đồng.

Đại biểu Phạm Thị Thu Thủy góp ý nhiều nội dung liên quan đến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, đại biểu Phạm Thị Thu Thủy, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phát triển ngành xuất bản trong giai đoạn mới.

Đối với mục tiêu của hoạt động xuất bản, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về vai trò của ngành xuất bản trong xây dựng xã hội học tập, nâng cao năng lực tiếp cận, khai thác tri thức của người dân trong môi trường số; đồng thời bổ sung nguyên tắc bảo đảm tính chính xác, minh bạch, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ dữ liệu cá nhân và trách nhiệm khi ứng dụng công nghệ số.

Đại biểu cũng đề nghị có chính sách ưu tiên để đồng bào dân tộc thiểu số, người dân vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, người khuyết tật và các nhóm yếu thế được tiếp cận bình đẳng với xuất bản phẩm.

Về chuyển đổi số, đại biểu cho rằng dự thảo mới dừng ở việc số hóa quy trình, chưa hình thành tư duy quản trị dữ liệu xuất bản. Do đó, cần bổ sung quy định về xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các chủ thể trong hoạt động xuất bản; quy định việc lưu trữ lâu dài xuất bản phẩm điện tử và bảo đảm an toàn dữ liệu, an ninh mạng, bảo vệ bản quyền.

Đối với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đại biểu nhấn mạnh AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không làm thay đổi hoặc miễn trừ trách nhiệm pháp lý của nhà xuất bản và các chủ thể liên quan. Do đó, đề nghị khuyến khích ứng dụng AI gắn với yêu cầu minh bạch, khả năng truy vết, an toàn dữ liệu, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời bổ sung hành vi bị nghiêm cấm là lợi dụng AI để tạo lập, sửa đổi, làm giả hoặc xuyên tạc nội dung xuất bản phẩm.

Liên quan đến quản lý hoạt động xuất bản trên không gian mạng, đại biểu đề nghị làm rõ khái niệm, tiêu chí nhận diện “nội dung có tính chất xuất bản”, bảo đảm phân định rõ phạm vi điều chỉnh giữa Luật Xuất bản với Luật Báo chí và các luật có liên quan; bổ sung quy định xử lý việc tái phát hành xuất bản phẩm vi phạm trên các nền tảng số và sàn thương mại điện tử.

Đại biểu cũng đề nghị luật hóa các tiêu chí đối với cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia; rà soát quy định về phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực xuất bản theo hướng xác định rõ thẩm quyền, điều kiện thực hiện và trách nhiệm của từng cấp, bảo đảm thống nhất, khả thi và gắn với năng lực cán bộ, hạ tầng công nghệ thông tin, cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Quang cảnh phiên thảo luận Tổ.

Trước đó, Quốc hội họp tại Hội trường nghe trình bày các tờ trình, báo cáo về 05 nội dung: Dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; dán Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Triệu Tuyên