Hình thành ba vòng kiểm soát chặt chẽ với nhóm nội dung quan trọng, phức tạp, nhạy cảm

Sáng 9.8, tại phiên thảo luận của Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, phát biểu giải trình, làm rõ một số ý kiến đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã dành sự quan tâm, đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, trí tuệ và xác đáng đối với dự thảo Luật.

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu

Theo đó, các đại biểu Quốc hội đều thể hiện sự thống nhất cao với sự cần thiết ban hành dự án luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị và Chỉ thị 04 của Ban Bí thư, cũng như các chủ trương, nghị quyết lớn của Đảng về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển công nghiệp văn hóa, văn hóa đọc...

Việc sửa đổi, bổ sung dự thảo luật nhằm tập trung xử lý các vướng mắc, bất cập đặt ra từ thực tiễn, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền, phân định rõ thẩm quyền để tạo động lực phát triển hoạt động xuất bản trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng cho biết, ngay sau phiên thảo luận ở tổ ngày 5.8, Bộ VHTTDL đã tích cực phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội để nghiên cứu, tiếp thu và gửi tới các đại biểu Quốc hội báo cáo tiếp thu, giải trình 30 trang với 45 nội dung tiếp thu và 32 nội dung giải trình đối với ý kiến các đại biểu thảo luận tại tổ, kèm theo dự thảo luật đã được tiếp thu, chỉnh sửa và bản so sánh.

Kiểm soát chặt chẽ các nhóm nội dung quan trọng, phức tạp, nhạy cảm

Làm rõ thêm một số vấn đề lớn mà các đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, về tăng cường quản lý nhà nước, bảo đảm hài hòa giữa tiền kiểm và hậu kiểm gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh chính trị, tư tưởng và hạn chế tối đa các sai sót, từ thực tế công tác xuất bản thời gian qua và tiếp thu ý kiến của đại biểu, dự thảo luật đã kế thừa quy định tại khoản 1 Điều 28 của Luật Xuất bản năm 2012 về việc phải nộp xuất bản phẩm lưu chiểu cho cơ quan quản lý nhà nước chậm nhất 10 ngày trước khi phát hành.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu nêu

Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định kiểm soát chặt chẽ đối với các nhóm nội dung quan trọng, phức tạp, nhạy cảm như viết về lãnh tụ, lịch sử dân tộc, chiến tranh, danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc, lãnh đạo Đảng, Nhà nước... và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Các quy định được bổ sung nhằm hình thành ba vòng kiểm soát chặt chẽ: nhà xuất bản thẩm định nội dung, trình cơ quan chủ quản phê duyệt kế hoạch xuất bản; cơ quan chủ quản xem xét, phê duyệt kế hoạch xuất bản; cơ quan quản lý nhà nước thẩm định xuất bản phẩm lưu chiểu và cho ý kiến trước khi nhà xuất bản ra quyết định phát hành.

Bộ trưởng cho biết, việc quy định nộp lưu chiểu 10 ngày trước khi phát hành nhằm xác định trách nhiệm của nhà xuất bản đối với ấn phẩm đưa ra thị trường, đồng thời thông báo để cơ quan quản lý nhà nước xử lý các vấn đề vi phạm nếu có.

Đối với các ý kiến của đại biểu đề nghị quy định rõ thời hạn, danh mục, tiêu chí, thẩm quyền sẽ quy định trong Luật hay giao Chính phủ quy định chi tiết, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu trong thời gian tới để hoàn thiện.

Liên quan đến công tác kiểm tra, giám sát, Bộ VHTTDL sẽ nghiên cứu để làm rõ thêm tại Điều 6 về quản lý nhà nước đối với xuất bản.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu nêu

Về chính sách của Nhà nước phát triển hoạt động xuất bản tại Điều 7, Bộ trưởng cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo luật được thiết kế theo hướng quy định khung chính sách trong luật và áp dụng pháp luật có liên quan, bảo đảm đồng bộ, tránh chồng chéo.

Các chính sách tập trung hỗ trợ phát triển xuất bản, chuyển đổi số, xuất bản điện tử, văn hóa đọc, hỗ trợ tác giả, đồng bào dân tộc thiểu số, các địa bàn khó khăn...

Đồng thời, dự thảo có các chính sách đào tạo, thu hút, phát triển nguồn nhân lực, trong đó đặc biệt quan tâm nâng cao chất lượng đội ngũ biên tập viên để đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành xuất bản.

Đối với một số ý kiến của đại biểu về xuất bản phẩm điện tử, Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu.

Bổ sung quy định về quản lý hoạt động xuất bản trên môi trường số, xuyên biên giới

Về hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng, xuyên biên giới và bảo vệ quyền tác giả, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, đây là vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, cơ quan soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý dự thảo luật theo hướng bảo đảm mục tiêu ngăn chặn việc tổ chức, cá nhân đưa sản phẩm, tài liệu có nội dung vi phạm ra công chúng dưới hình thức xuất bản phẩm tại Điều 4.

Dự thảo luật đồng thời bổ sung quy định về quản lý nhà nước tại Điều 6 và các hành vi bị nghiêm cấm đối với việc phổ biến sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng tại Điều 10.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về quản lý hoạt động xuất bản trên môi trường số, xuyên biên giới, bảo vệ quyền tác giả và sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động xuất bản tại các Điều 27, 50, 51.

Cơ quan soạn thảo cũng sẽ tiếp thu ý kiến của đại biểu về việc rà soát để bảo đảm phù hợp với các cam kết quốc tế về sở hữu trí tuệ cũng như Luật Sở hữu trí tuệ tại Điều 10.

Về mô hình tập đoàn xuất bản, tập đoàn truyền thông quốc gia và cơ quan chủ lực xuất bản truyền thông quốc gia tại Điều 7 và Điều 12, Bộ trưởng cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, cơ quan soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý các quy định theo hướng tạo cơ sở pháp lý cho việc hình thành, phát triển các mô hình tổ chức xuất bản phù hợp, phát huy vai trò cơ quan chủ lực trong lĩnh vực xuất bản, truyền thông.

Đồng thời, bảo đảm rõ chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm và cơ chế quản lý phù hợp với yêu cầu phát triển ngành xuất bản trong tình hình mới.

Theo đó, dự thảo luật dự kiến chỉnh lý theo hướng Nhà nước xây dựng chiến lược phát triển hoạt động xuất bản, có lộ trình hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông và cơ quan chủ lực xuất bản, truyền thông theo tinh thần Chỉ thị 04 của Ban Bí thư.

Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền gắn với xác định rõ trách nhiệm

Về khắc phục bất cập thực tiễn và hoàn thiện công cụ quản lý trong môi trường số, Bộ trưởng cho biết, đây là một trong những vấn đề quan trọng trong thời gian tới.

Dự thảo luật tiếp tục hoàn thiện theo hướng đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền gắn với xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xuất bản.

Dự thảo đơn giản hóa thủ tục hành chính tại 16 điều, tăng cường tự chủ và thực hiện hậu kiểm. Dự thảo bỏ quy định về tạm dừng hoạt động, giữ nguyên quy định về đình chỉ có thời hạn hoạt động của nhà xuất bản tại Điều 14.

Đồng thời, hoàn thiện các quy định về quản lý nhập khẩu xuất bản phẩm, phòng, chống in lậu, vi phạm bản quyền tại các Điều 38, 39, 50, 51; quy định trách nhiệm của nền tảng trung gian và nền tảng xuyên biên giới trong môi trường số tại các Điều 23, 45, 50.

Các đại biểu dự phiên thảo luận sáng 9.8. Ảnh: Quốc hội

Về vị trí, mục đích, nguyên tắc của hoạt động xuất bản, Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý dự thảo luật theo hướng xác định rõ xuất bản là lĩnh vực tư tưởng, văn hóa đặc biệt quan trọng, đồng thời là ngành kinh tế, công nghệ, bộ phận của công nghiệp văn hóa và hạ tầng tri thức quốc gia. Qua đó, thể hiện rõ vị trí, mục đích và tính đặc thù của hoạt động xuất bản.

Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu một số góp ý của đại biểu liên quan đến nội dung này, đồng thời sẽ tiếp tục nghiên cứu, rà soát để tiếp thu thêm các ý kiến của đại biểu.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, đối với các ý kiến khác của đại biểu và những nội dung chưa thể cập nhật đầy đủ, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu, nghiên cứu để tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Chính phủ và cơ quan thẩm tra hoàn thiện, chỉnh lý dự thảo luật cũng như các văn bản hướng dẫn thi hành.

Đồng thời, trong công tác quản lý nhà nước và quá trình tổ chức thực hiện hoạt động xuất bản, cơ quan soạn thảo sẽ bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và hiệu quả của luật; vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn hiện nay, vừa tạo định hướng, khuôn khổ cho sự phát triển của ngành xuất bản trong thời gian tới, như ý kiến của một số đại biểu đã nêu.

XUÂN TRƯỜNG; ảnh: TRẦN HUẤN