Đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất

Bảo đảm hài hòa giữa tiền kiểm và hậu kiểm

Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh cho biết, sau các phiên thảo luận tại Tổ và tại Hội trường của Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, các đại biểu Quốc hội cơ bản thống nhất, tán thành sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. 

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản

Bên cạnh đó, các đại biểu Quốc hội đã có nhiều ý kiến quan trọng, xác đáng, trách nhiệm đối với các nội dung cụ thể của dự thảo Luật. 

Bộ trưởng cho biết, những vấn đề lớn của dự thảo Luật đã được cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan liên quan nghiên cứu kỹ lưỡng, rà soát tiếp thu, hoàn thiện.

Đến thời điểm hiện nay, dự thảo Luật đã đạt được sự thống nhất cao giữa Chính phủ và cơ quan chủ trì thẩm tra, cụ thể:

Thứ nhất, về sự cần thiết phải tăng cường quản lý nhà nước, bảo đảm hài hòa giữa tiền kiểm và hậu kiểm, gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh chính trị, tư tưởng, hạn chế tối đa các sai sót: Cơ chế kiểm soát được thiết kế theo 3 lớp đối với một số nhóm chủ đề, đề tài liên quan đếnlịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc, gồm: thẩm định của nhà xuất bản; cơ quan chủ quản kiểm tra kết quả thẩm định của; cơ quan quản lý nhà nước đọc kiểm tra lưu chiểu và cho ý kiến trước khi phát hành.

Việc tăng cường kiểm soát đối với một số nhóm xuất bản phẩm đặc thù nhằm nâng cao trách nhiệm của nhà xuất bản, của cơ quan chủ quản, cơ quan quản lý nhà nước trong quy trình xuất bản và công tác quản lý nhà nước trong quy trình xuất bản.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh trình bày báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản

Thứ hai, về các chính sách của Nhà nước phát triển hoạt động xuất bản: dự thảo Luật quy định khung chính sách trong Luật và áp dụng pháp luật có liên quan; tập trung hỗ trợ phát triển xuất bản, chuyển đổi số, xuất bản điện tử, văn hóa đọc, hỗ trợ tác giả, đồng bào dân tộc thiểu số và các địa bàn khó khăn; hội nhập quốc tế trong hoạt động xuất bản.

Đồng thời, có các chính sách đào tạo, thu hút và phát triển nguồn nhân lực, phát huy vai trò hội, hiệp hội (như Hội Xuất bản Việt Nam, Hiệp hội in Việt Nam và hội in các tỉnh, khu vực) đáp ứng yêu cầu phát triển ngành xuất bản. 

Thứ ba, đối với các quy định về hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng, xuyên biên giới, bảo vệ quyền tác giả:dự thảo quy định các biện pháp ngăn chặn việc tổ chức, cá nhân đưa sản phẩm, tài liệu có nội dung vi phạm ra công chúng dưới hình thức xuất bản phẩm; bổ sung quy định về quản lý nhà nước, các hành vi bị nghiêm cấm đối với việc phổ biến sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng.

Đồng thời, bổ sung quy định về quản lý hoạt động xuất bản trên môi trường số, xuyên biên giới, bảo vệ quyền tác giả, các quy định về sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động xuất bản.

Các điều cấm và quy định bổ sung phải bảo đảm phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Thứ tư, về mô hình tập đoàn xuất bản, truyền thông quốc gia và cơ quan chủ lực xuất bản, truyền thông quốc gia: dự thảo Luật quy định theo hướng tạo cơ sở pháp lý cho việc hình thành, phát triển các mô hình tổ chức xuất bản phù hợp, phát huy vai trò của các cơ quan chủ lực trong lĩnh vực xuất bản, truyền thông; quy định chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm và cơ chế quản lý, phù hợp với yêu cầu phát triển ngành xuất bản trong tình hình mới.

Các đại biểu dự phiên họp

Thứ năm, về khắc phục bất cập thực tiễn và hoàn thiện công cụ quản lý trong môi trường số: dự thảo Luật xác định rõ hơn trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xuất bản, đơn giản hóa thủ tục hành chính; tăng cường tự chủ và thực hiện hậu kiểm; bỏ quy định về tạm dừng hoạt động xuất bản.

Đồng thời, hoàn thiện các quy định về quản lý nhập khẩu xuất bản phẩm, phòng chống in lậu, vi phạm bản quyền; quy định trách nhiệm của nền tảng trung gian và nền tảng xuyên biên giới trong môi trường số.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, ngoài các nội dung nêu trên, Chính phủ đã tiếp thu nhiều ý kiến của các đại biểu Quốc hội cả về nội dung và kỹ thuật lập pháp của dự thảo Luật như thể hiện trong Báo cáo đầy đủ gửi đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất

Tại phiên họp, báo cáo tóm tắt ý kiến về việc Chính phủ tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban nhận thấy Chính phủ đã chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan có liên quan; nghiêm túc tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội phát biểu tại Tổ và tại Hội trường, ý kiến của các Đoàn đại biểu Quốc hội. 

Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất với các nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật của Chính phủ và các dự thảo Luật đã được chỉnh lý. Nội dung tiếp thu, giải trình, chỉnh lý đã đáp ứng yêu cầu về tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ của hệ thống pháp luật.  

Thường trực Ủy ban nhận thấy các dự thảo Luật đã đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo rà soát, hoàn thiện báo cáo và dự thảo Luật trình Quốc hội; bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất; đồng thời, ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản quy định chi tiết để nâng cao tính khả thi, hiệu quả thi hành Luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh báo cáo tóm tắt ý kiến về việc Chính phủ tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, sau khi tiếp thu, chỉnh lý gồm 3 điều, không thay đổi về số điều so với dự thảo Luật đã trình Quốc hội.

Trong đó, sửa đổi, bổ sung 30/54 điều, bãi bỏ 7 điều, gộp Điều 28 và Điều 29 thành một điều quy định về nộp và quản lý xuất bản phẩm lưu chiểu, nộp xuất bản phẩm cho Thư viện Quốc gia Việt Nam.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban thống nhất với các nội dung đã được tiếp thu, giải trình và chỉnh lý trong dự thảo Luật, trong đó có một số nội dung lớn như sau:

Thứ nhất, thống nhất với việc chỉnh lý theo hướng mở rộng phạm vi điều chỉnh tại Điều 1 và bãi bỏ quy định tại Điều 2 của Luật hiện hành. Việc chỉnh lý đã bao quát các chủ thể tham gia vào hoạt động xuất bản, các chủ thể có liên quan đến hoạt động xuất bản, bảo đảm điều chỉnh các vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

Thứ hai, tán thành phương án chỉnh lý quy định về hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động xuất bản (Điều 10).

Trong đó, đã làm rõ 3 hành vi bị cấm liên quan đến “sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng” bao gồm: phát hành bản in của sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng; đăng, phát sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng dưới dạng sách; đăng, phát sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản trên không gian mạng có nội dung bị cấm theo quy định của Luật này; bổ sung hành vi bị cấm liên quan đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xuất bản.

Thứ ba, tán thành với việc chỉnh lý quy định về cơ chế kiểm tra, giám sát, thẩm định đối với xuất bản phẩm có nội dung đặc thù (Điều 24) và các điều có liên quan của dự thảo Luật để làm rõ hơn cơ chế kiểm soát 3 lớp, tăng cường trách nhiệm của nhà xuất bản, cơ quan chủ quản nhà xuất bản, cơ quan quản lý nhà nước trong việc quản lý hoạt động xuất bản.

Thống nhất việc xác định nhóm chủ đề, đề tài có tính chất phức tạp, nhạy cảm cần phải tổ chức thẩm định bao gồm: lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc và giao Chính phủ quy định chi tiết các danh mục này.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh kết luận nội dung thảo luận

Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất rất cao với những nội dung giải trình và tiếp thu, cũng như ý kiến của Ủy ban Văn hóa và Xã hội.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị các cơ quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để gửi các đại biểu Quốc hội và trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua theo chương trình kỳ họp.

THU SÂM - XUÂN TRƯỜNG; ảnh: TRẦN HUẤN