Quốc hội thông qua chính sách đột phá cho TP.HCM và các đô thị đặc biệt

Sáng 24/8, với 465/474 đại biểu Quốc hội có mặt tán thành, Quốc hội khóa XVI thông qua Luật Phát triển đô thị (có hiệu lực từ ngày 1/10/2026).

Luật này quy định cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển thành phố là đô thị loại đặc biệt, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt. TP.HCM, thành phố khác là đô thị đặc biệt được áp dụng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt quy định tại Luật này.

Các đại biểu dự phiên họp sáng 24/8.

Theo báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật, Chính phủ chỉnh lý theo hướng thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng; xác lập những cơ chế, chính sách đột phá, vượt trội nhằm thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt, TP.HCM, các thành phố khác, khu kinh tế đặc biệt và đầu tư xây dựng dự án khu đô thị lấn biển.

Việc chỉnh lý dự thảo Luật được thực hiện trên nguyên tắc bảo đảm tính hợp hiến, đổi mới tư duy lập pháp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với năng lực thực hiện và trách nhiệm giải trình; phát huy tiềm năng, lợi thế của từng địa phương theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Với khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp, Luật bổ sung thẩm quyền của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định yêu cầu, điều kiện cụ thể đối với phòng giao dịch của chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong khu thương mại tự do. Quy định này nhằm kiểm soát rủi ro về quản lý ngoại hối, phòng, chống rửa tiền và hạn chế sức ép cạnh tranh đối với các ngân hàng trong nước.

Chính phủ được giao quy định trình tự, thủ tục công nhận, gia hạn, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên hải quan đối với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, tạo cơ sở pháp lý cụ thể cho quá trình tổ chức thực hiện.

Liên quan đến Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, Luật làm rõ mục tiêu xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển trung tâm. Thẩm quyền quy định điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép thành lập ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư và phát hành sản phẩm tài chính quốc tế được giao cho HĐND Thành phố, trên cơ sở có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước.

Thành viên Trung tâm tài chính quốc tế được cung cấp dịch vụ tài chính và các dịch vụ hỗ trợ khác theo giấy phép thành lập và hoạt động cho tổ chức trong nước để giao dịch, thu hút vốn quốc tế.

Việc thực hiện phải tuân thủ đầy đủ quy định về quản lý ngoại hối, phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và quản lý nợ công.

Về phát triển hạ tầng năng lượng và công nghiệp năng lượng, Luật bổ sung đầy đủ thẩm quyền của Hội đồng nhân dân Thành phố trong quy định đối tượng, điều kiện tham gia, cơ chế thực hiện và trách nhiệm của các bên trong mua bán điện trực tiếp, bảo đảm cơ sở pháp lý cũng như yêu cầu an toàn, ổn định trong vận hành hệ thống điện.

Luật Phát triển đô thị đã dành riêng một chương quy định về cơ chế, chính sách phát triển Khu kinh tế đặc biệt.

Theo đó, xã, phường, đặc khu được công nhận là khu kinh tế đặc biệt khi đáp ứng các tiêu chí: Có vị trí chiến lược, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của đất nước; Có cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên; Có không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát, có quy mô dân số, diện tích tự nhiên lớn.

Chính phủ công nhận khu kinh tế đặc biệt sau khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền.

HĐND cấp tỉnh nơi có khu kinh tế đặc biệt quyết định số lượng đại biểu HĐND, tỷ lệ đại biểu hoạt động chuyên trách của HĐND; số lượng, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn các Ban của HĐND ở khu kinh tế đặc biệt.

UBND cấp tỉnh nơi có khu kinh tế đặc biệt quyết định số lượng Ủy viên UBND ở khu kinh tế đặc biệt; số lượng Phó Chủ tịch UBND ở khu kinh tế đặc biệt. Số lượng Phó Chủ tịch UBND ở khu kinh tế đặc biệt không được tính vào tổng số lượng Phó Chủ tịch UBND cấp xã của toàn tỉnh, thành phố theo khung số lượng do Chính phủ quy định.

Anh Văn