Luật Phát triển đô thị mở rộng không gian cho các mô hình phát triển mới

Luật Phát triển đô thị đã được Quốc hội thông qua. Ảnh: Quốc hội

Việc hoàn thiện Luật Phát triển đô thị nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tăng cường phân cấp, phân quyền, đồng thời tạo cơ chế phù hợp để phát huy tiềm năng, lợi thế và thúc đẩy các động lực phát triển đô thị mới

TĂNG QUYỀN CHỦ ĐỘNG CHO ĐỊA PHƯƠNG

Theo báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý, trên cơ sở nghiên cứu ý kiến của các đại biểu Quốc hội và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng; xác lập những cơ chế, chính sách đột phá, vượt trội nhằm thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt, Thành phố Hồ Chí Minh, các thành phố khác, khu kinh tế đặc biệt và đầu tư xây dựng dự án khu đô thị lấn biển.

Việc chỉnh lý dự thảo Luật thực hiện trên nguyên tắc bảo đảm tính hợp hiến, đổi mới tư duy lập pháp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với năng lực thực hiện và trách nhiệm giải trình; phát huy tiềm năng, lợi thế của từng địa phương theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Đáng chú ý, một trong những nội dung lớn được tiếp thu, chỉnh lý là quy định về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. Luật bổ sung điều kiện phải có sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi Chính phủ ban hành nghị định thí điểm một số cơ chế, chính sách khác hoặc chưa được quy định trong luật, văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, để áp dụng đối với thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt và khu kinh tế đặc biệt. Cùng với đó, phạm vi thí điểm cũng được giới hạn nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, quản lý kinh tế, quản lý xã hội, qua đó tăng cường tính công khai, minh bạch và bảo đảm kiểm soát quyền lực.

Bên cạnh hoàn thiện phạm vi thí điểm, Luật đồng thời xác định khu thương mại tự do là “khu chức năng” và làm rõ khái niệm “cấp có thẩm quyền”, bảo đảm cách hiểu thống nhất trong quá trình áp dụng.

Đối với tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực, quyết định về số lượng biên chế được hoàn thiện theo hướng bổ sung tiêu chí phải bảo đảm yêu cầu khối lượng công việc thực tế, đồng thời dự liệu trường hợp có quyết định khác của cấp có thẩm quyền. Việc xã hội hóa hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính phải bảo đảm quyền tự do lựa chọn của cá nhân, tổ chức.

Trong công tác quy hoạch, Luật bổ sung thẩm quyền của Hội đồng nhân dân Thành phố trong điều chỉnh cục bộ Quy hoạch tổng thể Thành phố, bảo đảm sự thống nhất trong quản lý nhà nước và kết nối giữa quy hoạch của Thành phố với quy hoạch khu kinh tế đặc biệt nằm trên địa bàn.

TIẾP TỤC HOÀN THIỆN CÁC CƠ CHẾ 

Trên nền tảng đó, Luật tiếp tục hoàn thiện các cơ chế nhằm tạo động lực cho những mô hình phát triển mới. Cụ thể, với khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp, Luật bổ sung thẩm quyền của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định yêu cầu, điều kiện cụ thể đối với phòng giao dịch của chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong khu thương mại tự do. Quy định giúp kiểm soát rủi ro về quản lý ngoại hối, phòng, chống rửa tiền và hạn chế sức ép cạnh tranh đối với các ngân hàng trong nước.

Chính phủ được giao quy định trình tự, thủ tục công nhận, gia hạn, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ áp dụng chế độ ưu tiên hải quan đối với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, tạo cơ sở pháp lý cụ thể cho quá trình tổ chức thực hiện.

Liên quan đến Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, Luật cũng làm rõ mục tiêu xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển trung tâm. Thẩm quyền quy định điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép thành lập ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư và phát hành sản phẩm tài chính quốc tế được giao cho Hội đồng nhân dân Thành phố, trên cơ sở có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Thành viên Trung tâm tài chính quốc tế được cung cấp dịch vụ tài chính và các dịch vụ hỗ trợ khác theo giấy phép thành lập và hoạt động cho tổ chức trong nước để giao dịch, thu hút vốn quốc tế. Việc thực hiện phải tuân thủ đầy đủ quy định về quản lý ngoại hối, phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và quản lý nợ công.

Về phát triển hạ tầng năng lượng và công nghiệp năng lượng, Luật bổ sung đầy đủ thẩm quyền của Hội đồng nhân dân Thành phố trong quy định đối tượng, điều kiện tham gia, cơ chế thực hiện và trách nhiệm của các bên trong mua bán điện trực tiếp, bảo đảm cơ sở pháp lý cũng như yêu cầu an toàn, ổn định trong vận hành hệ thống điện.

Với các quy định bổ sung, chỉnh lý, Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý đồng bộ hơn, nâng cao hiệu quả quản lý và mở thêm không gian phát triển.

Thanh Xuân