Mở cơ hội để doanh nghiệp Việt bước sâu vào chuỗi cung ứng FDI

Buổi Tọa đàm "Nghị quyết 10: Phát triển hệ sinh thái FDI chất lượng cao. Ảnh:baochinhphu.vn

Chiều 7/8, Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức buổi Tọa đàm “Nghị quyết 10: Phát triển hệ sinh thái FDI chất lượng cao”, tập trung làm rõ sự thay đổi tư duy về đầu tư nước ngoài, mô hình FDI Việt Nam lựa chọn và những giá trị dòng vốn này phải tạo ra cho nền kinh tế.

Buổi Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đặt ra yêu cầu chuyển từ thu hút FDI đơn thuần sang phát triển một hệ sinh thái đầu tư chất lượng cao, gắn với công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng lực nội sinh.

Buổi Tọa đàm có sự tham dự của các chuyên gia như: Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội; bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính; ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam. TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.

Từ thu hút vốn đến kiến tạo năng lực phát triển

Theo bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính, hơn 40 năm qua, khu vực FDI đã đóng góp tích cực cho tăng trưởng, xuất khẩu, việc làm và hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, tính lan tỏa của khu vực này đối với doanh nghiệp trong nước vẫn còn hạn chế.

Bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính phát biểu tại buổi Tọa đàm. Ảnh: baochinhphu.vn

Nghị quyết số 10-NQ/TW vì vậy chuyển trọng tâm từ “thu hút đầu tư nước ngoài” sang “phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài”; từ coi trọng quy mô, số lượng vốn sang chú trọng chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng.

Một điểm mới đáng chú ý là chính sách ưu đãi sẽ hướng tới gắn với kết quả đầu ra và đóng góp thực tế của dự án, như mức độ lan tỏa, công nghệ hiện đại, khả năng chuyển giao công nghệ và liên kết với doanh nghiệp trong nước. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế tình trạng khu vực FDI vận hành biệt lập, hình thành “hai nền kinh tế trong một nền kinh tế”.

Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu chuyển từ thu hút những dự án riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái đầu tư đồng bộ; từ tư duy quản lý đầu tư sang kiến tạo môi trường đầu tư, kinh doanh. Điều đó đòi hỏi Việt Nam phải chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực chất lượng cao, thể chế và năng lực quản trị để đón nhận, sử dụng hiệu quả dòng vốn chất lượng cao.

Dòng vốn tốt không tự động tạo sức lan tỏa

Từ góc độ hoạch định chính sách, ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng, muốn nâng cao chất lượng dòng vốn FDI, mấu chốt là phải nâng cao năng lực hấp thụ của nền kinh tế.

“Dòng vốn FDI tốt sẽ không tự động lan tỏa nếu như chúng ta thiếu đi năng lực hấp thụ”, ông Phan Đức Hiếu nhận định.

Năng lực này trước hết nằm ở chất lượng của doanh nghiệp trong nước, hạ tầng phục vụ sản xuất, nguồn nhân lực và mức độ sẵn sàng hợp tác với khu vực FDI. Vì vậy, phát triển doanh nghiệp Việt không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu liên kết với nhà đầu tư nước ngoài mà còn trực tiếp củng cố tính tự chủ của nền kinh tế.

Thực tế cho thấy, doanh nghiệp FDI thường mang theo hệ sinh thái nhà cung cấp đã được lựa chọn và kiểm chứng trong thời gian dài. Việc thay đổi đối tác có thể kéo theo rủi ro về chất lượng, tiến độ và chi phí, khiến doanh nghiệp Việt khó tham gia nếu chưa chứng minh được năng lực.

Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội phát biểu tại Tọa đàm. Ảnh: baochinhphu.vn

Bà Bùi Thu Thủy dẫn trường hợp Intel đầu tư vào Việt Nam từ năm 2006 nhưng đến năm 2022 mới lựa chọn được doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên tham gia chuỗi cung ứng là Công ty Fab 9. Gần 20 năm để hình thành một mối liên kết cho thấy nếu chỉ để thị trường tự vận hành, quá trình kết nối giữa hai khu vực có thể diễn ra rất chậm.

Theo bà Bùi Thu Thủy, Bộ Tài chính đang phối hợp với các cơ quan liên quan, chuẩn bị trình Quốc hội thể chế hóa những định hướng của Nghị quyết số 10-NQ/TW vào Luật Đầu tư và các giải pháp đồng bộ. Các cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI liên kết với doanh nghiệp trong nước dự kiến được thiết kế mạnh mẽ hơn so với trước.

Từ phía doanh nghiệp FDI, ông Binu Jacob ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam cho rằng, nên nhìn nhận các nhà đầu tư nước ngoài như những “đối tác FDI” có cam kết dài hạn với Việt Nam. Cách tiếp cận đối tác cũng phù hợp với mục tiêu hình thành quan hệ hợp tác cùng phát triển, thay cho mối quan hệ thu hút và tiếp nhận vốn đơn thuần.

Bình Nguyên