Nghị quyết 10: Không chỉ đón những cánh chim mới, mà còn giữ chân nhà đầu tư để tạo nên cả cánh rừng

Mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW (Nghị quyết 10) về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (8/6/2026).

Nghị quyết 10 nêu rõ: Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận cấu thành không tách rời của nền kinh tế; là một động lực quan trọng trong phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế. Đây không chỉ là nghị quyết điều chỉnh đơn thuần về thu hút đầu tư nước ngoài, mà là nghị quyết về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

"Đất lành chim đậu"

Sau gần bốn thập kỷ kể từ khi bắt đầu công cuộc Đổi Mới, Việt Nam trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

7 tháng năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký tại Việt Nam đạt 38,06 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ năm trước; vốn thực hiện đạt 15 tỷ USD, tăng 11,8%. Khu vực FDI tiếp tục khẳng định vai trò là điểm sáng trong bức tranh kinh tế, đồng thời tạo thêm nguồn lực quan trọng để Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Điểm đáng chú ý của dòng vốn đầu tư nước ngoài trong 7 tháng đầu năm không chỉ nằm ở mức tăng của tổng vốn đăng ký, mà còn thể hiện ở sự gia tăng đồng thời của vốn đăng ký mới, vốn điều chỉnh, vốn góp, mua cổ phần và vốn giải ngân. Đặc biệt, vốn FDI thực hiện được đánh giá là cao nhất trong cùng kỳ 7 tháng của 5 năm trở lại đây.

Kết quả này cho thấy, niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với môi trường đầu tư Việt Nam tiếp tục được duy trì trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, cạnh tranh thu hút vốn giữa các quốc gia ngày càng gay gắt và các tập đoàn đa quốc gia đang đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Ông Richard Barnsley, Giám đốc Khối Ngân hàng Toàn cầu HSBC Việt Nam phân tích, người Việt từ lâu đã có câu "Đất lành chim đậu". Việt Nam trở thành minh chứng rõ nét cho quan điểm này.

Với chi phí lao động cạnh tranh, môi trường chính trị ổn định, mạng lưới hiệp định thương mại tự do ngày càng mở rộng cùng môi trường đầu tư được cải thiện, Việt Nam đã thu hút ngày càng nhiều nhà đầu tư quốc tế.

Hiện khu vực FDI đóng góp khoảng ba phần tư tổng giá trị xuất khẩu của Việt Nam. Khu vực này tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi kinh tế thông qua tạo việc làm, thúc đẩy xuất khẩu và nâng cao mức sống.

HSBC đánh giá, Nghị quyết 10 là bước phát triển quan trọng trong chiến lược thu hút đầu tư của Việt Nam khi trọng tâm không còn chỉ là thu hút nguồn vốn mà là thu hút năng lực.

Điều này đồng nghĩa thành công sẽ được đo bằng việc dòng vốn FDI có mang theo công nghệ, góp phần phát triển nguồn nhân lực trong nước, hình thành năng lực nghiên cứu và phát triển, cũng như giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu hay không.

Nghị quyết 10 cũng đặt ra các mục tiêu cụ thể cho giai đoạn 2025-2030. Theo đó, đất nước hình chữ S hướng tới thu hút 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký mới và giải ngân 150-200 tỷ USD, trong đó khoảng ba phần tư dòng vốn đến từ các nền kinh tế phát triển.

Đồng thời, Việt Nam đặt mục tiêu có 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI và thu hút ít nhất ba tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở khu vực hoặc trung tâm nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam.

Ông Richard Barnsley khẳng định: "Đây là thời điểm có ý nghĩa bản lề đối với Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay, các ưu đãi tài chính truyền thống đang dần giảm hiệu quả khi nhiều quốc gia cạnh tranh để thu hút các dòng vốn chất lượng cao. Việt Nam không thể và cũng không nên tiếp tục dựa chủ yếu vào các lợi thế truyền thống như chi phí lao động.

Thay vào đó, các nhà đầu tư chiến lược ngày càng quan tâm đến chất lượng thể chế, khả năng dự báo chính sách, chất lượng nguồn nhân lực và tốc độ cải cách của Chính phủ. Năng suất lao động, tự động hóa và đổi mới sáng tạo cũng trở thành những yếu tố được đánh giá cao hơn".

Nếu chương đầu của giai đoạn Đổi Mới là thu hút những cánh chim bay đến, thì chương tiếp theo sẽ được đo bằng khả năng giữ những đàn chim ấy ở lại làm tổ. Thành công của Việt Nam trong bốn thập kỷ qua được xây dựng trên tinh thần cởi mở, thực tiễn và cam kết cải cách bền bỉ.

Theo chuyên gia Richard Barnsley, ở nhiều khía cạnh, Nghị quyết 10 phản ánh sự chuyển dịch từ chính sách ưu đãi sang nâng cao chất lượng thể chế. Sự chuyển dịch này càng trở nên quan trọng trong bối cảnh địa chính trị còn nhiều bất định, thương mại toàn cầu thay đổi và trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh.

Giám đốc Khối Ngân hàng Toàn cầu HSBC Việt Nam cho rằng, khi các doanh nghiệp tái cấu trúc chuỗi cung ứng, họ có xu hướng tìm đến những điểm đến đầu tư có khả năng chống chịu, tính dự báo cao và được dẫn dắt bởi đổi mới sáng tạo. Vì vậy, thể chế ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của mỗi quốc gia.

Kế thừa tinh thần cởi mở, cùng phát triển thịnh vượng

Tuy nhiên, ông Richard Barnsley cũng nhận thấy, quá trình hiện thực hóa mục tiêu sẽ còn nhiều thách thức. Việt Nam vẫn cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, trong khi số lượng doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu hiện còn hạn chế.

Bên cạnh đó, việc mở rộng hoạt động nghiên cứu và phát triển đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao gồm kỹ sư, kỹ thuật viên và nhà nghiên cứu, trong khi các quốc gia trong khu vực cũng đang cạnh tranh để thu hút cùng nhóm nhà đầu tư chiến lược.

Dù vậy, ông đánh giá, Nghị quyết 10 đã nhận diện các thách thức này với việc ưu tiên cải cách thể chế thay vì chỉ tập trung vào ưu đãi, thúc đẩy cơ chế hỗ trợ dựa trên kết quả như hoạt động nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ thực chất thay vì chỉ nhìn vào quy mô vốn đăng ký.

Đồng thời, Nghị quyết 10 cũng nhấn mạnh phát triển năng lực nhà cung ứng thông qua đào tạo, nâng cao hệ thống quản lý chất lượng và cải thiện quản trị doanh nghiệp. Đây được xem là những yếu tố giúp doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn của các tập đoàn đa quốc gia và tham gia bền vững vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Giám đốc Khối Ngân hàng Toàn cầu HSBC Việt Nam ví von rằng, nếu chương đầu của giai đoạn Đổi Mới là thu hút những cánh chim bay đến, thì chương tiếp theo sẽ được đo bằng khả năng giữ những đàn chim ấy ở lại làm tổ.

Thành công của Việt Nam trong bốn thập kỷ qua được xây dựng trên tinh thần cởi mở, thực tiễn và cam kết cải cách bền bỉ. Nghị quyết 10 đã cho thấy những phẩm chất ấy vẫn được giữ vững theo thời gian.

Mục tiêu giờ đây không còn đơn thuần là thu hút thêm những cánh chim mới, điều Việt Nam hướng tới là xây dựng một hệ sinh thái nơi nhà đầu tư lựa chọn ở lại, đổi mới và phát triển, cùng tạo nên một cánh rừng vững mạnh hơn để cả nhà đầu tư quốc tế lẫn doanh nghiệp Việt Nam có thể cùng nhau phát triển thịnh vượng.

Gia Thành