Đại biểu Quốc hội kiến nghị ưu đãi mạnh hơn cho dầu khí ở khu vực nước sâu, xa bờ

Các đại biểu Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) chiều 8-8. Ảnh: Quochoi.vn

Bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) bày tỏ đồng tình với nhiều nội dung trong báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đồng thời cho rằng việc sửa đổi Luật Dầu khí là cần thiết nhằm mở đường cho phát triển ngành Dầu khí, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng theo tinh thần Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị.

Theo đại biểu, mục tiêu đặt ra là đến năm 2030 bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, hoàn thiện thể chế, chính sách để năng lượng trở thành lợi thế cạnh tranh, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự phiên thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Đại biểu Trần Hoàng Ngân đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ, Quốc hội và các ngành năng lượng, dầu khí trong việc bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới có nhiều biến động, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Đồng thời, đại biểu cho rằng tình hình hiện nay vẫn còn nhiều phức tạp, đòi hỏi Chính phủ có chính sách ứng phó linh hoạt, minh bạch và có tính dự báo.

Đại biểu cũng đề nghị dự thảo luật tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, xây dựng các tập đoàn kinh tế lớn, mạnh, có công nghệ hiện đại và năng lực cạnh tranh ở khu vực, quốc tế. Theo đại biểu, các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước lớn như Petrovietnam, Petrolimex, Vinacomin, EVN và các doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng đã có những đóng góp quan trọng cho ngân sách nhà nước và nền kinh tế.

Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Từ thực tiễn hơn 40 năm phát triển ngành công nghiệp dầu khí, đại biểu Trần Hoàng Ngân nhận định nhiều mỏ dầu khí cũ đã suy giảm sản lượng, trong khi các mỏ mới, tiềm năng lại nằm ở vùng biển sâu, xa bờ. Hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác tại những khu vực này có tính chất phức tạp, đòi hỏi công nghệ tiên tiến, chi phí lớn và đi kèm rủi ro cao. “Do đó, luật cần tăng cường thêm các chính sách ưu đãi”, đại biểu Trần Hoàng Ngân đề nghị.

Đại biểu Quốc hội Đào Chí Nghĩa (Đoàn Cần Thơ) cho biết, từ góc độ địa phương, Cần Thơ là địa bàn tiếp nhận khí từ vùng biển Tây Nam đưa vào bờ, là trung tâm điện lực của đất liền và đồng thời là địa phương có biển. Vì vậy, địa phương đặc biệt quan tâm đến tính liên tục về mặt pháp lý của các dự án dầu khí khi chuyển tiếp sang quy định mới, cũng như tính chủ động của địa phương có biển trong mở rộng không gian phát triển kinh tế biển.

Đại biểu Quốc hội Đào Chí Nghĩa (Đoàn Cần Thơ) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Đại biểu đánh giá cao các quy định chuyển tiếp tại Điều 62 của dự thảo Luật, cho rằng đây là những quy định cần thiết nhằm bảo đảm tính liên tục của dự án và sự ổn định của môi trường đầu tư. Theo đó, hợp đồng dầu khí đã ký và giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đã được cấp tiếp tục được thực hiện; các đề án, báo cáo kết quả chương trình đã được phê duyệt tiếp tục được triển khai mà không phải bổ sung theo luật mới; hồ sơ đã trình cũng không phải trình lại.

“Đây là sự bảo đảm rất cần thiết để các hạng mục không phải quay lại từ đầu chỉ vì luật thay đổi. Nhà đầu tư nhìn vào đó để yên tâm về những gì đã cam kết, còn địa phương có cơ sở tập trung hoàn thành tiến độ mặt bằng, hạ tầng kết nối”, đại biểu Đào Chí Nghĩa nêu.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định đối với số dư quỹ bảo đảm nghĩa vụ thu dọn công trình dầu khí đã được trích lập trước ngày luật có hiệu lực, theo hướng tiếp tục được quản lý, sử dụng theo quy định của luật mới, tránh phát sinh tranh luận về chế độ pháp lý sau này.

Đại biểu Quốc hội Lê Thị Ngọc Linh (Đoàn Cà Mau) đánh giá cao những điểm mới của dự thảo, nhất là việc đơn giản hóa thủ tục, phân cấp, phân quyền và mở rộng không gian phát triển sang các lĩnh vực mới như thu giữ, lưu trữ carbon và năng lượng ngoài khơi, đại biểu tập trung góp ý vào 3 nhóm vấn đề.

Các đại biểu Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) chiều 8-8. Ảnh: Quochoi.vn

Về cơ chế lựa chọn nhà thầu dầu khí, tại Điều 16, dự thảo Luật quy định các tiêu chí lựa chọn nhà thầu được xác định trên cơ sở năng lực, kinh nghiệm, điều kiện kỹ thuật và điều kiện kinh tế. Tuy nhiên, tại điểm d khoản 3 Điều 16 quy định nhà thầu được đề nghị lựa chọn khi có hồ sơ dự thầu xếp thứ nhất.

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh đề nghị không quy định bắt buộc phải lựa chọn nhà thầu xếp thứ nhất trong mọi trường hợp. Theo đại biểu, hoạt động dầu khí có đặc thù kỹ thuật phức tạp, rủi ro cao và thời gian thu hồi vốn dài. Vì vậy, cơ chế lựa chọn cần linh hoạt hơn, không chỉ căn cứ vào thứ hạng hồ sơ mà cần xem xét hiệu quả tổng thể của dự án, năng lực thực chất của nhà đầu tư, yêu cầu quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia.

Bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm, tránh bỏ sót vi phạm

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) cho biết, thực tế cho thấy sản lượng nhiều mỏ hiện hữu đang suy giảm; các mỏ mới chủ yếu là mỏ nhỏ, cận biên, trong khi tiềm năng dầu khí ngày càng tập trung ở vùng nước sâu, xa bờ, có điều kiện địa chất phức tạp.

Điều này đòi hỏi pháp luật phải chuyển mạnh từ quản lý nặng về trình tự, thủ tục sang quản trị hiệu quả và tự chủ. Nếu không, Việt Nam có nguy cơ có tài nguyên nhưng không thể thương mại hóa hiệu quả nguồn tài nguyên đó.

Về cơ chế quyết định đầu tư, chấp nhận rủi ro và biên độ điều chỉnh kế hoạch phát triển mỏ, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng các quy định tại Điều 35, 36 và 37 cần tiếp tục được hoàn thiện. Theo đại biểu, dự thảo hiện chủ yếu xác định trường hợp phải điều chỉnh kế hoạch đại cương phát triển mỏ và kế hoạch phát triển mỏ bằng cách liệt kê các hạng mục công trình và ngưỡng tăng tổng mức đầu tư.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) cho biết, các quy định về quốc phòng, an ninh hiện được thể hiện tại nhiều điều của dự thảo Luật, liên quan đến chủ quyền, lựa chọn nhà đầu tư và các hoạt động có thể ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của quốc gia.

Tuy nhiên, hoạt động dầu khí của Việt Nam chủ yếu diễn ra trên biển. Mỗi công trình dầu khí, giàn khoan hay tuyến ống không chỉ có giá trị kinh tế mà còn góp phần khẳng định và duy trì sự hiện diện của Việt Nam trên biển, bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Vì vậy, đại biểu cho rằng dự thảo Luật Dầu khí không chỉ là luật về khai thác tài nguyên mà còn là một công cụ pháp lý quan trọng góp phần thực hiện chiến lược phát triển kinh tế biển và bảo vệ Tổ quốc.

Đại biểu đồng tình với đề xuất bổ sung nội dung về quốc phòng, an ninh bên cạnh yêu cầu về an toàn dầu khí. Đồng thời, đề nghị xây dựng cơ chế tham vấn đối với các cơ quan quốc phòng, an ninh để bảo đảm yêu cầu này được thực hiện thống nhất, linh hoạt trong quá trình triển khai các dự án dầu khí.

Đại biểu Trịnh Xuân An cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến dịch vụ dầu khí và công nghệ cao. Theo ông, dự thảo hiện mới quy định một số nội dung về công nghiệp dầu khí công nghệ cao, trong khi xu hướng phát triển của ngành đang đặt ra yêu cầu mở rộng hơn đối với hệ sinh thái dịch vụ dầu khí.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Đoàn Thanh Hóa) cơ bản tán thành với nhiều nội dung của dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi), đồng thời đánh giá cao việc dự thảo đã thể chế hóa nhiều chủ trương lớn của Đảng về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục và định hướng phát triển ngành dầu khí Việt Nam.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng để các quy định mới đi vào thực tiễn, cần tiếp tục làm rõ nội hàm phân cấp, phân quyền, cơ chế phối hợp và trách nhiệm của các cơ quan liên quan. Theo đại biểu Lê Thanh Hoàn, khi thực hiện phân cấp, phân quyền, phải có quy trình rõ ràng, xác định cụ thể thẩm quyền, trình tự, thủ tục và trách nhiệm của từng cơ quan.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Đoàn Thanh Hóa) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Đại biểu lưu ý, nếu dự thảo chỉ quy định nguyên tắc phải báo cáo cấp có thẩm quyền mà không làm rõ cấp nào có thẩm quyền, nội dung nào phải báo cáo, ai là người báo cáo và trình tự thực hiện ra sao thì có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau.

Về các hành vi bị nghiêm cấm, đại biểu Lê Thanh Hoàn cho rằng dự thảo đã liệt kê một số hành vi cụ thể nhưng vẫn có nguy cơ bỏ sót những hành vi có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động dầu khí.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung các hành vi như xâm hại an ninh mạng, xâm phạm cơ sở dữ liệu dầu khí; che giấu sự cố; làm sai lệch số liệu, chất lượng; để lộ công nghệ và dữ liệu nhạy cảm. Đồng thời, cần rà soát quy định về quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia của Việt Nam để bảo đảm thống nhất với các quy định khác của dự thảo.

Đình Hiệp