Sửa Luật Dầu khí: Tháo gỡ điểm nghẽn, tạo đột phá cho ngành năng lượng

Khai thác dầu khí trên vùng mỏ Bạch Hổ. Ảnh:PetroTimes.

Chiều 4/8/2026, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đóng góp ý kiến cho dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), đại biểu Phan Thị Thùy Linh (Thanh Hóa) khẳng định việc sửa luật lần này không chỉ nhằm tháo gỡ những vướng mắc hiện hữu mà phải tạo ra bước đột phá chiến lược, chuyển dịch tư duy từ “ưu đãi đầu tư” sang “cạnh tranh toàn cầu”.

Mặc dù Luật Dầu khí năm 2022 đã mang lại những chuyển biến tích cực, nhưng sau ba năm thi hành, trước áp lực từ sự suy giảm sản lượng tự nhiên tại các mỏ cũ, sự biến động khó lường của giá dầu và tốc độ chuyển dịch năng lượng toàn cầu, yêu cầu đặt ra là phải có những chính sách mạnh mẽ hơn.

Đại biểu đánh giá cao việc dự thảo đã bổ sung các quy định về hạ thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp, giảm thuế xuất khẩu dầu thô và nâng tỷ lệ thu hồi chi phí, đồng thời đề nghị cần xây dựng một cơ chế đầu tư minh bạch, phân định rõ chức năng của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam và lấy nhân lực chất lượng cao cùng công nghệ nội sinh làm nền tảng phát triển lâu dài của ngành dầu khí.

Đại biểu Vũ Thị Lan Anh (Nghệ An) nhấn mạnh yêu cầu rà soát để đảm bảo tính thống nhất giữa Luật Dầu khí (sửa đổi) với các đạo luật liên quan như Luật Biển Việt Nam, Luật Điện lực, Luật Bảo vệ môi trường và các quy định về thuế, ngân sách.

Về phân quyền, giao quyền và vai trò của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, đại biểu ủng hộ việc dự thảo Luật tăng thẩm quyền cho Tập đoàn trong một số khâu chuyên môn, kỹ thuật, phê duyệt và quản lý hợp đồng dầu khí. Quy định này nhằm tạo thuận lợi, tăng tính chủ động cho doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò nòng cốt trong ngành dầu khí.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị xác định rõ vai trò của cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan đại diện chủ sở hữu và vai trò của doanh nghiệp trong hoạt động dầu khí, bảo đảm không phát sinh tình trạng doanh nghiệp vừa tham gia hoạt động kinh doanh, vừa thực hiện chức năng quản lý nhà nước.

Trường hợp giao Tập đoàn quyết định hoặc chấp thuận một số nội dung về kỹ thuật, dự thảo cần quy định rõ phạm vi, điều kiện, tiêu chí, trách nhiệm giải trình, cơ chế kiểm tra, giám sát và hậu kiểm, phù hợp với mô hình tổ chức hiện hành. Đồng thời, cần làm rõ cơ chế kiểm soát và trách nhiệm của các cơ quan có liên quan trong việc giao thẩm quyền cho Tập đoàn.

Liên quan đến chính sách ưu đãi trong hoạt động dầu khí, đại biểu Vũ Thị Lan Anh đồng tình với việc tiếp tục quy định cơ chế ưu đãi, khuyến khích đầu tư đối với các mỏ nhỏ, mỏ tận thu, mỏ có điều kiện địa lý phức tạp, chi phí cao, rủi ro lớn và các dự án tận thu nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên, hạn chế lãng phí.

Tuy nhiên, đối với các ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất khẩu dầu thô và các chính sách ưu đãi khác, đại biểu đề nghị rà soát để bảo đảm phù hợp với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, Luật Đầu tư, Luật Ngân sách nhà nước và các nghị quyết của Quốc hội về thuế. Đồng thời, cần đánh giá đầy đủ tác động của các chính sách ưu đãi đối với nguồn thu ngân sách nhà nước; quy định rõ nguyên tắc, phạm vi, điều kiện và thẩm quyền áp dụng.

Huyền Vy