Kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng Lê Ngọc Châu điều hành phiên thảo luận

Siết chặt hậu kiểm, tăng "hàng rào" bảo vệ người lao động

Đánh giá cao chính sách ưu tiên lao động có kỹ năng và sử dụng nguồn nhân lực sau khi về nước (khoản 2 Điều 1, sửa đổi khoản 1 Điều 4), ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) cho rằng, đây là nội dung có sức nặng chiến lược nhất của lần sửa đổi này, với việc chuyển định hướng từ “đưa được bao nhiêu người” sang “đưa được người như thế nào và thu về được gì”.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng nhận thấy, quy định trong dự thảo Luật về cơ chế, chính sách đặc thù chưa có nội hàm tối thiểu và giao toàn bộ cho Chính phủ. “Nếu Luật không định khung, chính sách rất dễ chậm đi vào cuộc sống”, đại biểu bày tỏ quan ngại.

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 11 sáng 5/8

Mặt khác, quy định về kết nối thông tin việc làm cho người lao động về nước trong dự thảo Luật mới chỉ mang tính khuyến nghị, chưa gắn với chủ thể chịu trách nhiệm và chưa gắn với cơ sở dữ liệu. Đại biểu lưu ý, đây mới là khâu quyết định việc chúng ta đưa 900.000 lao động thành vốn nhân lực hay để lãng phí.

Từ những vấn đề nêu trên, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị, cơ quan soạn thảo cần bổ sung ngay trong dự thảo Luật khung tối thiểu của “cơ chế đặc thù” gồm: hỗ trợ đào tạo nghề và ngoại ngữ, tín dụng ưu đãi, ưu tiên với lao động thuộc hộ nghèo, vùng dân tộc thiểu số.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị, cần luật hóa trách nhiệm ghi nhận kỹ năng nghề tích lũy ở nước ngoài vào cơ sở dữ liệu và cơ chế công nhận, đánh giá kỹ năng khi về nước. Đồng thời, giao trách nhiệm cụ thể cho UBND cấp tỉnh trong kết nối việc làm cho lao động hồi hương, gắn với sàn giao dịch việc làm và doanh nghiệp FDI trên địa bàn.

ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) phát biểu

Cùng với chính sách ưu tiên lao động có kỹ năng và sử dụng nguồn nhân lực sau khi về nước, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng đề nghị, dự thảo Luật cần có cơ chế bảo vệ người lao động trong hoạt động chuẩn bị nguồn lao động của doanh nghiệp.

Dự thảo Luật đã bỏ thủ tục đăng ký chuẩn bị nguồn lao động, cho doanh nghiệp chủ động chuẩn bị nguồn, chỉ thông báo đến UBND cấp xã trước 3 ngày. Việc cắt giảm thủ tục này có ưu điểm rút ngắn thời gian đáp ứng đơn hàng, giảm chi phí tuân thủ, nâng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, chuẩn bị nguồn lao động là khâu phát sinh rủi ro xã hội lớn nhất trong toàn bộ chuỗi bởi lẽ đây là nơi diễn ra tình trạng cò mồi, thu phí trước trái phép, hứa hẹn sai sự thật ở địa bàn nông thôn, miền núi, nơi người dân thường phải vay nợ để được đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Việc bỏ tiền kiểm mà hậu kiểm không đủ mạnh thì rủi ro sẽ dồn hết về phía người lao động và gia đình họ.

Do đó, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị, cần bổ sung nguyên tắc hậu kiểm ngay trong dự thảo Luật theo hướng: kiểm tra dựa trên dữ liệu, mức độ rủi ro và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp, giao Chính phủ quy định tiêu chí phân loại rủi ro và thẩm quyền tạm dừng hoạt động.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tổ

Đồng thời, bổ sung thẩm quyền xử lý vi phạm theo thẩm quyền và trách nhiệm cập nhật dữ liệu cho cấp xã; quy định rõ trách nhiệm chủ trì của cấp tỉnh, tránh giao việc vượt quá khả năng của cấp xã; giao Chính phủ quy định mức trần và nguyên tắc xác định trách nhiệm tài chính khi chấm dứt tham gia chuẩn bị nguồn trước hạn, bảo đảm cân bằng lợi ích hai bên; công khai danh sách doanh nghiệp và kế hoạch chuẩn bị nguồn trên cơ sở dữ liệu để người dân tự kiểm chứng, đây là biện pháp hậu kiểm ít tốn kém nhất và hiệu quả nhất.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng cho rằng, cùng với việc mở đường cho giá trị gia tăng trong hoạt động đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, dự thảo Luật cần bổ sung, củng cố “hàng rào” bảo vệ người lao động nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững lĩnh vực này.

Cần xác lập nguyên tắc Nhà nước phát triển hoạt động đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng như một bộ phận của chiến lược nhân lực quốc gia

Tán thành với việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong hoạt động chuẩn bị nguồn lao động, song ĐBQH Trần Thị Thu Phước (Quảng Ngãi) cũng đề nghị, cần siết chặt cơ chế chuẩn bị nguồn, cấm thu phí dưới mọi tên gọi trước khi người lao động được tuyển chọn.

ĐBQH Trần Thị Thu Phước (Quảng Ngãi) phát biểu

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị, cần có quy định kênh liên lạc an toàn cho nhóm nghề biệt lập như giúp việc gia đình; đồng thời, có chính sách cụ thể cho nhân lực chất lượng cao. Theo đại biểu, nên phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

ĐBQH Hà Thị Anh Thư (Quảng Ngãi) ghi nhận, dự thảo Luật đã cắt giảm một số thủ tục hành chính, tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp trong chuẩn bị nguồn lao động và tăng cường trách nhiệm bảo vệ người lao động, bổ sung nhiều quy định nhằm phòng, chống môi giới bất hợp pháp mua bán người và lừa đảo.

ĐBQH Hà Thị Anh Thư (Quảng Ngãi) phát biểu

"Tuy nhiên, dự thảo Luật mới giải quyết được những điểm nghẽn về mặt kỹ thuật quản lý song chưa thực sự tháo gỡ những điểm nghẽn lớn hơn đó là điểm nghẽn về tư duy kiến tạo trong hoàn thiện thể chế".

Từ nhận định trên, đại biểu Hà Thị Anh Thư nhấn mạnh mục tiêu sửa luật lần này không chỉ là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính mà còn nhằm quản lý tốt hơn hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, giúp hình thành thị trường lao động quốc tế có sức cạnh tranh của Việt Nam. Theo đại biểu, đây là yêu cầu đặt ra trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Đại biểu cũng đề nghị, dự thảo Luật cần xác lập nguyên tắc Nhà nước phát triển hoạt động đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài như một bộ phận của chiến lược nhân lực quốc gia; đồng thời, doanh nghiệp cần được quản lý bằng mức độ tuân thủ và chất lượng dịch vụ thay vì các điều kiện đầu vào hành chính.

Tin: Thanh Chi; Ảnh: Lâm Hiển