Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) Tháo gỡ điểm nghẽn, hoàn thiện cơ chế phân cấp

R

út ngắn thời gian xử lý,

hạn chế

chi phí

phát sinh

Ngành dầu khí với đặc thù chu kỳ đầu tư dài, vốn lớn, rủi ro cao và chịu tác động trực tiếp của điều kiện địa chất, thị trường năng lượng, nên nhiều quyết định trong quá trình triển khai dự án mang tính chuyên môn cần được xử lý kịp thời. Việc thông qua nhiều cấp xem xét, phê duyệt, tiến độ dự án có thể bị kéo dài, làm gia tăng chi phí và ảnh hưởng hiệu quả đầu tư. Do đó, hoàn thiện cơ chế phân cấp được xác định là một trong những nội dung quan trọng của Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Theo định hướng sửa đổi, Petrovietnam sẽ được giao xem xét, phê duyệt hoặc chấp thuận một số nội dung trên cơ sở ý kiến góp ý, thẩm định của cơ quan quản lý nhà nước theo phân công của Chính phủ, chủ yếu là Bộ Công Thương. Các nội dung gồm đề cương chi tiết, dự toán chi phí thực hiện đề án điều tra cơ bản về dầu khí sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách; kế hoạch lựa chọn nhà thầu, kết quả lựa chọn nhà thầu ký hợp đồng dầu khí; nội dung hợp đồng dầu khí và điều chỉnh hợp đồng dầu khí.

Hoàn thiện cơ chế phân cấp là một trong những nội dung quan trọng của Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi). Ảnh: Phạm Ngọc Phương

Việc phân cấp hợp lý sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả triển khai. Cách tiếp cận này không làm thay đổi chức năng quản lý nhà nước mà phân định rõ hơn trách nhiệm giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Nhà nước tập trung xây dựng chính sách, thẩm định, kiểm tra, giám sát; Petrovietnam chủ động hơn trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ được giao.

Đặc biệt, quá trình triển khai hợp đồng dầu khí là giai đoạn quan trọng phát sinh nhiều tình huống cần cơ chế xử lý linh hoạt. Thực tế, hoạt động dầu khí luôn tiềm ẩn rủi ro về địa chất, điều kiện thi công ngoài khơi và biến động thị trường năng lượng.

Vì vậy, Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) định hướng hoàn thiện cơ chế để Petrovietnam chủ động xử lý một số nội dung như gia hạn thời hạn hợp đồng dầu khí, gia hạn giai đoạn tìm kiếm - thăm dò trong trường hợp đặc biệt; kéo dài thời gian giữ lại diện tích phát hiện khí; tạm dừng thực hiện quyền và nghĩa vụ trong trường hợp bất khả kháng; mở rộng diện tích hợp đồng, hợp nhất phát hiện dầu khí, mỏ dầu khí.

Petrovietnam được xem xét tăng tính chủ động trong xử lý kế hoạch khai thác sớm mỏ dầu khí, kế hoạch phát triển mỏ, điều chỉnh phương án đầu tư khi bổ sung giàn khai thác, tàu chứa dầu (FSO), tàu chứa và xử lý dầu (FPSO), cũng như các nội dung liên quan đến thu dọn công trình dầu khí. Đây đều là những quyết định gắn trực tiếp với hiệu quả dự án, cần được xử lý kịp thời để hạn chế phát sinh chi phí và khai thác tối ưu tài nguyên.

Phân cấp gắn với trách nhiệm và quyền quyết định thực chất

Trong bối cảnh ngành dầu khí đối mặt với thách thức như suy giảm sản lượng tại các mỏ truyền thống, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và chuyển dịch năng lượng, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế có ý nghĩa quan trọng.

Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng, ngành dầu khí đòi hỏi cơ chế quản lý vừa chặt chẽ, minh bạch, vừa đủ linh hoạt để doanh nghiệp xử lý nhanh các vấn đề phát sinh. Tuy nhiên, phân cấp chỉ thực sự hiệu quả khi đi kèm với quyền quyết định thực chất, thay vì chỉ chuyển thẩm quyền ký hoặc phê duyệt nhưng quy trình vẫn qua nhiều tầng nấc.

Trong hoạt động dầu khí, thời gian chính là chi phí. Vì vậy, phân cấp, phân quyền rõ ràng sẽ góp phần giảm chi phí thời gian, chi phí cơ hội của nhà đầu tư và rút ngắn quá trình triển khai dự án từ giai đoạn phát hiện, thẩm lượng, phê duyệt kế hoạch phát triển mỏ (FDP), quyết định đầu tư cuối cùng (FID) đến khai thác dòng dầu, khí đầu tiên.

Theo TS. Nguyễn Quốc Thập, để cơ chế phân cấp đi vào thực chất, Luật Dầu khí (sửa đổi) cần quy định rõ phạm vi thẩm quyền của Chính phủ, Bộ Công Thương, Petrovietnam và người điều hành hợp đồng dầu khí; xác định rõ thời hạn xử lý từng thủ tục, trách nhiệm của từng chủ thể. Nguyên tắc cần hướng tới là "một việc - một đầu mối - một cấp quyết định - một thời hạn - một chủ thể chịu trách nhiệm".

Song song với đó, việc mở rộng thẩm quyền cho Petrovietnam cũng cần đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp và bảo vệ người thực thi khi đã quyết định đúng thẩm quyền, đúng quy trình nhưng kết quả không như kỳ vọng do rủi ro khách quan của hoạt động dầu khí.

Khi những điểm nghẽn thể chế được tháo gỡ, Petrovietnam sẽ có thêm điều kiện phát huy vai trò doanh nghiệp đầu tàu, đẩy nhanh tiến độ dự án, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên và góp phần bảo đảm nguồn cung năng lượng, củng cố an ninh năng lượng quốc gia.

Hoàng Yến