Tán thành sửa đổi, bổ sung 10 luật về cải cách TTHC, điều kiện kinh doanh lĩnh vực nông nghiệp và môi trường

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình trước Quốc hội sáng 24/8 - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

10 luật được sửa đổi, bổ sung bao gồm: Luật Trồng trọt, Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, Luật Chăn nuôi, Luật Thú y, Luật Thủy sản, Luật Địa chất và khoáng sản, Luật Tài nguyên nước, Luật Thuỷ lợi, Luật Khí tượng thủy văn, Luật Đê điều.

Về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, Luật sửa đổi, bổ sung 8 luật để cắt giảm 40 thủ tục hành chính, đơn giản hoá 12 thủ tục hành chính và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh.

Về phân quyền thủ tục hành chính, Luật sửa đổi, bổ sung 4 luật để phân quyền 24 thủ tục hành chính của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện.

Trước khi các đại biểu bỏ phiếu biểu quyết, thay mặt Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao Chính phủ, Cơ quan chủ trì soạn thảo, Cơ quan chủ trì thẩm tra đã nỗ lực, khẩn trương, trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ trong việc nghiên cứu tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội, ý kiến thẩm tra; đồng thời, cơ bản nhất trí với nhiều nội dung tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật do Chính phủ đề xuất; thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua sau khi tiếp thu, chỉnh lý theo kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Chính phủ xác định việc cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, ĐKKD và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm là định hướng cải cách xuyên suốt, nhằm giảm tối đa chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Định hướng này đã được quán triệt, thể chế hóa đồng bộ trong dự thảo Luật và các văn bản quy định chi tiết.

Dự thảo Luật quy định tổ chức, cá nhân tự công bố (như giống cây trồng, thức ăn chăn nuôi...) phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính đầy đủ, chính xác, trung thực của thông tin đã công bố; việc tự công bố, thay đổi thông tin được thực hiện công khai, minh bạch trên Cổng thông tin điện tử của Bộ quản lý chuyên ngành hoặc hệ thống dữ liệu điện tử dùng chung. Đồng thời, phải lưu giữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu kỹ thuật chứng minh để phục vụ hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc khi có yêu cầu. Tự công bố không miễn trừ trách nhiệm pháp lý; trường hợp thông tin sai sự thật hoặc sản phẩm không đạt chất lượng công bố, cơ quan quản lý có quyền đình chỉ lưu hành, hủy bỏ thông tin tự công bố, buộc thu hồi, công khai vi phạm và yêu cầu bồi thường theo pháp luật.

Công tác hậu kiểm được thiết kế trên nguyên tắc quản lý rủi ro và lịch sử tuân thủ pháp luật, không máy móc, dàn trải. Chính phủ đồng thời thiết lập các công cụ hậu kiểm phối hợp liên ngành và chế tài xử lý nghiêm khắc để bảo đảm hiệu lực quản lý sau khi bãi bỏ các rào cản tiền kiểm. Để tăng tính răn đe, phòng ngừa gian dối và việc không duy trì điều kiện hoạt động, Chính phủ sẽ hoàn thiện các chế tài nghiêm khắc trong quy định xử phạt vi phạm hành chính chuyên ngành, phân định rõ trách nhiệm giữa Trung ương và địa phương; đồng thời tăng cường phối hợp giữa cơ quan chuyên môn địa phương với Hải quan, Biên phòng tại cửa khẩu để kiểm soát chất lượng vật tư, hóa chất nông nghiệp ngay từ đầu nguồn nhập khẩu.

Để tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thực sự là công cụ quản lý thay thế tiền kiểm, Chính phủ chỉ đạo ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc yêu cầu chuyên môn bắt buộc áp dụng, kết hợp giám sát, hậu kiểm chặt chẽ. Các yêu cầu về năng lực kỹ thuật, an toàn sinh học, cơ sở vật chất, trang thiết bị trước đây là điều kiện công nhận, cấp phép nay được chuẩn hóa thành tiêu chuẩn, quy chuẩn chuyên ngành. Tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ tự đối chiếu, tuân thủ trong suốt quá trình hoạt động và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Về nguyên tắc quản lý, quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm cơ bản của các chủ thể: Thực hiện Nghị quyết số 206/2025/QH15 và Kết luận số 135/KL-UBTVQH16 ngày 21/7/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự án Luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn, trọng tâm là luật hóa đầy đủ, kịp thời Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP, không làm phát sinh chính sách mới. Dự án Luật bám sát tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW và Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị theo hướng Luật chỉ quy định những nội dung lớn, cốt lõi thuộc thẩm quyền Quốc hội; các nội dung chuyên môn, kỹ thuật, thường xuyên biến động giao Chính phủ, Bộ trưởng quy định để bảo đảm tính linh hoạt, chủ động.

Tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ NN&MT rà soát kỹ phạm vi điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung của dự án Luật. Đối với các thủ tục được bãi bỏ, đơn giản hóa hoặc chuyển từ tiền kiểm sang tự công bố, dự thảo quy định rõ nghĩa vụ cốt lõi, trách nhiệm tự chủ, tự chịu trách nhiệm về chất lượng, an toàn, lưu giữ hồ sơ và phục vụ hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc, qua đó bảo đảm quyền và nghĩa vụ cơ bản được xác lập thống nhất, công khai, minh bạch ngay trong Luật.

Dự án Luật chỉ sửa đổi, bổ sung một số điều liên quan trực tiếp đến TTHC, ĐKKD, không sửa đổi toàn diện các luật. Do các luật trước đây có thiết kế, bố cục và cơ chế phân quyền khác nhau, nên điều chỉnh đưa toàn bộ các nguyên tắc quản lý, quyền và nghĩa vụ cơ bản của các chủ thể để quy định ngay trong dự thảo Luật này có thể phải mở rộng phạm vi sửa đổi, bổ sung và phá vỡ cấu trúc và tính đồng bộ của từng luật.

Để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo Bộ NN&MT thực hiện rà soát, tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động và đề xuất sửa đổi toàn diện từng luật trong giai đoạn tiếp theo, bảo đảm các nguyên tắc quản lý, quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm cơ bản được quy định trong luật theo đúng yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật trong kỷ nguyên mới.

Đối với các ý kiến góp ý của đại biểu Quốc hội, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, nhiều ý kiến thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật. Các sửa đổi trong dự thảo Luật thể hiện rõ chủ trương đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương. Đây là hướng đi cần thiết nhằm nâng cao tính chủ động, rút ngắn thời gian xử lý và giảm chi phí tuân thủ.

Về phạm vi sửa đổi, sự phù hợp của nội dung dự thảo văn bản với chủ trương, đường lối của Đảng, Luật Đầu tư đã quy định cụ thể về ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và điều kiện đầu tư kinh doanh. Các điều kiện đầu tư kinh doanh được áp dụng theo các hình thức: Giấy phép; giấy chứng nhận; chứng chỉ; văn bản xác nhận, chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền; yêu cầu khác mà cá nhân, tổ chức kinh tế phải đáp ứng để thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh mà không cần phải có xác nhận bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền (khoản 5 Điều 7). Dự án Luật tập trung luật hóa các quy định của Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa TTHC,ĐKKD và phân quyền thực hiện TTHC, không phát sinh chính sách mới theo Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đối với ý kiến đề nghị Chính phủ xây dựng cơ chế đánh giá cải cách hành chính dựa trên khảo sát độc lập từ phía doanh nghiệp và người dân, lấy mức độ hài lòng, chi phí tuân thủ thực tế và thời gian giải quyết thủ tục làm tiêu chí đánh giá chủ yếu thay vì chỉ dựa trên số lượng văn bản được sửa đổi và bãi bỏ.

Về vấn đề này, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, trong thời gian qua, Chính phủ và các bộ, ngành ban hành nhiều văn bản để chỉ đạo công tác cải cách hành chính, đồng thời, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 về chương trình cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026. Theo đó, Chính phủ đặt mục tiêu giảm ít nhất 30% thời gian giải quyết và 30% chi phí tuân thủ TTHC. Chính phủ không đánh giá dựa trên tiêu chí là số lượng văn bản được sửa đổi và bãi bỏ.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng báo cáo giải trình, tiếp thu các ý kiến của đại biểu Quốc hội về sự phù hợp của dự thảo Luật với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tính hợp hiến, tính hợp pháp, tính thống nhất của dự thảo văn bản với hệ thống pháp luật…

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường gồm 12 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027. 

Hải Liên