Quản lý kinh doanh trong nông nghiệp: Cắt giảm tiền kiểm, tăng cường hậu kiểm

Cán bộ nông nghiệp cùng chủ vườn thường xuyên kiểm tra độ phát triển của vườn sầu riêng. (Ảnh: Hữu Chí/TTXVN)

Đặc thù của lĩnh vực nông nghiệp và môi trường là những tác động tiêu cực có thể xuất hiện sau một thời gian dài, do đó, một sơ suất trong quản lý giống, phân bón hay hóa chất nông nghiệp hôm nay có thể để lại hệ quả đối với tài nguyên và sinh kế trong nhiều năm sau.

Đó là nhận định của đại biểu Nguyễn Lê Ngọc Linh (Thanh Hóa) trong phiên thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên thảo luận chiều 12/8.

Cắt giảm thủ tục, không buông lỏng quản lý

Các đại biểu Quốc hội ủng hộ mạnh mẽ việc cắt giảm thủ tục, đẩy mạnh phân quyền, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Tuy nhiên, cải cách phải đi cùng quản lý bằng dữ liệu, hậu kiểm dựa trên rủi ro và cơ chế kiểm soát phù hợp, để vừa tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, vừa bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hoá Nguyễn Lê Ngọc Linh phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Nhìn vào thực tiễn tại các địa bàn nông, lâm nghiệp, phục hồi hệ sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học, đại biểu Nguyễn Lê Ngọc Linh cho rằng dự án Luật có tác động lớn đến các địa bàn vùng cao đặc thù và những đối tượng dễ bị tổn thương tại khu vực miền núi, biên giới. Vì vậy, việc đơn giản hóa thủ tục cần được thực hiện thận trọng, không đánh đổi an toàn sinh kế lâu dài của đồng bào dân tộc thiểu số, người dân miền núi cũng như sự bền vững của hệ sinh thái đất, nước và tư liệu sản xuất của người nông dân.

Đại biểu băn khoăn việc bãi bỏ điều kiện bồi dưỡng chuyên môn đối với người bán lẻ phân bón và điều kiện dịch vụ bảo vệ thực vật có thể tạo ra khoảng trống về kỹ thuật. Việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật không đúng cách, nhất là trên địa hình dốc, có thể làm gia tăng xói mòn, thoái hóa đất, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt.

Để hài hòa giữa mục tiêu cắt giảm thủ tục hành chính với yêu cầu bảo đảm an toàn sinh kế cho đồng bào vùng cao, đại biểu Nguyễn Lê Ngọc Linh đề xuất nghiên cứu quy định trách nhiệm liên đới của nhà phân phối, đại lý tổng cấp tỉnh.

Quang cảnh phiên họp. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Đại biểu đồng thời đề nghị phát huy vai trò của lực lượng khuyến nông cộng đồng trong phối hợp kiểm tra, giám sát do đây là lực lượng gần gũi với người nông dân.

Một đề xuất khác được đại biểu đưa ra là nghiên cứu cơ chế quỹ bảo hiểm, quỹ dự phòng vật tư nông nghiệp đặc thù cho vùng khó khăn. Cơ chế này có thể kịp thời hỗ trợ người dân tại các xã đặc biệt khó khăn khi bị mất mùa do sử dụng giống, phân bón giả trong trường hợp không thể truy vết người bán; sau đó cơ quan nhà nước thực hiện quyền truy đòi đối với chủ thể vi phạm.

Đại biểu đề nghị Quốc hội cân nhắc đầy đủ các tác động đặc thù đối với miền núi, vùng sâu, vùng xa trước khi quyết định thông qua dự án Luật.

Tăng cường quản lý bằng dữ liệu số

Liên quan đến hiệu quả cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, đại biểu Lê Minh Nam (Cần Thơ) cho rằng vẫn còn dư địa để tiếp tục cắt giảm ngay trong dự án luật, nhất là trong bối cảnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, số hóa, liên thông và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước đang được đẩy mạnh.

Theo đại biểu, đối với những thủ tục mà cơ quan nhà nước đã có dữ liệu hoặc có thể khai thác dữ liệu liên thông để xác thực, kiểm tra thì cần mạnh dạn chuyển từ yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp giấy tờ sang cơ chế cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu để giải quyết.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng tiếp thu ý kiến đại biểu tại phiên thảo luận. (Ảnh: quochoi.vn)

Để bảo đảm hiệu quả quản lý khi phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, đại biểu Lê Minh Nam đề nghị bảo đảm 4 nguyên tắc: Giảm chi phí và gánh nặng tuân thủ nhưng không làm giảm mức độ tuân thủ pháp luật và hiệu lực quản lý nhà nước; cắt giảm tiền kiểm phải đi cùng tăng cường hậu kiểm; giảm hồ sơ, giấy tờ phải đi cùng quản lý bằng dữ liệu; phân quyền mạnh hơn phải đi cùng cơ chế kiểm soát nguồn lực và kiểm soát rủi ro tốt hơn.

Đại biểu cũng đề nghị chủ động chuẩn bị các công cụ quản lý để sẵn sàng thực hiện ngay khi luật có hiệu lực. Trong đó, công tác hậu kiểm cần được thực hiện theo phương pháp tiếp cận trọng yếu, dựa trên đánh giá rủi ro thay vì kiểm tra dàn trải; đồng thời tăng cường quản lý bằng dữ liệu số, đặc biệt là liên thông dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương. Cùng với đó, cần có chế tài xử lý đủ mạnh khi phát hiện sai phạm để tăng tính răn đe, hạn chế việc lợi dụng cơ chế thông thoáng để trục lợi chính sách hoặc vi phạm pháp luật.

Cùng quan điểm đó, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) nhấn mạnh “cởi trói nhưng không buông lỏng, tạo thuận lợi nhưng vẫn kiểm soát được rủi ro.”

Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thị Yến Nhi phát biểu. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Theo đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, với việc phân cấp mạnh hơn cho địa phương, đại biểu đề nghị phải bảo đảm nguồn nhân lực chuyên môn, trang thiết bị, đào tạo và hướng dẫn nghiệp vụ kịp thời; đồng thời xây dựng quy trình, tiêu chuẩn quốc gia thống nhất để tránh tình trạng mỗi địa phương áp dụng một cách khác nhau, gây bất bình đẳng hoặc phát sinh cơ chế xin-cho.

Đặc biệt, khi chuyển từ tiền kiểm sang tự công bố và hậu kiểm đối với giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi, đại biểu cho rằng cần tăng cường hậu kiểm thực chất. Đây là những vật tư có tác động trực tiếp đến năng suất, chất lượng nông sản, sức khỏe cộng đồng và thu nhập của nông dân.

Đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm, chế tài đủ sức răn đe đối với trường hợp tự công bố sai sự thật; bố trí nguồn lực cho hậu kiểm; thiết lập cơ chế truy xuất nguồn gốc và công khai thông tin tự công bố trên cổng thông tin điện tử để người dân, hiệp hội cùng tham gia giám sát./.

(Vietnam+)