Cắt giảm thủ tục hành chính phải đi đôi với quản lý rủi ro, bảo vệ quyền lợi người dân

Đồng chí Y Thanh Hà Niê Kđăm, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng điều hành phiên thảo luận

Phiên thảo luận được tổ chức trong khuôn khổ chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Tổ 7 gồm các ĐBQH thuộc Đoàn ĐBQH các tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng.

Đồng chí Y Thanh Hà Niê Kđăm, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng chủ trì phiên thảo luận.

Chuyển mạnh sang hậu kiểm nhưng không giảm trách nhiệm quản lý nhà nước

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Dương Khắc Mai, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Theo đại biểu, việc sửa đổi nhằm kịp thời luật hóa các phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và bảo đảm tính liên tục của hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, quá trình cải cách cần được thực hiện theo hướng tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân nhưng không làm suy giảm hiệu quả quản lý nhà nước.

Đại biểu Dương Khắc Mai, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại phiên thảo luận

Đề cập nội dung sửa đổi Luật Chăn nuôi, đại biểu Dương Khắc Mai cho rằng, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm là xu hướng phù hợp, song cần được thiết kế như một phương thức quản trị hoàn chỉnh. Tự công bố sản phẩm không thể được hiểu là giảm trách nhiệm quản lý nhà nước hoặc chuyển toàn bộ rủi ro sang người chăn nuôi, người tiêu dùng.

Theo đại biểu, thức ăn chăn nuôi là yếu tố đầu vào trực tiếp của quá trình sản xuất, tác động đến năng suất, chất lượng vật nuôi, an toàn dịch bệnh và chất lượng sản phẩm thực phẩm. Nếu thông tin về thành phần, tiêu chuẩn, công dụng của sản phẩm không chính xác thì hậu quả thường chỉ được phát hiện sau khi sản phẩm đã được lưu thông và sử dụng trên diện rộng.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị dự thảo luật cần xác định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tự công bố sản phẩm. Chủ thể công bố phải chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác, trung thực của thông tin; đồng thời lưu giữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu chứng minh để phục vụ hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cần được trao đầy đủ thẩm quyền để đình chỉ, hủy bỏ thông tin tự công bố, yêu cầu thu hồi sản phẩm và công khai hành vi vi phạm khi phát hiện sản phẩm không đáp ứng yêu cầu.

Đại biểu cũng nhấn mạnh, hậu kiểm phải được thực hiện theo mức độ rủi ro, tập trung vào những sản phẩm, cơ sở có nguy cơ cao, cơ sở từng vi phạm hoặc có dấu hiệu vi phạm, thay vì kiểm tra dàn trải, gây tốn kém nguồn lực nhưng chưa đạt hiệu quả quản lý.

Một vấn đề khác được đại biểu Dương Khắc Mai lưu ý là nguy cơ phát sinh thủ tục trùng lặp khi doanh nghiệp phải thực hiện công bố trên nhiều hệ thống khác nhau. Nếu dữ liệu giữa các cơ quan không được kết nối, việc cắt giảm một thủ tục có thể lại tạo ra một thủ tục khác dưới hình thức mới. Do đó, đại biểu đề nghị thực hiện nghiêm nguyên tắc “khai báo một lần, dữ liệu được dùng chung”, không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Từ thực tiễn tỉnh Lâm Đồng, địa phương có hoạt động sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi phân bố rộng, nhiều cơ sở cách xa trung tâm hành chính, đại biểu cho rằng hậu kiểm dựa trên dữ liệu, phân loại rủi ro sẽ là giải pháp quan trọng để vừa giảm thủ tục, vừa bảo đảm chất lượng vật tư đầu vào.

Phân quyền phải gắn với kiểm soát, dữ liệu và năng lực thực thi

Cùng với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, đại biểu Dương Khắc Mai nhấn mạnh, phân cấp, phân quyền phải đi kèm với cơ chế kiểm soát và điều kiện bảo đảm thực hiện. Đại biểu thống nhất với chủ trương phân quyền một số nhiệm vụ trong lĩnh vực chăn nuôi, thú y, địa chất và khoáng sản cho chính quyền cấp tỉnh. Những nhiệm vụ gắn trực tiếp với địa bàn nếu được giao cho địa phương sẽ giúp quá trình giải quyết nhanh hơn, sát thực tiễn hơn.

Tuy nhiên, theo đại biểu, phân quyền không chỉ là chuyển thẩm quyền từ Trung ương về địa phương mà phải đi cùng với dữ liệu, nhân lực, nguồn lực kỹ thuật và trách nhiệm phối hợp.

Đối với quy định sửa đổi Luật Chăn nuôi về việc giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi lưu giữ nguồn gen quyết định việc trao đổi quốc tế nguồn gen giống vật nuôi thuộc danh mục cấm xuất khẩu hoặc nguồn gen giống vật nuôi quý, hiếm của Việt Nam cho bên thứ ba, đại biểu cơ bản đồng tình nhưng đề nghị bổ sung cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận

Theo đại biểu, nguồn gen vật nuôi quý, hiếm là tài nguyên di truyền có giá trị quốc gia, không chỉ là đối tượng quản lý của riêng một địa phương. Vì vậy, cần có cơ chế phối hợp bắt buộc giữa địa phương với các bộ, ngành liên quan; thực hiện đánh giá rủi ro sinh học, lợi ích quốc gia trước khi chấp thuận; đồng thời thiết lập chế độ báo cáo, giám sát để tránh nguy cơ thất thoát nguồn gen quý, hiếm.

Đối với nội dung sửa đổi Luật Thú y, đại biểu đề nghị rà soát thẩm quyền ban hành văn bản hướng dẫn kiểm dịch. Trường hợp văn bản có nội dung đặt ra quy tắc xử sự chung, có tính bắt buộc đối với tổ chức, cá nhân thì cần xác định rõ thẩm quyền ban hành, tránh phát sinh tranh luận về giá trị pháp lý trong quá trình thực hiện.

Về sửa đổi Luật Địa chất và khoáng sản, đại biểu đồng tình với việc tăng cường phân quyền cho địa phương trong giải quyết các thủ tục liên quan đến thăm dò, khai thác, công nhận kết quả thăm dò, đóng cửa mỏ và điều chỉnh giấy phép.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, đây là lĩnh vực phức tạp, đòi hỏi dữ liệu địa chất, tài liệu điều tra cơ bản và năng lực chuyên môn sâu. Vì vậy, cần quy định rõ trách nhiệm bàn giao hồ sơ, dữ liệu, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo nhân lực và lộ trình chuyển giao nhiệm vụ, tránh tình trạng địa phương có thẩm quyền nhưng thiếu công cụ để thực hiện.

Đối với khu vực khoáng sản nằm trên địa bàn nhiều tỉnh, đại biểu đề nghị dự thảo luật cần làm rõ cơ chế phối hợp, thời hạn lấy ý kiến, trách nhiệm trả lời, giá trị pháp lý của ý kiến các địa phương liên quan và phương án xử lý khi các địa phương không thống nhất.

Kiểm soát chất lượng giống cây trồng, vật tư nông nghiệp và thúc đẩy thương mại hóa khoa học - công nghệ

Tham gia thảo luận, đại biểu Cil Bri (Lâm Đồng) thống nhất sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Đối với nội dung sửa đổi Luật Trồng trọt, đại biểu tập trung vào cơ chế tự công bố lưu hành giống cây trồng, việc bãi bỏ một số điều kiện kinh doanh giống cây trồng, phân bón và yêu cầu hoàn thiện cơ chế hậu kiểm.

Theo đại biểu, việc chuyển sang cơ chế tổ chức, cá nhân tự công bố lưu hành giống cây trồng là hướng sửa đổi phù hợp, góp phần giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, giống cây trồng là yếu tố đầu vào có ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, chất lượng nông sản. Những hạn chế về chất lượng giống thường chỉ được phát hiện sau một thời gian sản xuất, khi người dân đã đầu tư nhiều chi phí.

Đại biểu Cil Bri, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng nêu kiến nghị

Vì vậy, cơ chế tự công bố cần gắn với trách nhiệm của tổ chức, cá nhân công bố và cơ chế hậu kiểm phù hợp. Đại biểu đề nghị bổ sung phương thức công bố thay thế trong trường hợp hệ thống điện tử gặp sự cố; đồng thời làm rõ trách nhiệm lưu giữ hồ sơ, cập nhật thông tin, kiểm tra, đình chỉ hoặc hủy bỏ thông tin tự công bố khi phát hiện sai phạm. Về việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh giống cây trồng và phân bón, đại biểu cho rằng, cần phân biệt rõ giữa những thủ tục, giấy phép không còn cần thiết với những nghĩa vụ phải duy trì nhằm quản lý chất lượng hàng hóa.

Đối với giống cây trồng, cần duy trì trách nhiệm lưu giữ, cung cấp thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc lô giống. Đối với phân bón, việc bỏ giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán không đồng nghĩa với việc loại bỏ trách nhiệm về chất lượng, nguồn gốc, nhãn hàng hóa và chứng từ liên quan.

Đại biểu Cil Bri nhấn mạnh, nội dung này có ý nghĩa quan trọng đối với tỉnh Lâm Đồng, địa phương có nhiều vùng chuyên canh rau, hoa, cà phê và các loại cây trồng giá trị cao. Nếu sử dụng giống không đúng phẩm cấp hoặc phân bón không bảo đảm chất lượng, thiệt hại đối với người sản xuất sẽ rất khó khắc phục.

Đại biểu Nguyễn Văn Ngọc, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng nêu ý kiến tại hội nghị

Cùng quan tâm đến vấn đề kiểm soát chất lượng đầu vào sản xuất, đại biểu Nguyễn Văn Ngọc, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, bày tỏ lo ngại khi dự thảo có nội dung bãi bỏ yêu cầu về năng lực đối với cơ sở thực hiện khảo nghiệm.

Theo đại biểu, khảo nghiệm là “hàng rào kỹ thuật cuối cùng” trước khi đưa giống mới vào sản xuất đại trà. Việc yêu cầu khảo nghiệm nhưng lại bỏ tiêu chuẩn năng lực của cơ sở thực hiện sẽ làm giảm hiệu quả kiểm soát.

Đặc biệt trong lĩnh vực thủy sản, đại biểu cảnh báo việc bãi bỏ yêu cầu an toàn sinh học đối với nơi nuôi thử nghiệm loài mới có thể tiềm ẩn nguy cơ xâm hại từ sinh vật ngoại lai. Vì vậy, đại biểu kiến nghị chỉ bỏ những quy định không còn phù hợp nhưng cần giữ lại tiêu chuẩn năng lực của đơn vị thực hiện khảo nghiệm.

Đối với nội dung sửa đổi Luật Chuyển giao công nghệ, đại biểu Nguyễn Văn Ngọc cho rằng, cần tiếp tục rà soát để bảo đảm sự thống nhất với Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo. Một trong những điểm nghẽn hiện nay là thiếu phương pháp định giá phù hợp đối với tài sản trí tuệ và bí mật công nghệ.

Quang cảnh diễn ra phiên thảo luận của Tổ 7

Theo đại biểu, tâm lý lo ngại trách nhiệm khi định giá tài sản công chưa chính xác khiến nhiều viện nghiên cứu, trường đại học và nhà khoa học chưa mạnh dạn chuyển giao kết quả nghiên cứu, làm hạn chế quá trình thương mại hóa khoa học - công nghệ.

Đại biểu kiến nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện cơ chế định giá, chuyển giao và khai thác kết quả nghiên cứu, tạo điều kiện để khoa học - công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển.

Các ý kiến của ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đều hướng tới mục tiêu chung là cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh nhưng phải đặt trong yêu cầu quản lý rủi ro, bảo đảm chất lượng sản phẩm và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp.

Ngọc Diệp