Quy định tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhà nước để cơ cấu lại vốn

Nhà nước tiếp tục nắm giữ 100% vốn điều lệ tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực độc quyền tự nhiên

Theo quyết định, Nhà nước tiếp tục nắm giữ 100% vốn điều lệ tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực độc quyền tự nhiên; cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích thiết yếu; trực tiếp đầu tư xây dựng và quản lý các công trình kết cấu hạ tầng trọng điểm quốc gia về giao thông, năng lượng, thủy lợi và hạ tầng số. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao cũng thuộc nhóm Nhà nước giữ toàn bộ vốn điều lệ.

Đối với những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược nhưng có thể huy động thêm nguồn lực xã hội, Nhà nước định hướng nắm giữ từ 65% vốn điều lệ trở lên. Nhóm này bao gồm các doanh nghiệp quản lý, khai thác cảng hàng không, bến cảng biển đặc biệt; khai thác khoáng sản quy mô lớn; hoạt động trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng; cơ khí chế tạo; cấp, thoát nước đô thị và nông thôn cùng một số ngành nghề quan trọng khác.

Trong khi đó, tỷ lệ nắm giữ từ trên 50% đến dưới 65% vốn điều lệ được áp dụng đối với các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu có thị phần từ 30% trở lên, các đơn vị cung cấp dịch vụ viễn thông hạ tầng quốc gia hoặc doanh nghiệp thực hiện hoạt động thăm dò, đánh giá trữ lượng khoáng sản.

Đối với các doanh nghiệp không thuộc các nhóm phân loại nêu trên, Quyết định 40/2026/QĐ-TTg bổ sung hệ thống tiêu chí định tính để xem xét việc duy trì vốn nhà nước.

Theo đó, Nhà nước có thể tiếp tục nắm giữ tỷ lệ vốn phù hợp tại các doanh nghiệp sản xuất xi măng chiếm trên 30% thị phần và gắn với địa bàn trọng yếu về quốc phòng, an ninh; các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công ích có doanh thu từ hoạt động công ích đạt từ 50% trở lên trong ba năm liên tiếp. Ngoài ra, những doanh nghiệp sở hữu thương hiệu quốc gia, mang giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc lâu đời hoặc đảm nhiệm các nhiệm vụ chính trị quan trọng của địa phương cũng thuộc diện được xem xét duy trì vốn nhà nước.

Một điểm đáng chú ý của quyết định lần này là quy định rõ lộ trình xử lý đối với các doanh nghiệp không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ vốn.

Cụ thể, đối với các doanh nghiệp hoạt động trong ngành, lĩnh vực ngoài danh mục ưu tiên, định hướng chung là Nhà nước sẽ không tiếp tục nắm giữ vốn. Trường hợp doanh nghiệp Nhà nước đang nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống, quyền đại diện chủ sở hữu sẽ được chuyển giao về các doanh nghiệp có chức năng đầu tư, kinh doanh vốn nhà nước hoặc doanh nghiệp nhà nước cùng ngành để thực hiện tái cơ cấu, bổ sung vốn hoặc thoái vốn theo quy định, bảo đảm hiệu quả và phù hợp với yêu cầu phát triển.

Việc ban hành bộ tiêu chí phân loại mới được đánh giá là bước đi quan trọng trong quá trình đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực doanh nghiệp nhà nước. Không chỉ tạo cơ sở cho việc sắp xếp, cơ cấu lại danh mục đầu tư, quyết định còn hướng tới mục tiêu khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, hạn chế thất thoát, lãng phí vốn và tài sản nhà nước, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, bảo toàn và phát triển nguồn lực quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Diệu Đan