Ban hành Nghị định quy định chi tiết hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa

Nghị định số 302/2026/NĐ-CP, ngày 1/8/2026, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa. (Ảnh: AN NGUYÊN)

Nghị định gồm 5 Chương, 42 Điều, quy định chi tiết về tổ chức và hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa; điều kiện hoạt động của thương nhân môi giới; hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa trong nước và nước ngoài; các biện pháp quản lý trong trường hợp khẩn cấp và các nội dung có liên quan.

Đổi mới mô hình tổ chức, nâng cao an toàn hệ thống

Sau 20 năm thực hiện Nghị định số 158/2006/NĐ-CP và Nghị định số 51/2018/NĐ-CP thị trường giao dịch hàng hóa tại Việt Nam đã từng bước hình thành và phát triển, tạo thêm kênh giao dịch và công cụ phòng ngừa rủi ro biến động giá cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của thị trường, quá trình hội nhập quốc tế và yêu cầu đổi mới phương thức quản lý nhà nước, một số quy định hiện hành không còn phù hợp với thực tiễn, cần được sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý, bảo đảm an toàn thị trường và tạo điều kiện cho hoạt động giao dịch hàng hóa phát triển.Nghị định số 302/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm hoàn thiện khung pháp lý, thể chế hóa chủ trương cải cách của Đảng và Nhà nước, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành và phù hợp với định hướng cải cách, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Nghị định đồng thời bảo đảm đồng bộ với Nghị định số 330/2025/NĐ-CP về thành lập và hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm tài chính quốc tế, góp phần hình thành khuôn khổ pháp lý thống nhất cho sự phát triển của thị trường giao dịch hàng hóa tại Việt Nam.

Một trong những điểm mới nổi bật của Nghị định là quy định đầy đủ về Trung tâm thanh toán bù trừ độc lập, hoạt động tách biệt với Sở giao dịch hàng hóa nhằm thực hiện chức năng thanh toán bù trừ, quản lý ký quỹ và quản trị rủi ro. Mô hình này góp phần nâng cao tính minh bạch, tăng cường an toàn hệ thống và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Nghị định cũng hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ trong thanh toán, quản lý ký quỹ, xử lý sự cố và chia sẻ dữ liệu, tạo nền tảng cho thị trường vận hành an toàn, hiệu quả.

Một điểm mới có ý nghĩa quan trọng của Nghị định là bổ sung quy định về lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam như một điều kiện trong quá trình thành lập và duy trì hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa.

Quy định này góp phần phát huy vai trò của Sở giao dịch hàng hóa trong việc hình thành giá thị trường minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro biến động giá, mở rộng thị trường tiêu thụ và từng bước nâng cao vị thế của các mặt hàng chủ lực của Việt Nam trên thị trường khu vực và quốc tế.

Hoàn thiện cơ chế ứng phó khẩn cấp và cải cách thủ tục hành chính

Nghị định thiết lập cơ chế giám sát thị trường trên nền tảng dữ liệu điện tử theo thời gian thực. Theo đó, Sở giao dịch hàng hóa có trách nhiệm báo cáo, cung cấp thông tin và truyền dữ liệu về quản trị rủi ro, ký quỹ, giới hạn vị thế, biên độ giá thông qua hệ thống kết nối, chia sẻ dữ liệu với Bộ Công thương.

Cơ chế này giúp cơ quan quản lý theo dõi diễn biến thị trường theo thời gian thực, phát hiện sớm rủi ro, nâng cao hiệu quả giám sát và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước đối với thị trường giao dịch hàng hóa.

Nghị định bổ sung thẩm quyền để Bộ Công thương áp dụng các biện pháp quản lý trong trường hợp khẩn cấp, trong đó có việc điều chỉnh giới hạn vị thế và biên độ giá đối với hàng hóa niêm yết tại Việt Nam trên cơ sở dữ liệu giám sát và báo cáo của Sở giao dịch hàng hóa nhằm bảo đảm an toàn hệ thống và ổn định thị trường.

Đồng thời, Nghị định tiếp tục thực hiện chủ trương chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường phân cấp, đơn giản hóa quy định về thành viên Sở giao dịch hàng hóa, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch và thuận lợi hơn.

Việc ban hành Nghị định số 302/2026/NĐ-CP góp phần hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa theo hướng hiện đại, an toàn và minh bạch; nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa bền vững, hội nhập quốc tế và tăng cường công cụ phòng ngừa rủi ro giá cả cho doanh nghiệp.

Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026, thay thế Nghị định số 158/2006/NĐ-CP và Nghị định số 51/2018/NĐ-CP của Chính phủ.

AN NGUYÊN