Đại biểu Quốc hội: Còn dư địa để tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh

Đại biểu Lê Minh Nam phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Tiếp tục rà soát cắt giảm thêm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh

Ngày 12/8 dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Đại biểu Quốc hội Lê Minh Nam (Đoàn Cần Thơ) đề nghị, tiếp tục rà soát để có thể cắt giảm thêm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh ngay tại dự án luật. Bởi trong điều kiện ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, số hóa, liên thông và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước đang được đẩy mạnh, vẫn còn dư địa để tiếp tục cắt giảm một số thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh.

Đại biểu Lê Minh Nam phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Việc cắt giảm phải được đánh giá đầy đủ, xác định rõ rủi ro và có biện pháp kiểm soát thay thế nhằm tránh tạo ra khoảng trống pháp lý và quản lý. Tuy nhiên, đối với những thủ tục mà cơ quan nhà nước đã có dữ liệu hoặc có thể khai thác dữ liệu liên thông để xác thực, kiểm tra cần mạnh dạn chuyển từ yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp giấy tờ sang việc các cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu để giải quyết. Nếu xác định được thủ tục, điều kiện có thể cắt giảm mà vẫn kiểm soát được rủi ro, thì cắt bỏ sớm ngày nào sẽ giúp giảm bớt gánh nặng tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp ngày đó.

Ông Nam kiến nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo có thể cân nhắc một số vấn đề. Cụ thể, liệu có thể mở rộng cơ chế miễn giấy phép nhập khẩu phân bón tại khoản 2 Điều 44 Luật Trồng trọt đối với hạng mục phục vụ nghiên cứu khoa học, khảo nghiệm theo hướng không yêu cầu giấy phép riêng đối với những trường hợp nhập khẩu có khối lượng ít, trong khi có thể kiểm soát bằng dữ liệu hải quan hoặc khai báo điện tử được hay không?

“Hoặc rà soát xem liệu có thể gộp cấp giấy chứng nhận điện tử một lần, tích hợp cơ sở dữ liệu đối với Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi tại Điều 39 Luật Chăn nuôi? Hoặc cấp lại Giấy chứng nhận hành nghề xử lý vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật điện tử khi hết hạn theo Điều 39, 40 của Luật Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật? Cũng như một số thủ tục có nội dung, tính chất tương tự ở các luật còn lại hay không?”, ông Nam nói.

Bên cạnh đó, ông Nam cũng đề nghị rà soát để tiếp tục cắt giảm các thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh đang quy định tại các văn bản dưới luật như Nghị định và Thông tư. Qua nghiên cứu một số điều khoản tại các luật cho thấy, mặc dù không có quy định trực tiếp, cụ thể các thủ tục, điều kiện, nhưng luật quy định khung nguyên tắc và giao hướng dẫn thực hiện. Xem xét bước đầu cho thấy có những thủ tục, điều kiện tại các văn bản dưới luật có thể cắt giảm để tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân, tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, lành mạnh, công bằng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Để đảm bảo hiệu quả quản lý khi phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ông Nam đề nghị thiết kế các giải pháp quản lý phù hợp nhưng phải đảm bảo các nguyên tắc xuyên suốt. Đó là, giảm chi phí và gánh nặng tuân thủ nhưng không làm giảm mức độ tuân thủ pháp luật và hiệu lực quản lý nhà nước. Cắt giảm “tiền kiểm” phải đi cùng với tăng cường “hậu kiểm”. Giảm hồ sơ giấy tờ phải đi cùng với tăng cường quản lý bằng dữ liệu. Phân quyền mạnh hơn thì phải đi cùng với cơ chế kiểm soát nguồn lực, kiểm soát rủi ro tốt hơn.

“Vấn đề là cần chủ động làm sao để khi luật có hiệu lực thì đã có công cụ sẵn sàng để thực hiện. Đồng thời, để nâng cao hiệu quả công tác hậu kiểm, cũng đề nghị tập trung vào hậu kiểm dựa trên phương pháp tiếp cận trọng yếu và đánh giá rủi ro, chứ không thực hiện dàn trải. Tăng cường quản lý bằng dữ liệu số, đặc biệt là liên thông giữa các bộ, ngành, địa phương và có chế tài xử phạt đủ mạnh nếu phát hiện sai phạm để tăng tính răn đe, hạn chế việc lợi dụng điều kiện thông thoáng để tranh thủ lách luật, vượt rào vi phạm”, ông Nam nói.

Đề xuất hậu kiểm bằng công nghệ

Góp ý về hai nội dung liên quan đến nội dung sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, đại biểu Quốc hội Lê Công Đỉnh (Đoàn Tây Ninh) thống nhất với nội dung sửa đổi theo dự thảo việc đơn giản hóa thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký thuốc bảo vệ thực vật, loại bỏ thủ tục cấp lại giấy chứng nhận đăng ký, buôn bán thuốc bảo vệ thực vật và cắt giảm một số điều kiện kinh doanh để góp phần giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo yêu cầu quản lý nhà nước thông qua cơ chế hậu kiểm.

Đại biểu Lê Công Đỉnh (Đoàn Tây Ninh)

Tuy nhiên, ông Đỉnh đề nghị cần quy định cụ thể công tác hậu kiểm bằng công nghệ và quy định rõ nguồn lực để thực hiện trong dự thảo Luật nhằm đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước cũng như an toàn môi trường, sức khỏe con người và duy trì uy tín của sản phẩm nông nghiệp trên thị trường trong nước cũng như ngoài nước.

Bên cạnh đó, thống nhất cao việc phân quyền kiểm tra nhà nước về chất lượng thuốc bảo vệ thực vật nhập khẩu cho địa phương nhằm nâng cao tính chủ động và rút ngắn thời gian thông quan, hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu nông sản. Tuy nhiên, ông Đỉnh cũng đề nghị bổ sung quy định và hướng dẫn thủ tục hành chính thống nhất trong cả nước đối với nội dung này nhằm đảm bảo tính thống nhất, minh bạch và công bằng trong thực thi pháp luật.

Đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) cho hay, dự thảo Luật đã cắt giảm mạnh mẽ thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp và từng bước chuyển phương thức từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng công cụ sang quản lý dựa trên tiêu chuẩn và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Đại biểu Trịnh Xuân An phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Đặc biệt, dự thảo Luật này tiếp tục sửa Điều 58 Luật Chăn nuôi phân cấp cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện chăn nuôi đối với trang trại quy mô lớn. Cơ quan soạn thảo cho rằng thông qua kê khai có thể nắm được số lượng đàn vật nuôi để kiểm soát cung cầu. Tuy nhiên ông An nhìn nhận, nắm được tổng đàn và điều tiết tổng đàn là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Các quy định hiện nay chủ yếu là quản lý từng cơ sở, chưa có công cụ đủ rõ để khi xử lý tổng năng lực sản xuất của một ngành hoặc một vùng vượt quá nhu cầu thị trường. Vì vậy, cần bổ sung trong Luật nguyên tắc quản lý điều tiết năng lực sản xuất chăn nuôi trên cơ sở dữ liệu dự báo và cân đối cung cầu.

Theo đó, có thể giao Chính phủ quy định cụ thể theo ba cấp độ. Cụ thể; bình thường theo dõi dự báo và công khai dữ liệu để thị trường tự điều tiết; khi vượt ngưỡng cảnh báo có biện pháp để kiểm soát tăng công suất, mở rộng hoặc xây mới cơ sở quy mô lớn, điều chỉnh đàn; trường hợp mất cân đối nghiêm trọng sẽ áp dụng các chỉ tiêu hoặc tạm dừng có thời hạn về phạm vi và điều kiện mà căn cứ pháp luật rõ ràng.

Lý giải cho đề xuất trên, theo ông An, với kinh nghiệm của Trung Quốc, Thái Lan khi xử lý dư thừa sản lượng trong lĩnh vực chăn nuôi đối với lợn heo thì họ cũng áp dụng theo mô hình như vậy.

Anh Vũ - Việt Thắng - Quang Vinh