Bí thư TP.HCM: Tư duy lối cũ thì Luật phát triển đô thị không có ý nghĩa

Sáng 26/8, Thành ủy TP.HCM tổ chức hội nghị quán triệt tinh thần thực hiện Luật Phát triển đô thị.

Phát biểu tại hội nghị, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết ngày 24/8, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua Luật Phát triển đô thị.

“Một đạo luật đặc biệt, lần đầu tiên được xây dựng và tổ chức thi hành nhằm phục vụ mục tiêu phát triển đô thị đặc biệt trong bối cảnh đất nước hướng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số. TP.HCM là một trong những đô thị được hưởng nhiều cơ chế đặc thù từ đạo luật này”, ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.

Cơ hội thực sự lớn với TP.HCM

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang, nhấn mạnh, đây là hội nghị đặc biệt. Ông đề nghị các đại biểu không chỉ nghe triển khai văn bản rồi đi về, mà thống nhất nội dung phải làm, giao thời hạn, trách nhiệm cụ thể.

Về nội dung, ông Trần Lưu Quang cho biết, hội nghị chỉ để trả lời một câu hỏi: “Chúng ta phải làm gì để triển khai luật này?”. Ông bắt đầu từ câu hỏi đơn giản nhất: "Luật này cho thành phố điều gì?".

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang phát biểu chỉ đạo hội nghị. Ảnh: Phan Anh.

“Tôi cho rằng giá trị lớn nhất của nó là sự thay đổi về cách nhìn, thay đổi về tư duy: đô thị không còn là một đối tượng chỉ để quản lý, mà đô thị phải là một chủ thể để tạo ra sự tăng trưởng. Nếu chúng ta vẫn nhìn luật theo kiểu cũ hay tư duy theo lối mòn cũ thì luật này không có ý nghĩa gì hết”, ông Trần Lưu Quang nói.

Theo ông, Luật Phát triển đô thị cho TP.HCM 3 điều quan trọng.

Thứ nhất là phân cấp và phân quyền một cách thực chất theo đúng phương châm mà Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị đưa ra. Đó là địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm.

240 nội dung được trao thẩm quyền hướng dẫn cho HĐND, UBND, Chủ tịch UBND TP.HCM kèm theo một nguyên tắc có giá trị bằng kim cương. Đó là ưu tiên áp dụng luật này khi có sự xung đột của pháp luật.

Nghĩa là cơ chế đặc thù như trước đây sẽ không còn bị vô hiệu hóa bởi các quy định chung được quy định ở các luật khác.

“Tôi cho đây là một giá trị cực kỳ lớn, bởi vì sự xung đột giữa các văn bản rất phổ biến trong thời gian qua”, ông nhìn nhận.

Thứ hai là không gian cho thí điểm chính sách và các mô hình kinh tế mới. TP.HCM đã có 10 nghị quyết trước đây, cơ bản là thí điểm. Bây giờ, sự khác biệt lớn nhất là thí điểm chỉ trả lời câu hỏi có làm được hay không, nhưng luật này phải trả lời câu hỏi làm ổn định lâu dài bằng cách thức như thế nào.

“Nguyên tắc xuyên suốt làm kiểu gì thì làm, phải biến được nguồn lực của chúng ta đang có trở thành động lực của sự phát triển”, Bí thư Thành ủy TP.HCM nhấn mạnh.

Thứ ba là tốc độ và hiệu năng triển khai. Đây là điều quan trọng nhất. Luật cho thành phố không phải chờ nghị định, thành phố được hướng dẫn.

“Do đó, các đồng chí không thể nào nói với chúng tôi rằng là chờ hướng dẫn của Trung ương. Câu nói này đã trở thành quá khứ”, ông Trần Lưu Quang nói.

Ông nhấn mạnh: “Đây là cơ hội thực sự lớn đối với thành phố. Hạ tầng là đường băng, nguồn vốn là nguyên liệu, thể chế quyết định, TP.HCM của chúng ta có thể cất cánh. Nhưng điều quan trọng nhất ai sẽ là người làm điều này. Đó là tất cả người ngồi đây và kể cả các đồng chí đang ngồi ở các điểm cầu trực tuyến”.

Không còn "món xin ý kiến lòng vòng"

Theo Bí thư Thành ủy TP.HCM, khoảng cách để cơ hội thành kết quả chỉ trông cậy có một điều duy nhất, đó là năng lực thực thi. Do đó, ông yêu cầu từ hội nghị này, tất cả phải bắt đầu hành động. Đầu tiên là thấu hiểu luật, sau đó quán triệt và cụ thể bằng những chương trình hành động.

“Sau hội nghị này, từng đồng chí ở vị trí công tác của mình phải trả lời được 3 câu hỏi sau đây”, ông đề nghị.

Thứ nhất, luật trao cho chúng ta và cơ quan chúng ta quyền hành gì.

Thứ hai, với quyền hành đó, chúng ta tạo ra được sản phẩm gì.

Thứ ba, nếu không làm hoặc làm không có hiệu quả, ai chịu trách nhiệm.

Đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Phan Anh.

Bí thư Thành ủy TP.HCM cũng nói rõ, đây là KPI lãnh đạo thành phố dành cho các cán bộ, xoay quanh 3 câu hỏi trên.

Cụ thể, ở cấp thành phố, Chủ tịch UBND thành phố còn hơn một tháng để cụ thể hóa 240 nội dung luật đã cho phép bằng 105 văn bản.

Đó là 73 nghị quyết của HĐND và 32 quyết định của UBND và Chủ tịch UBND TP.HCM, đảm bảo ngày 1/10 năm nay, khi luật có hiệu lực, thành phố đủ hành lang pháp lý, đủ cơ sở để thực thi mọi việc và làm ngay, để 3 tháng còn lại của năm 2026 đóng góp đáng kể vào những mục tiêu mà chúng ta đặt ra.

Đối với các sở, ngành, ông đề nghị không ai có quyền nói rằng mình chưa nắm, chưa rõ, vì chính các sở, ngành đã kiên trì đeo bám để thành phố có được kết quả hôm nay thì không có quyền nói “em không biết”. Các sở, ngành lọc ra những việc có tính chất quyết định, quan trọng để ưu tiên.

Một điều nữa cũng phải thay đổi cách nghĩ, cách làm, đó là từ đề xuất giải pháp cho những vấn đề đặc thù sang chủ động thiết kế giải pháp trong giới hạn luật cho phép.

“Hồi xưa, mình loay hoay, vướng cái gì đề xuất giải pháp để nó thành cơ chế đặc thù. Bây giờ căn cứ những điều luật đã cho phép, mình sẽ có giải pháp gì để thúc đẩy mọi việc”, Bí thư Thành ủy TP.HCM nhấn mạnh.

Ông cũng lưu ý "không còn món xin ý kiến lòng vòng nữa, cho nên chúng tôi sẽ kiểm điểm nếu đơn vị nào, đồng chí nào còn phát văn bản hỏi lẫn nhau trong nội bộ của chúng ta”.

Bí thư Thành ủy TP.HCM cho rằng, nơi quyết định thành bại của mọi việc, đó là 168 xã, phường, đặc khu - nơi luật đến được với người dân và doanh nghiệp.

Ông đề nghị các địa phương, trên cơ sở những việc đã nắm, được giao, có một chương trình hành động, kế hoạch để xử lý những vướng mắc và kiến tạo sự phát triển cho chính địa phương mình.

"Từng cán bộ bắt tay vào việc ngay hôm nay"

Một đầu việc rất quan trọng nữa được Bí thư Thành ủy TP.HCM đề cập là nói đến quyền thì phải kiểm soát quyền. Quyền hạn lớn hơn, nhất thiết phải đi liền trách nhiệm lớn hơn.

Tinh thần là chuyển từ kiểm soát bằng xin phép sang kiểm soát bằng công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Do đó, ông Trần Lưu Quang đề nghị lưu ý 2 việc.

Thứ nhất là chậm và trì hoãn, tức là có quyền mà không dùng, có thời cơ mà không chớp, chờ cho chắc, nơi khác làm trước, xong xuôi mình làm theo và rút kinh nghiệm. Điều này không được chấp nhận. Thời cơ phát triển của thành phố không chờ và không mong muốn sự chậm trễ, trì hoãn.

Thứ hai là không nắm chắc dẫn đến áp dụng sai hoặc lạm quyền. “Cán bộ quyết định đúng thẩm quyền, minh bạch, không vụ lợi vì lợi ích chung mà kết quả đạt được chưa như kỳ vọng thì thành phố sẽ bảo vệ và bảo vệ đến cùng. Còn lợi dụng cơ chế để vụ lợi, lợi ích nhóm, làm thất thoát nguồn lực thì phải xử lý nghiêm và chắc chắn không có vùng cấm”, Bí thư Thành ủy TP.HCM khẳng định.

Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang khẳng định, cán bộ né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm và giữ an toàn cho bản thân hoặc không quyết gì cả, sẽ phải rời đi. Ảnh: Phan Anh.

Theo ông, luật tạo ra môi trường mà cán bộ không sợ khi quyết định đúng nhưng cũng không che giấu được việc quyết định sai. Thành phố sẽ công khai định kỳ bộ chỉ số đánh giá hiệu quả quản trị và hiệu quả phân quyền. Các đoàn kiểm tra sẽ làm việc cả định kỳ và đột xuất trực tiếp xuống địa bàn, kiểm tra sản phẩm cụ thể.

Ông cũng cho hay, điều có ý nghĩa quyết định nhưng cũng lo lắng nhất, đó là công tác cán bộ. “Chúng tôi sẽ đánh giá các đồng chí và chúng tôi cũng bị các đồng chí đánh giá theo 3 kênh”, ông nói.

Thứ nhất là hệ thống chỉ số đánh giá năng lực và sản phẩm đầu ra, tức là KPI.

Thứ hai là đánh giá của cơ quan, tổ chức mình từ lãnh đạo trong cơ quan và đồng nghiệp.

Thứ ba quan trọng nhất là đánh giá của người dân và doanh nghiệp. Người dân và doanh nghiệp phải cảm nhận được sự thay đổi, những kết quả mà có thể cảm được, thấy được, nắm được.

Từ đó, ông Trần Lưu Quang đề nghị một nguyên tắc: TP.HCM sẽ khen thưởng, kỷ luật và bố trí cán bộ dựa trên kết quả đo lường được.

Cái gì không đo được thì không được tính thành tích. Bao nhiêu văn bản hướng dẫn đúng hạn; bao nhiêu thủ tục được rút ngắn, giảm được bao nhiêu ngày cho doanh nghiệp, bao nhiêu dự án được khởi động…, đó là thành tích. Còn câu “đã tích cực triển khai, tổ chức quán triệt, sẽ nỗ lực cố gắng…” thì không được tính.

Ông Trần Lưu Quang cũng đưa ra thông điệp về công tác cán bộ: “Đồng chí nào làm được, có sản phẩm rõ ràng sẽ được ghi nhận, khen thưởng, có cơ hội thăng tiến và đề bạt kịp thời, không chờ đến kỳ, không chờ sự tuần tự”.

Bên cạnh đó, cán bộ, công chức nào dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung mà có sai sót trong quá trình đổi mới thì thành phố đứng ra bảo vệ và cam kết bảo vệ đến cùng.

“Đây không phải lời động viên mà là một nội dung luật đã xác lập và sẽ được cụ thể hóa bằng quy trình”, Bí thư Thành ủy TP.HCM nói.

“Đồng chí nào né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm và giữ an toàn cho bản thân bằng không quyết gì cả, sẽ phải rời đi. Chúng ta không giao quyền cho một người mà không dám dùng quyền của mình”, Bí thư Thành ủy TP.HCM khẳng định.

Kết thúc phần phát biểu chỉ đạo, Bí thư Thành ủy TP.HCM mong từng cán bộ hãy tự xác định lại chuẩn so sánh của mình và chuẩn của thành phố.

“Chúng ta không đo thành công bằng việc được giao bao nhiêu thẩm quyền mà bằng kết quả cụ thể tạo ra được từ thẩm quyền đó. Quyền hạn đã có, cơ chế đã có, thời gian không chờ ai. Việc còn lại là năng lực thực thi của chính chúng ta và nó sẽ được đo bằng sản phẩm cụ thể”, ông Trần Lưu Quang nhấn mạnh và đề nghị từng cán bộ bắt tay vào việc ngay từ hôm nay.

Luật Phát triển đô thị gồm 5 chương, 66 điều, tập trung các lĩnh vực tổ chức bộ máy, chế độ công vụ; ban hành văn bản quy phạm pháp luật; thí điểm cơ chế, chính sách mới; xã hội hóa trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội; quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị, tài chính, ngân sách, doanh nghiệp, TOD, khu đô thị khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, trung tâm tài chính, khu thương mại tự do, kinh tế biển...

Phan Anh