Xôn xao việc lấy ý kiến trẻ em về dự thảo Luật hiến mô, tạng sửa đổi

Thực tế, nhiều cơ sở y tế trên cả nước đã đăng tải việc lấy ý kiến người dân về dự thảo Luật này, trong có nhóm trẻ em từ 7 đến dưới 18 tuổi. Thời gian lấy ý kiến từ ngày 12/10 đến hết ngày 21/10.

Theo giải thích của Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế), đơn vị chủ trì soạn thảo dự thảo Luật, việc lấy ý kiến này nhằm giúp dự thảo Luật bám sát thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng pháp luật.

Bệnh viện Cẩm Phả và Bệnh viện Đa khoa thành phố Quảng Ninh (Quảng Ninh) đăng tải việc lấy ý kiến về Dự thảo Luật hiến mô, tạng sửa đổi. Ảnh chụp màn hình

Chị H.L, phụ huynh có 2 con học tiểu học và THCS ở TPHCM, cho hay việc phụ huynh phản ứng cũng dễ hiểu bởi ai cũng lo ngại trẻ chưa đủ trưởng thành để hiểu vấn đề, bởi hiến mô, tạng liên quan đến sự sống, tính toàn vẹn cơ thể, niềm tin gia đình và các nguyên tắc đạo đức y khoa.

Trong khi đó, chị Quỳnh Anh (TPHCM) cho rằng đây là vấn đề liên quan đến quyền quyết định của cha mẹ và quyền được bảo vệ của trẻ em, không thể tổ chức lấy ý kiến của riêng trẻ mà không có sự giám sát của bố mẹ. 

"Việc dư luận quan tâm, lo ngại trước những quy định liên quan đến trẻ em trong dự thảo luật là điều dễ hiểu, bởi những câu chuyện bắt cóc, mua bán nội tạng luôn gây bất an cho xã hội", chị Quỳnh Anh chia sẻ.

Tuy nhiên, từ thực tiễn điều trị, GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, ngày 23/10 bày tỏ ủng hộ mục tiêu nhân văn của dự thảo là mở rộng nguồn hiến để cứu sống trẻ mắc bệnh hiểm nghèo. Thực tế, nhiều trẻ suy tim, suy thận, suy gan giai đoạn cuối phải chờ ghép tạng nhưng không chờ được nguồn tạng phù hợp. Trong khi đó, việc ghép tạng từ người lớn cho trẻ nhỏ cũng gặp khó khăn do chênh lệch kích thước cơ quan và mạch máu.

Một ca ghép gan cho trẻ em tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Ảnh: BVCC

GS.TS Trần Minh Điển cho rằng cần giải thích đầy đủ, khoa học và minh bạch những nội dung trong dự thảo Luật đang được lấy ý kiến, trong đó hai nội dung quan trọng là: Hiến mô tái sinh ở trẻ em khi còn sống và hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi đã chết não hoặc chết tuần hoàn.

Phân biệt hiến mô tái sinh - hiến bộ phận cơ thể người

Điều 12 của Dự thảo Luật quy định: Người từ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi đồng ý cho hiến và có sự đồng ý của người đại diện của người hiến sau khi được tư vấn độc lập được hiến mô tái sinh khi còn sống để điều trị cho người là thành viên gia đình khi không có người hiến trưởng thành phù hợp.

Người dưới 15 tuổi đồng ý cho hiến và có sự đồng ý của người đại diện của người hiến sau khi được tư vấn độc lập được hiến mô tái sinh khi còn sống để điều trị cho người là cha, mẹ, anh chị em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp...

Theo dự thảo Luật, mô tái sinh là những mô mà sau khi lấy ra khỏi cơ thể, cơ thể vẫn có khả năng tiếp tục sản sinh hoặc phát triển thay thế mô đã lấy.

GS Điển lấy ví dụ, các tế bào gốc tạo máu là mô tái sinh, có thể được thu thập từ tủy xương hoặc máu ngoại vi để điều trị một số bệnh hiểm nghèo. Khác với việc lấy đi một cơ quan như thận hoặc gan, các tế bào tạo máu có khả năng tiếp tục được cơ thể sản sinh, phục hồi sau khi thu thập với số lượng và kỹ thuật phù hợp.

Tế bào gốc tạo máu có thể được ghép để chữa cho những trẻ mắc bệnh bạch cầu, suy tủy xương, tan máu bẩm sinh thể nặng hoặc suy giảm miễn dịch bẩm sinh. Trong gia đình, khi người anh hoặc chị mắc bệnh nặng thì trong một số trường hợp, người em ruột chưa đủ 18 tuổi được đánh giá là người có mức độ tương hợp tốt nhất để hiến tế bào gốc cứu sống anh chị mình.

"Đây là đề xuất có cơ sở khoa học, mang ý nghĩa nhân văn và phù hợp với quốc tế", ông Điển nêu ý kiến.

Cần bảo đảm sự tự nguyện, quyền được thông tin và bày tỏ ý kiến của trẻ

Bên cạnh quy định về hiến mô tái sinh, dự thảo Luật cũng quy định về hiến mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn. Theo GS Điển, nội dung này cần làm rõ để tránh nhầm lẫn giữa việc hiến tạng sau khi chết với việc lấy tạng ở trẻ em đang sống.

Theo dự thảo Luật, việc lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi sau khi chết chỉ được xem xét khi đã được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn theo các tiêu chuẩn chuyên môn và quy định pháp luật; đồng thời phải đáp ứng những điều kiện về nguyện vọng hiến và sự đồng ý của người đại diện hợp pháp.  

"Người bệnh hôn mê sâu không đồng nghĩa với chết não", GS Điển đề nghị bảo đảm sự tự nguyện, quyền được thông tin và bày tỏ ý kiến của trẻ, ngăn chặn mọi hình thức ép buộc, đồng thời xây dựng cơ chế tư vấn, giám sát độc lập và hướng dẫn thi hành cụ thể.

"Cần quy định cụ thể danh mục mô tái sinh được phép hiến ở người dưới 18 tuổi; điều kiện và quy trình đánh giá sức khỏe, tâm lý; việc bảo đảm quyền được thông tin, bày tỏ ý kiến và sự tự nguyện của trẻ; cơ chế tư vấn, giám sát độc lập cũng như trách nhiệm chăm sóc, theo dõi sức khỏe sau hiến", GS Điển cho hay.

Võ Thu