Phòng ngừa nguy cơ lợi dụng chính sách cư trú để 'du lịch ghép tạng'

Cần đơn giản hóa thủ tục đăng ký hiến mô, tạng và hiến xác

Đại biểu Lê Hoàng Hải khẳng định, chính sách khuyến khích người dân hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác sau khi tử vong có ý nghĩa quan trọng trong việc gia tăng nguồn hiến tặng, cứu sống người bệnh và phát triển y học. Việc hiến xác là trao đi cơ hội sống, kéo dài sự sống cho những bệnh nhân hiểm nghèo và đóng góp vô giá cho sự tiến bộ của nền y học hiện đại. Một người chết não hiến tặng tạng có thể cứu sống từ 6 đến 8 người mắc bệnh suy tạng giai đoạn cuối.

ĐBQH Lê Hoàng Hải ( TP Đồng Nai) phát biểu thảo luận tại Tổ 4. Ảnh: Bách Hợp

Do đó, đại biểu đề nghị dự thảo Luật cần nghiên cứu, thiết kế chính sách theo hướng khuyến khích lòng nhân ái, bảo đảm quyền tự nguyện và ghi nhận sự đóng góp của người hiến và của cả gia đình người hiến. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền về ý nghĩa nhân văn, giá trị nhân sinh về việc đăng ký hiến tặng khi còn sống ngay từ khi còn trên ghế nhà trường thông qua các bài học.

Đặc biệt, để khuyến khích hiến tặng sau khi tử vong, chính sách cần giải quyết trở ngại ngay từ giai đoạn đăng ký. Đó là: Đơn giản hóa thủ tục đăng ký hiến mô, tạng và hiến xác; cho phép đăng ký qua các phương thức trực tiếp và điện tử, bưu chính thuận tiện, an toàn; xây dựng cơ sở dữ liệu đăng ký hiến tặng có khả năng xác minh ý nguyện, bảo mật thông tin và kết nối với cơ sở y tế có thẩm quyền; tăng cường tư vấn để người đăng ký hiểu rõ phạm vi hiến tặng, quyền thay đổi hoặc rút lại quyết định và quy trình thực hiện sau khi tử vong.

Bổ sung hình thức cho phép tiếp nhận hồ sơ qua dịch vụ bưu chính

Về đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác, tại Khoản 1 Điều 11 dự thảo Luật quy định 2 hình thức đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký hiến. Đại biểu cho rằng, trong điều kiện hiện nay, mặc dù chuyển đổi số đã “lan tỏa” đến từng ngõ ngách, nhưng ngay tại Thủ đô thì không phải ai cũng có khả năng tiếp cận thông tin để đăng ký trực tuyến. Và việc không thể trực tiếp đến đăng ký tại bệnh viện, ngân hàng mô, cơ sở tiếp nhận, bảo quản, sử dụng xác hoặc Cơ quan điều phối quốc gia về ghép mô, bộ phận cơ thể người là hoàn toàn có thể xảy ra. Trong khi đó, hoàn toàn có thể làm thủ tục đăng ký qua dịch vụ bưu chính.

"Việc đăng ký mới chỉ là bước khởi đầu. Còn hồ sơ đăng ký đạt hay không còn phải qua quá trình xét duyệt chứ không phải cứ đăng ký là mặc nhiên hoàn thành hồ sơ hiến tặng", đại biểu Lê Hoàng Hải nêu ý kiến.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung hình thức cho phép tiếp nhận hồ sơ qua dịch vụ bưu chính để người dân có nhiều lựa chọn hơn và không làm gián đoạn hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 4. Ảnh: Bách Hợp

Về Hệ thống thông tin quản lý mô, bộ phận cơ thể người, đại biểu đánh giá caodự thảo Luật đã thiết kế quy định về Hệ thống thông tin quản lý mô, bộ phận cơ thể người phục vụ cho hoạt động đăng ký hiến, điều phối quốc gia về ghép mô, bộ phận cơ thể người. Tuy nhiên, khoản 3 Điều 39 quy định “Hệ thống thông tin về quản lý mô, bộ phận cơ thể người quy định tại Điều 34 của Luật này phải hoàn thành trước ngày 31 tháng 12 năm 2028”. Trong khi, Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2028. Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu để bảo đảm 2 mốc thời gian này khớp nhau. Vì trường hợp Hệ thống hoàn thành vào ngày 31/12/2028 thì có gần 1 năm không thực hiện được việc đăng ký hiến bằng trực tuyến.

Đối với khoản 2 Điều 25, đại biểu đề nghị cần tính toán kỹ lưỡng về điều kiện cho phép người nước ngoài có thẻ tạm trú còn thời hạn được đăng ký vào danh sách chờ ghép quốc gia. Trong đó, đánh giá tác động đối việc cho phép người nước ngoài có thẻ tạm trú được đăng ký...

Vì giá trị nhân đạo cần được ưu tiên nhưng chúng ta cũng cần ưu tiên cơ hội được ghép của công dân Việt Nam trong điều kiện nguồn hiến còn hạn chế. Đồng thời, cũng cần có biện pháp phòng ngừa nguy cơ lợi dụng chính sách cư trú để “du lịch ghép tạng”.

Nguyễn Ánh