Mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với lao động trên nền tảng số

Trưởng đoàn ĐBQH TP. Quảng Ninh Quản Minh Cường điều hành phiên thảo luận tổ. Ảnh: Xuân Quý

Quan tâm tới mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với lao động trên nền tảng số, ĐBQH Vương Quốc Thắng (TP. Đà Nẵng) đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp mở rộng diện bao phủ an sinh cho lao động công nghệ, lao động tự do.

Tuy nhiên, đại biểu Vương Quốc Thắng nêu thực tế, hiện nay khung pháp lý về lao động, việc làm, tiền lương và cơ chế xác định thu nhập đối với nhóm này chưa đầy đủ. Dự thảo Luật mới nêu tên nhóm đối tượng nhưng chưa có tiêu chí nhận diện thế nào là "người làm việc trên nền tảng số", thu nhập "ổn định, thường xuyên" ở mức nào? Chưa xác định ai đóng phần thay cho người sử dụng lao động. Nếu chuyển sang bắt buộc khi các yếu tố này chưa rõ, chưa đạt đồng thuận xã hội sẽ tạo áp lực tuân thủ rất lớn và dễ phát sinh tranh chấp như cơ quan thẩm tra đã cảnh báo.

ĐBQH Vương Quốc Thắng (TP. Đà Nẵng) phát biểu. Ảnh Xuân Quý

Đặt vấn đề này, đại biểu Vương Quốc Thắng cho rằng, cơ quan soạn thảo cần tiếp thu ý kiến được nêu tại Báo cáo thẩm tra, quy định rõ thời điểm bắt buộc thực hiện là từ năm 2028. Lộ trình đến năm 2028 có khoảng thời gian 2 năm (sau khi Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết về cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội, dự kiến đầu năm 2027) để hoàn thiện khung pháp lý về lao động nền tảng. Đồng thời xây dựng, thử nghiệm hệ thống dữ liệu liên thông, chia sẻ giữa cơ quan Bảo hiểm xã hội, cơ quan Thuế và các doanh nghiệp sở hữu nền tảng số. Trường hợp chưa đủ cơ sở để quy định rõ đối tượng, thời điểm, đại biểu Vương Quốc Thắng bày tỏ đồng tình với phương án giữ quy định hiện hành và xử lý khi sửa đổi toàn diện Luật.

Bên cạnh đó, đại biểu Vương Quốc Thắng cũng đề nghị, dự thảo Luật xác định một số nội dung khung để Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội có căn cứ khi quyết định như: khái niệm "người làm việc trên nền tảng số", có thể tham khảo Công ước số 193 năm 2026 của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO); trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng trong đăng ký, khấu trừ, nộp thay và chia sẻ dữ liệu thu nhập với cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan thuế; lộ trình ưu tiên triển khai trước chế độ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp với mức đóng vừa phải.

ĐBQH Chu Lương Trí (TP. Quảng Ninh) phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

ĐBQH Chu Lương Trí (Quảng Ninh) đề nghị Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội thực hiện theo lộ trình thí điểm trước với nhóm lao động công nghệ có khả năng thu thập dữ liệu rõ ràng, ví dụ như nhóm lao động công nghệ trong lĩnh vực vận tải và giao hàng công nghệ; sau đó đánh giá rút kinh nghiệm rồi mới mở rộng sang các nhóm lao động tự do khác. Theo đại biểu, cần ban hành tiêu chí rõ ràng về đối tượng, ngưỡng thu nhập, mức đóng và mức hỗ trợ đối với người có thu nhập thấp gắn với chính sách hỗ trợ tiền đóng.

Đại biểu Chu Lương Trí cũng đề nghị, nghiên cứu quy định doanh nghiệp sở hữu nền tảng số phải có trách nhiệm đăng ký, cung cấp dữ liệu thu nhập, khấu trừ và nộp thay bảo hiểm xã hội cho người lao động. Đồng thời bổ sung chế tài xử lý cùng các biện pháp khuyến khích doanh nghiệp sở hữu nền tảng trong thực hiện trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động trên nền tảng số.

ĐBQH Nguyễn Hải Long (TP.Đà Nẵng) phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

Tán thành chủ trương từng bước đưa người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, ĐBQH Nguyễn Hải Long (TP. Đà Nẵng) cũng đề nghị: dự thảo Luật cần xác định mốc thời gian bắt đầu thực hiện để các cơ quan có thời gian chuẩn bị cơ sở pháp lý và dữ liệu. Đại biểu nhấn mạnh, nếu thực hiện theo lộ trình, trước hết áp dụng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp vì đây là rủi ro thường gặp nhất của nhóm lao động này và mức đóng thấp, sau đó mới mở rộng sang chế độ hưu trí, ốm đau.

Tin: Thanh Chi; ảnh: Xuân Quý