Đề xuất nhiều quy định mới về việc phạm nhân hiến mô, bộ phận cơ thể người

Thông tin về người hiến, người được ghép phải được mã hóa, bảo mật

Sáng nay, 21/10, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Tờ trình Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, dự thảo Luật gồm 7 chương, 39 điều, bổ sung nhiều nội dung quan trọng như mở rộng nguồn hiến gắn với kiểm soát chặt chẽ điều kiện người hiến, bao gồm:

Lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết đối với người đã được xác định là chết tuần hoàn. Người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và được hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn với điều kiện là đã đăng ký hiến, hoặc có nguyện vọng trước khi chết và được người đại diện đồng ý.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Tờ trình

Người dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh khi còn sống: Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi hiến cho người là thành viên gia đình; Người dưới 15 tuổi hiến cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột; Chỉ thực hiện khi không có người hiến trưởng thành phù hợp, sau khi được tư vấn và có sự đồng ý của người đại diện và người hiến; không áp dụng đối với máu và thành phần máu.

Trường hợp cấp cứu để cứu sống người bệnh là cha, mẹ, anh, chị, em ruột, được lấy mô tái sinh của người không có đăng ký hiến nếu đáp ứng điều kiện về sức khỏe và các điều kiện nêu trên.

Người vợ có nguyện vọng được nhận tinh trùng của người chồng đã chết, chết não, chết tuần hoàn hoặc phôi của chính hai vợ chồng để sinh con; Lấy tinh trùng, noãn, mô tinh hoàn, mô buồng trứng của người dưới 18 tuổi để bảo tồn khả năng sinh sản.

Ngoài ra, dự thảo Luật còn bổ sung một chương riêng về đăng ký hiến; Bổ sung quy định về quản lý, sử dụng mô và các sản phẩm từ mô; Bổ sung ngoại trừ của nguyên tắc không nhằm mục đích thương mại, áp dụng đối với hai trường hợp: Sản xuất, bảo quản và cung ứng tế bào, huyết tương để chữa bệnh và nghiên cứu khoa học; Bảo quản tinh trùng, noãn, phôi, mô tinh hoàn, mô buồng trứng để bảo tồn khả năng sinh sản.

Bên cạnh đó, dự thảo còn bổ sung quy định về phạm nhân có nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể người. Theo đó, phạm nhân phải đáp ứng điều kiện hiến theo Luật này và điều kiện theo quy định của Luật Thi hành án hình sự. Việc lấy, ghép thực hiện theo quy định của Luật này, phạm nhân đã hiến được chăm sóc sức khỏe sau khi hiến, tự chịu chi phí và được trao chứng nhận; phạm nhân hiến bộ phận cơ thể khi còn sống được cấp thẻ bảo hiểm y tế.

Dự thảo còn bổ sung quy định về ghép bộ phận cơ thể người có liên quan đến người nước ngoài; quy định về ghép mô, bộ phận cơ thể người đổi chéo giữa các cặp người hiến và người được ghép là thành viên gia đình nhưng không tương thích...

Nhằm hạn chế nguy cơ mua bán người, mua bán mô, bộ phận cơ thể người, dự thảo Luật đã quy định tăng độ tuổi của người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người không phải là thành viên gia đình lên từ đủ 25 tuổi đồng thời nghiêm cấm lấy mô, bộ phận cơ thể ở người sống dưới 18 tuổi, chỉ trừ ba trường hợp. Dự thảo Luật cũng nghiêm cấm lợi dụng quan hệ giám hộ, chăm sóc thay thế, nuôi con nuôi để hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi; tạo phôi nhằm mục đích lấy tế bào gốc; lấy mô, bộ phận cơ thể người từ bào thai.

Đặc biệt, dự thảo Luật quy định, mọi thông tin về người hiến, người được ghép phải được mã hóa và bảo mật. Việc công bố thông tin phải bảo đảm tính vô danh. Cấm tiết lộ thông tin, bí mật về người hiến, người được ghép trái quy định.

Đề nghị xem xét kỹ các trường hợp được hoạt động vì mục đích thương mại

Trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội (VHXH) của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh, đây là dự án Luật rất quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn, nhân đạo sâu sắc.

Về phạm vi điều chỉnh, Ủy ban VHXH cơ bản tán thành việc mở rộng phạm vi điều chỉnh bao gồm máu, tế bào và các sản phẩm từ mô, sản phẩm từ tế bào. Đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng sự cần thiết của quy định loại trừ “việc kinh doanh, sử dụng mô làm nguyên liệu làm thuốc theo quy định của Luật Dược”.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra

Về người là “thành viên gia đình”, Ủy ban đề nghị rà soát, đánh giá kỹ lưỡng việc xác định phạm vi thành viên gia đình khi là người hiến, người nhận hoặc người có quyền đồng ý cho hiến, đồng thời, cần có cơ chế chặt chẽ để bảo đảm ý chí tự nguyện của người hiến trong phạm vi gia đình, nhất là với người dưới 18 tuổi.

Về các trường hợp được hoạt động vì mục đích thương mại, Ủy ban cơ bản tán thành với Tờ trình của Chính phủ nhằm khắc phục khoảng trống pháp lý đối với huyết tương, tế bào, sản phẩm từ tế bào, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ trong y học; đồng thời, đề nghị tiếp tục tham khảo, chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, đánh giá kỹ lưỡng các vấn đề liên quan…

Về quy định người dưới 18 tuổi hiến mô, bộ phận cơ thể người, hiến xác, Ủy ban ghi nhận mục đích nhân văn, nhân đạo của chính sách, tuy nhiên, người dưới 18 tuổi, nhất là trẻ em là chủ thể được bảo vệ đặc biệt, do đó, đề nghị tiếp tục đánh giá tác động kỹ lưỡng hệ lụy về tâm lý, đạo đức, xã hội, nguy cơ lợi dụng quan hệ phụ thuộc để tạo áp lực, cưỡng ép lấy mô, bộ phận cơ thể…

Bên cạnh đó, Ủy ban cơ bản tán thành điều kiện chung đối với người hiến mô từ đủ 18 tuổi trở lên; bổ sung quy định về việc lấy bộ phận cơ thể sau chết tuần hoàn; nâng độ tuổi người hiến khi còn sống cho người không phải thành viên gia đình...

Huệ Linh