Đề xuất người dưới 18 tuổi được quyền hiến mô, bộ phận cơ thể

Sáng 21/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trình Quốc hội dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Theo tờ trình, dự thảo luật mở rộng nguồn hiến gắn với kiểm soát chặt chẽ điều kiện người hiến gồm các trường hợp.

Thứ nhất là lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết đối với người đã được xác định là chết tuần hoàn.

Thứ hai là người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và được hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn. Điều kiện là đã đăng ký hiến hoặc có nguyện vọng trước khi chết và được người đại diện đồng ý.

Thứ ba là người dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh khi còn sống, gồm: người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi hiến cho người là thành viên gia đình; người dưới 15 tuổi hiến cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột. Nhóm đối tượng này cũng chỉ thực hiện hiến khi không có người hiến trưởng thành phù hợp, sau khi được tư vấn và có sự đồng ý của người đại diện và người hiến; không áp dụng đối với máu và thành phần máu.

Trường hợp cấp cứu để cứu sống người bệnh là cha, mẹ, anh, chị, em ruột thì được lấy mô tái sinh của người không có đăng ký hiến nếu đáp ứng điều kiện về sức khỏe và các điều kiện nêu trên.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trình bày tờ trình

Thứ tư là hiến bộ phận cơ thể, mô thuộc bộ phận cơ thể mà không thể tiếp tục sử dụng được cho chính người hiến; người hiến không cần đăng ký hiến nhưng phải có văn bản đồng ý, trường hợp người hiến dưới 18 tuổi phải có thêm sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện.

Thứ năm là về nguyên tắc, điều kiện hiến, nhận tinh trùng, noãn, phôi. Trong đó, người vợ có nguyện vọng được nhận tinh trùng của người chồng đã chết, chết não, chết tuần hoàn hoặc phôi của chính hai vợ chồng để sinh con.

Thứ sáu là lấy tinh trùng, noãn, mô tinh hoàn, mô buồng trứng của người dưới 18 tuổi để bảo tồn khả năng sinh sản.

Dự thảo bổ sung quy định về ghép bộ phận cơ thể người có liên quan đến người nước ngoài. Cụ thể, người nước ngoài được đăng ký vào danh sách chờ ghép quốc gia nếu là vợ hoặc chồng của công dân Việt Nam, hoặc được cấp thẻ thường trú, thẻ tạm trú còn thời hạn.

Dự thảo luật cũng bổ sung quy định về ghép mô, bộ phận cơ thể người đổi chéo giữa các cặp người hiến và người được ghép là thành viên gia đình nhưng không tương thích.

Tiếp tục đánh giá kỹ lưỡng tác động tâm lý, đạo đức, xã hội, nguy cơ lợi dụng quan hệ phụ thuộc

Trình bày thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, với đề xuất người dưới 18 tuổi hiến mô, bộ phận cơ thể người, hiến xác, cơ quan thẩm tra nhận định đây là chính sách mới so với luật hiện hành. Đề xuất này nhằm tạo thêm cơ hội cứu chữa cho người bệnh, nhất là đối với bệnh nhi cần mô, bộ phận cơ thể có kích thước, đặc điểm giải phẫu phù hợp, đồng thời tôn trọng nguyện vọng hiến tặng của người dưới 18 tuổi và gia đình.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày thẩm tra

Ủy ban Văn hóa và Xã hội ghi nhận mục đích nhân văn, nhân đạo của chính sách, tuy nhiên người dưới 18 tuổi, nhất là trẻ em là chủ thể được bảo vệ đặc biệt.

Do đó, Ủy ban đề nghị tiếp tục đánh giá kỹ lưỡng tác động, hệ lụy về tâm lý, đạo đức, xã hội, nguy cơ lợi dụng quan hệ phụ thuộc để tạo áp lực, cưỡng ép lấy mô, bộ phận cơ thể, trên cơ sở đó tiếp tục nghiên cứu các quy định chặt chẽ để bảo đảm ý nghĩa tốt đẹp của chính sách.

Về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể ở người, Ủy ban cơ bản tán thành điều kiện chung đối với người hiến mô từ đủ 18 tuổi trở lên; bổ sung quy định về việc lấy bộ phận cơ thể sau chết tuần hoàn; nâng độ tuổi người hiến khi còn sống cho người không phải thành viên gia đình; nguyên tắc điều phối bộ phận cơ thể người thống nhất toàn quốc.

Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị Chính phủ quy định thống nhất về nguyện vọng hiến trước khi chết là căn cứ hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết não, chết tuần hoàn.

Chính phủ cần tiếp tục rà soát, quy định rõ ràng, hợp lý các tiêu chí xác định thứ tự ưu tiên ghép bộ phận cơ thể người, đồng thời, trong quá trình xây dựng văn bản quy định chi tiết đặc biệt lưu ý cách thức tính điểm xác định ưu tiên, nghiên cứu triển khai thuật toán bảo đảm điều phối minh bạch, khách quan.

Trần Thường

Phạm Hải