Đánh giá kỹ đề xuất người dưới 18 tuổi được hiến mô, hiến xác

Các đại biểu Quốc hội đoàn Hưng Yên và Tây Ninh thảo luận tại tổ sáng 21-10. Ảnh ĐỖ TRUNG

Tăng cơ hội được ghép tạng cho người bệnh

Trình bày tờ trình của Chính phủ về Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, dự thảo mở rộng nguồn hiến, tăng cơ hội cho người bệnh.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, ngoài các quy định cho phép người từ đủ 18 tuổi trở lên được đăng ký hiến, dự thảo bổ sung quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện và chính người đó.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày tờ trình về dự án luật, sáng 21-10. Ảnh: QUANG PHÚC

Dự thảo cũng bổ sung các quy định cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết không đăng ký hiến nhưng có nguyện vọng hiến trước khi chết và đã được thành viên trong gia đình hoặc người đại diện đồng ý bằng văn bản theo quy định...

Về người dưới 18 tuổi hiến mô, bộ phận cơ thể người, hiến xác, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng, đây là chính sách mới so với luật hiện hành nhằm tạo thêm cơ hội cứu chữa cho người bệnh, nhất là đối với bệnh nhi cần mô, bộ phận cơ thể có kích thước, đặc điểm giải phẫu phù hợp. Đồng thời, tôn trọng nguyện vọng hiến tặng của người dưới 18 tuổi và gia đình. Ủy ban ghi nhận mục đích nhân văn, nhân đạo của chính sách.

Tuy nhiên, người dưới 18 tuổi, nhất là trẻ em, là chủ thể được bảo vệ đặc biệt. Do đó, ủy ban đề nghị tiếp tục đánh giá kỹ lưỡng tác động hệ lụy về tâm lý, đạo đức, xã hội, nguy cơ lợi dụng quan hệ phụ thuộc để tạo áp lực, cưỡng ép lấy mô, bộ phận cơ thể. Trên cơ sở đó tiếp tục nghiên cứu các quy định chặt chẽ để bảo đảm ý nghĩa tốt đẹp của chính sách.

ĐB Phạm Khánh Phong Lan (Đoàn ĐBQH TPHCM) phát biểu. Ảnh: QUANG PHÚC

Đề nghị tránh mở rộng

Thảo luận về dự thảo luật, đại biểu Hứa Đức Việt (Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn) nhận định, dự thảo mở quá rộng khái niệm "thành viên gia đình", làm tăng nguy cơ ép buộc quan hệ thân nhân và tạo áp lực tâm lý nặng nề. Đại biểu kiến nghị thu hẹp phạm vi người có quyền đồng ý hiến tạng sau khi chết, chỉ giới hạn ở: vợ/chồng, cha/mẹ, con và anh/chị/em; bắt buộc quy định phương thức xác minh quan hệ thân nhân chặt chẽ khi thực hiện hiến tạng sống.

Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (Đoàn ĐBQH TPHCM) cho rằng, quyết định hiến tặng một phần cơ thể hay thi thể là quyền nhân thân thiêng liêng, đòi hỏi sự tự nguyện tuyệt đối và cân nhắc kỹ lưỡng của từng cá nhân khi còn tỉnh táo, sáng suốt. Do đó, đề xuất cho phép thành viên gia đình đồng ý hiến mô, tạng thay cho người đã khuất (khi người đó chưa đăng ký). Khái niệm "thành viên gia đình" rất rộng và phức tạp, dễ dẫn đến xung đột lợi ích hoặc đi ngược lại ý nguyện thực sự của người đã mất.

Đại biểu Trịnh Ngọc Phương (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) phát biểu. Ảnh: ĐỖ TRUNG

Theo đại biểu Trịnh Ngọc Phương (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh), dự luật cho phép người chưa thành niên hiến mô tái sinh trong một số trường hợp để điều trị cho người thân, quy định này liên quan tới quyền trẻ em, nên việc có sự đồng ý của người đại diện là chưa đủ. Đề nghị bổ sung nguyên tắc “chỉ áp dụng ngoại lệ khi việc lấy mô tái sinh là cần thiết, tương xứng, không có phương án thay thế hợp lý và vẫn đảm bảo yêu cầu bắt buộc về sự tự nguyện, an toàn và đánh giá độc lập. “Trẻ 13 tuổi được đề nghị hiến mô tái sinh để điều trị cho cha. Nếu cha là người duy nhất có thể đưa ra quyết định thay trẻ, cơ sở y tế phải có cơ chế đánh giá độc lập, thay vì chỉ xác định chữ ký của cha hoặc mẹ”, đại biểu Trịnh Ngọc Phương nêu ví dụ.

LÂM NGUYÊN - ANH THƯ - ĐỖ TRUNG