Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định: Cần chặt chẽ, thận trọng khi mở rộng quy định cho phép lấy tạng sau khi chết tuần hoàn

K

hơi dậy, tôn vinh nghĩa cử cao đẹp của người hiến tạng

Phát biểu tại phiên họp tổ, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, qua 20 năm thi hành, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006 mang ý nghĩa nhân đạo, nhân văn sâu sắc và ý nghĩa xã hội, góp phần mở ra cơ hội sống, phục hồi sức khỏe cho bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo, giảm gánh nặng chi phí trong điều trị, thúc đẩy chuyên môn y học. Đồng thời, khơi dậy, tôn vinh nghĩa cử cao đẹp của người hiến tạng, tạo hành lang pháp lý minh bạch trong ghép tạng, ngăn chặn thương mại hóa, mua bán nội tạng.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu

Tuy nhiên, từ những tồn tại, hạn chế trong thực tiễn, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh sự cần thiết sửa đổi Luật và đề nghị cần lý giải rõ hơn một số nội dung để bảo đảm sự đồng thuận cao khi ĐBQH xem xét, biểu quyết.

Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, Luật hiện hành của Việt Nam chỉ cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết não trong khi luật của một số quốc gia cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người ngay sau khi chết tuần hoàn. Một số nước trên thế giới như Hoa Kỳ, Anh, Tây Ban Nha đều quy định lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết tuần hoàn.

Tuy nhiên, dữ liệu hệ thống giám sát toàn cầu về hiến và ghép tạng phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới cũng cho thấy, trong số 91 quốc gia có báo cáo dữ liệu chính thức thì chỉ có dưới 30 quốc gia triển khai chương trình lấy tạng sau khi chết tuần hoàn. Như vậy, còn hơn 60 quốc gia quy định chỉ cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết não. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên nhân một số quốc gia chưa cho phép lấy tạng sau khi chết tuần hoàn mà chỉ lấy khi chết não xuất phát từ đạo đức y học cũng như kỹ thuật pháp lý.

Toàn cảnh phiên họp Tổ 11 (Khánh Hòa, Quảng Ngãi, Thái Nguyên)

Nhận thấy quy định trên có cả ưu điểm và nhược điểm, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo cần lý giải rõ hơn về nội dung này. Đồng thời, có thể giao Chính phủ quy định hoặc Bộ Y tế quy định quy trình chuyên môn hết sức chặt chẽ, thận trọng về lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết não và sau khi chết tuần hoàn (tức là không còn khả năng sống lại và phục hồi) để hướng dẫn các bác sĩ, các bệnh viện yên tâm thực hiện và tránh tiêu cực.

Đề cập đến Điều 8 của dự thảo Luật quy định về giải quyết trường hợp phạm nhân có nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể người, Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, khoản 2 Điều này định: “2. Việc lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người đối với phạm nhân được thực hiện theo quy định của Luật này”.

Các đại biểu tại Tổ 11 dự phiên họp

Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, nội dung “thực hiện theo quy định của Luật này” là chưa đầy đủ mà cần sửa lại như sau: “Việc lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người đối với phạm nhân được thực hiện theo quy định của Luật này và Luật Thi hành án hình sự”.

Còn tại khoản 1 Điều 8 dự thảo Luật quy định: “1. Ngoài việc đáp ứng các quy định tại các điểm a, b, e khoản 1 Điều 12 của Luật này đối với hiến mô và khoản 1 Điều 22, khoản 2 Điều 23 của Luật này đối với hiến bộ phận cơ thể người, việc hiến mô, bộ phận cơ thể người đối với phạm nhân phải đáp ứng các quy định tại điểm a, b, c, đ khoản 1 Điều 53 Luật Thi hành án hình sự”.

Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, dự thảo Luật sửa đổi lần này chỉ quy định “việc hiến mô, bộ phận cơ thể người đối với phạm nhân phải đáp ứng các quy định tại điểm a, b, c, đ khoản 1 Điều 53 Luật Thi hành án hình sự” và thiếu điểm d.

Các đại biểu tại Tổ 11 dự phiên họp

Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, quy định như vậy sẽ có điểm xung đột pháp luật. Nếu dự thảo Luật này không có điểm d thì phải sửa Luật Thi hành án hình sự, phải có điều khoản là sửa các luật có liên quan, tức là bỏ điểm d của Luật Thi hành án hình sự. Nếu không thì hai luật quy định khác nhau và sẽ tạo ra xung đột pháp luật, không biết áp dụng theo luật nào.

Liên quan đến các hành vi bị nghiêm cấm quy định tại khoản 2 Điều 6 của dự thảo Luật cũng như Điều 12 quy định về điều kiện chung đối với người hiến mô để thực hiện lấy mô, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, các nội dung này cần viết dễ hiểu, dễ nhớ hơn, tránh chồng chéo, trùng lắp, mâu thuẫn. Cùng với đó, giữa luật mới và luật hiện hành cần phải có điều khoản chuyển tiếp.

L

àm rõ cơ sở khoa học

việc nâng

tuổi của người hiến sốn

g

Nhất trí với ý kiến của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định về việc thận trọng trong mở rộng phạm vi từ người hiến chết não sang người hiến chết tuần hoàn, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường - ĐBQH Nguyễn Thanh Hải (Thái Nguyên) nhấn mạnh, đây là quy định có tác động và sức ảnh hưởng rất lớn. Mặt khác, tại Báo cáo đánh giá tác động cũng chưa làm rõ số lượng sẽ tăng lên bao nhiêu, hoặc tính khan hiếm từ trước đến nay thiếu như thế nào để cho thấy sự cần thiết mở rộng ở giai đoạn này.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường - ĐBQH Nguyễn Thanh Hải (Thái Nguyên) phát biểu

Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải cũng bày tỏ băn khoăn việc công khai danh tính những người hiến mô, tạng và cho rằng cần có quy định người hiến mô, tạng tự nguyện phải được bảo đảm an toàn về danh tính. “Nếu chúng ta quy định quá chặt chẽ sẽ giảm cơ hội của rất nhiều người, nhưng nới lỏng thì lại tạo cơ hội để các đối tượng có mục đích xấu trục lợi”, đại biểu nêu quan điểm.

Quan tâm đến việc nâng tuổi của người hiến sống, ĐBQH Đặng Ngọc Huy (Quảng Ngãi) nêu rõ, dự thảo Luật đề xuất hiến cho người không phải là thành viên gia đình phải đủ từ 25 tuổi thay vì 18 tuổi như Luật hiện hành.

ĐBQH Đặng Ngọc Huy (Quảng Ngãi) phát biểu

Chia sẻ với mục tiêu của quy định này là để bảo vệ người trẻ trước nguy cơ bị dụ dỗ, lợi dụng hoàn cảnh kinh tế, tuy nhiên, đại biểu Đặng Ngọc Huy cho rằng, cần làm rõ cơ sở khoa học của việc lấy mốc này, vì sao là 25 tuổi mà không phải là 21 hay là 30 tuổi? Nếu đường dây môi giới chuyển sang dùng người hiến trên 25 tuổi hoặc làm giả quan hệ gia đình thì quy định như của dự thảo Luật ngăn chặn được bao nhiêu trường hợp? Một người 30 tuổi vẫn có thể bị ép buộc; ngược lại, một người 23 tuổi đủ năng lực hành vi, hiểu rõ hậu quả và hoàn toàn tự nguyện cứu người lại không được thực hiện nguyện vọng chính đáng.

ĐBQH Chamaléa Thị Thủy (Khánh Hòa) phát biểu

Do vậy, đại biểu Đặng Ngọc Huy đề nghị cơ quan soạn thảo đánh giá lại tính cần thiết, tính tương xứng và cân nhắc biện pháp để ít hạn chế quyền hơn. Pháp luật nên kiểm soát hành vi mua bán và tính tự nguyện thực chất thay vì chủ yếu dùng giới hạn tuổi.

Minh Trang; Ảnh: Hồ Long