Bộ trưởng Bộ Y tế làm rõ những nội dung đến sửa đổi 6 luật ngành Y tế

Phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 7 (Đoàn đại biểu Quốc hội Bắc Ninh, Lâm Đồng), Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo cảm ơn các ý kiến “tâm huyết, sâu sắc” của các đại biểu.

Bộ trưởng cho biết, sau buổi thảo luận, cơ quan soạn thảo sẽ tổng hợp ý kiến các tổ và xây dựng báo cáo tiếp thu, giải trình, cố gắng hoàn thành trước phiên họp toàn thể tại hội trường. Theo Bộ trưởng, Chính phủ rất nỗ lực, quyết tâm và đề cao trách nhiệm để sớm hoàn thiện dự thảo luật, trình Quốc hội thông qua.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu ý kiến tại thảo luận Tổ.

Thể chế hóa nghị quyết, làm rõ hành vi bị cấm

Theo Bộ trưởng, Bộ Y tế chủ trì ba dự án luật được thảo luận trong ngày. Với Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, dự thảo đưa vào tinh thần Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội từ năm 2025 về việc cấm thuốc lá nung nóng và thuốc lá điện tử. Cơ quan soạn thảo tiếp thu các ý kiến để thể hiện tinh thần tăng cường công tác phòng bệnh, bởi thuốc lá là một trong những nguyên nhân gây ra nhiều bệnh mãn tính, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.

Bộ Y tế đã rà soát để tiếp tục thể chế hóa các nội dung đã được Quốc hội thông qua tại nghị quyết. Đối với các ý kiến góp ý của đại biểu, Bộ Y tế sẽ tiếp thu để quy định lộ trình theo hướng bảo vệ người dân tốt hơn.

Về các quy định mang tính xử phạt, nội dung đã được Ủy ban Văn hóa, Xã hội thảo luận, Bộ trưởng cho biết mục tiêu là bảo đảm tính khả thi khi triển khai luật. Cơ quan soạn thảo rà soát để thể hiện rõ các hành vi bị cấm, làm căn cứ cho cơ quan chức năng xử phạt sau này. Đồng thời, người dân nhận biết được hành vi bị nghiêm cấm, từ đó có giải pháp và nhận thức đúng khi sử dụng thuốc lá. Bộ trưởng cho biết dự án luật này không có nhiều ý kiến khác nhau và các nội dung sẽ được tiếp thu, làm chi tiết hơn.

Với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), Bộ trưởng cho biết sau 20 năm, kỹ thuật và nhận thức của người dân đã thay đổi rất nhiều. Từ những ca đầu tiên năm 1992, trong 10 năm Việt Nam chỉ có khoảng 1.000 ca. Hiện nay, bình quân mỗi năm đã có hơn 1.000 ca, số người hiến do chết não cũng tăng dần qua các năm.

Theo Bộ trưởng, bước đầu tiên là thay đổi nhận thức để người dân hiểu hiến tạng là nghĩa cử cao đẹp, cứu được nhiều người bệnh, thể hiện tinh thần nhân đạo, tương thân tương ái của dân tộc.

Về kỹ thuật, dự thảo luật tiếp cận theo hướng tiến bộ, quy định rõ hành vi và đối tượng từ 18 tuổi nhằm khuyến khích người dân đăng ký hiến và hiến. Cùng với đó, luật phải bảo vệ người hiến, hạn chế lạm dụng trong xã hội và tại cơ sở khám, chữa bệnh, bảo đảm chặt chẽ các điều kiện.

Tiếp thu ý kiến đại biểu về nâng cao hiệu quả, theo Bộ trưởng, vận động người dân là bước quan trọng, song yếu tố quyết định hiệu quả nằm ở cơ sở y tế. Cả nước có hơn 1.000 bệnh viện, nhiều bệnh viện có khoa hồi sức tích cực, nhưng chỉ 123 bệnh viện tham gia mạng lưới vận động hiến tạng. Hiệu quả còn thấp, trung bình chỉ khoảng vài chục bệnh viện làm tốt. Cơ sở y tế là nơi tiếp cận đầu tiên và trực tiếp với người nhà bệnh nhân, nên giải pháp này sẽ tiếp tục được đẩy mạnh.

Với trường hợp gia đình không đồng ý, Bộ trưởng cho biết người Việt Nam rất tôn trọng truyền thống văn hóa. Thực tế thời gian qua, nếu gia đình không thống nhất thì ngành y tế không thực hiện. Đăng ký hiến tạng là quyền của mỗi người, nhưng việc thực hiện còn phụ thuộc nhiều yếu tố, vì vậy cần tiếp tục truyền thông thay đổi nhận thức. Thực tế đã có nhiều gia đình, nhiều cán bộ ngành y tế trực tiếp hiến tạng cho người bệnh.

Về các vấn đề liên quan đến tế bào và chi phí, Bộ trưởng tiếp thu để thể hiện kỹ hơn trong dự thảo. Do đây là các vấn đề chuyên môn liên quan đến sức khỏe, ngành y tế đang triển khai nhiều nội dung về Hội đồng Đạo đức trong nghiên cứu y sinh học và trong thử nghiệm lâm sàng. Việc tiếp thu phải bảo đảm tính chuyên môn và bảo vệ quyền của người bệnh.

Với dự án luật sửa nhiều luật, về thẩm quyền thừa nhận giấy phép hành nghề, Bộ trưởng giải thích trước đây thẩm quyền thuộc Bộ Y tế, nay dự thảo quy định chung là “các cơ quan”, vì Luật Thủ đô đã cho phép UBND thành phố Hà Nội thực hiện nội dung này.

Quang cảnh tổ 7.

Bảo lưu quyền phân phối để giữ an ninh thuốc

Về nội dung dự thảo Luật Dược, lý giải quy định về hệ thống phân phối trong nước, Bộ trưởng cho biết nội dung này có từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Vì lợi ích quốc gia, dân tộc, Việt Nam đã bảo lưu quyền phân phối dược phẩm trong nước khi đàm phán, nhằm bảo đảm an ninh dược, tránh tình trạng doanh nghiệp nước ngoài chỉ kinh doanh khi thuận lợi và rút đi khi có dịch bệnh. Việt Nam đã rất khó khăn, quyết tâm để bảo vệ quyền này và đến nay quyền này vẫn được ghi nhận.

Theo Bộ trưởng, quy định này thể chế hóa mục tiêu của Đảng, Nhà nước về phát triển nền công nghiệp dược tự chủ, đáp ứng mọi tình huống, nhất là sau khi tình trạng thiếu thuốc bộc lộ rõ trong dịch COVID-19. Chính phủ đã cân nhắc kỹ để bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc và tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia thị trường dược phẩm.

Với Luật Trẻ em, Bộ trưởng đề xuất bỏ Điều 56 và Điều 57 về điều kiện hoạt động của cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em. Lý do là Luật Đầu tư chỉ quy định điều kiện kinh doanh liên quan đến chăm sóc trẻ em, trong khi Luật Trẻ em lại quy định điều kiện với dịch vụ bảo vệ trẻ em, nên không có căn cứ hướng dẫn khi sửa nghị định. Việc bỏ hai điều này nhằm tương thích với Luật Đầu tư đã được Quốc hội sửa đổi.

Bộ trưởng nhấn mạnh, bỏ hai điều này không có nghĩa là buông lỏng dịch vụ bảo vệ trẻ em. Nội dung bảo vệ trẻ em được đưa nhiều hơn vào Điều 58, dài hơn quy định trước đây, bảo đảm vừa bảo vệ trẻ em, vừa không vi phạm quy định về điều kiện kinh doanh.

Với các nội dung liên quan đến Luật Bảo hiểm, Luật Người khuyết tật, Luật Người cao tuổi, cơ quan soạn thảo sẽ có báo cáo tiếp thu, giải trình riêng về các ý kiến liên quan đến độ tuổi để báo cáo Quốc hội.

Trả lời đại biểu về Luật Đấu thầu, Bộ trưởng nhắc lại giai đoạn sau dịch COVID-19, việc mua sắm, đấu thầu thuốc, vật tư y tế gặp nhiều khó khăn do vướng mắc pháp luật. Bộ Y tế đã lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương và cơ sở y tế, đưa vào Luật Đấu thầu sửa đổi năm 2023.

Khi xây dựng luật, cơ quan soạn thảo từng tính đến một chương riêng cho y tế. Tuy nhiên, đấu thầu liên quan đến toàn bộ các điều của luật, chỉ một số điều mang tính chuyên sâu mới cần quy định riêng cho y tế. Nội dung này đã được Quốc hội thống nhất khi ban hành luật.

Bộ trưởng Bộ Y tế: Từ khi Luật Đấu thầu năm 2023 có hiệu lực năm 2024, việc mua sắm thuốc, vật tư y tế đã được tháo gỡ cơ bản. Vướng mắc còn lại chủ yếu do nguồn cung thế giới ít, hoặc giá đưa ra thấp nên không có nhà thầu tham gia, không còn vướng mắc về mặt luật. Bộ Y tế sẽ tiếp tục rà soát và đề xuất nếu phát sinh vấn đề.

Nguyên Khánh