Buộc chấm dứt nuôi hàu trái phép, thu gom 2.400 phao xốp

Ngày 21/10, TAND khu vực 4 - Quảng Ninh xét xử sơ thẩm vụ án dân sự về việc “Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm lợi ích công thuộc lĩnh vực tài nguyên và môi trường”, chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND cùng cấp đối với ông Phan Văn Bình (SN 1984, trú tại thôn Hội Phố, xã Đông Ngũ, Quảng Ninh).

HĐXX TAND khu vực 4 – Quảng Ninh xét xử vụ án dân sự công ích về bảo vệ môi trường biển.

Theo hồ sơ vụ án, từ năm 2018, gia đình ông Bình sử dụng mặt nước tại vùng biển Cái Dược, thuộc thôn Hà Tràng Đông, xã Đông Ngũ để nuôi hàu.

Quyết định khởi kiện của Viện kiểm sát xác định diện tích mặt nước sử dụng là 8,6ha, khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép. Trong quá trình nuôi, ông Bình còn sử dụng nhiều phao xốp không đạt quy chuẩn, có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường biển.

Chính quyền địa phương đã tuyên truyền, vận động, kiểm tra và yêu cầu ông Bình chấp hành các quy định về sử dụng khu vực biển, vật liệu nuôi trồng thủy sản. Ngày 7/3/2026, UBND xã Đông Ngũ ban hành quyết định xử lý vi phạm hành chính.

Sau khi xác minh, thu thập tài liệu, ngày 17/3/2026, VKSND khu vực 4 - Quảng Ninh yêu cầu ông Bình chấm dứt vi phạm, thực hiện các biện pháp ngăn chặn, khắc phục hậu quả, tháo dỡ và thu gom phao xốp, vật liệu nổi không bảo đảm quy định. Dù đã cam kết thực hiện, ông Bình chưa khắc phục đầy đủ trong thời hạn được yêu cầu.

Ngày 8/5/2026, VKSND có văn bản kiến nghị UBND xã Đông Ngũ khởi kiện. Tuy nhiên, hết thời hạn 30 ngày kể từ khi nhận kiến nghị, UBND xã không khởi kiện. Đợt kiểm tra ngày 24/6/2026 tiếp tục ghi nhận phao xốp chiếm hơn 85% số phao được sử dụng tại khu vực nuôi hàu của gia đình ông Bình.

Đại diện VKSND khu vực 4 – Quảng Ninh phát biểu tại phiên tòa.

Trước tình trạng vi phạm chưa được giải quyết dứt điểm, ngày 27/7/2026, VKSND khu vực 4 - Quảng Ninh ban hành quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích, đề nghị TAND khu vực 4 - Quảng Ninh buộc ông Bình chấm dứt việc nuôi hàu trái phép, tháo dỡ công trình, vật liệu phục vụ nuôi hàu, trả lại diện tích mặt biển đang lấn chiếm và chấm dứt hành vi có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường biển.

Quyết định khởi kiện căn cứ Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. Trong vụ án này, VKSND trực tiếp đứng ra khởi kiện nhằm bảo vệ lợi ích công thuộc lĩnh vực tài nguyên và môi trường.

Quá trình giải quyết vụ án, ông Bình đã tháo dỡ, thay thế một phần phao không hợp quy. Tuy nhiên, kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 24/9/2026 xác định vẫn còn 2.400 phao xốp chưa được thay thế, thu gom.

Tại phiên tòa, ông Bình trình bày gia đình từng làm giấy tờ đề nghị cấp phép nhưng chưa được giải quyết do vướng quy hoạch.

Theo lời ông, năm 2022, gia đình đã thay phao xốp bằng phao nhựa đạt chuẩn, song bão Yagi làm hư hỏng số phao này. Do khó khăn về kinh tế, ông tận dụng phao xốp để tiếp tục nuôi hàu.

Ông thừa nhận việc sử dụng phao xốp ảnh hưởng đến môi trường và mong được tạo điều kiện về thời gian để khắc phục.

Ông Phan Văn Bình trình bày ý kiến về việc nuôi hàu và sử dụng phao xốp tại phiên tòa.

Đại diện UBND xã Đông Ngũ cho biết, khu vực ông Bình nuôi hàu có một phần chưa phù hợp với phương án nuôi biển được phê duyệt năm 2024. Địa phương đã rà soát, báo cáo và đề xuất điều chỉnh, bổ sung phương án; nội dung này đang được cơ quan chuyên môn xem xét. Tuy nhiên, ông Bình hiện chưa được giao khu vực biển. Đối với phao xốp và vật liệu nổi không bảo đảm quy định, UBND xã đề nghị buộc tháo dỡ, thu gom, xử lý toàn bộ.

HĐXX nhận định, việc nuôi hàu tại khu vực biển chưa được giao và sử dụng phao xốp không đạt quy chuẩn đã vi phạm quy định về nuôi trồng thủy sản, xâm phạm lợi ích Nhà nước trong quản lý tài nguyên, có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường biển. Dù đã được tuyên truyền và biết tác hại của phao xốp, bị đơn vẫn sử dụng số lượng lớn vật liệu này.

Kết thúc phiên tòa, HĐXX chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 4 - Quảng Ninh, buộc ông Bình chấm dứt hành vi nuôi hàu trái phép, tháo dỡ công trình vật liệu phục vụ nuôi hàu; thu gom 2.400 phao xốp cùng công trình, vật liệu nổi không bảo đảm quy định để trả lại cho UBND xã Đông Ngũ diện tích mặt biển đang lấn chiếm.

Trang Vân