Bộ Y tế làm rõ quy định hiến mô tạng ở trẻ em

Bệnh nhi được ghép gan tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Ảnh: BVCC

Trẻ dưới 18 tuổi được hiến những loại mô nào?

Ngày 23-10, Bộ Y tế thông tin về dự thảo luật đang được Quốc hội khóa XVI xem xét, cho ý kiến tại kỳ họp thứ 2. Trước những ý kiến quan tâm đến quy định hiến mô, tạng ở người dưới 18 tuổi, đại diện ban soạn thảo khẳng định, dự thảo đặt nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em lên hàng đầu, đồng thời hướng tới mở rộng cơ hội cứu chữa cho người bệnh.

Theo cơ quan soạn thảo, sau gần 20 năm thực hiện luật năm 2006, nguồn hiến vẫn chưa đáp ứng nhu cầu điều trị. Nhiều người bệnh, trong đó có trẻ em, phải chờ lâu để có mô, bộ phận cơ thể phù hợp, thậm chí không thể chờ đến khi có nguồn hiến.

Bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương thực hiện ca ghép gan cho bệnh nhi. Ảnh: HIỀN ANH

Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) tập trung mở rộng nguồn hiến, tăng cơ hội ghép tạng; ngăn chặn mua bán mô, bộ phận cơ thể người; hoàn thiện cơ chế quản lý mô, tế bào và phát triển y học tái tạo. Dự thảo cũng bổ sung các quy định bảo vệ người hiến, nhất là người chưa thành niên.

Với người dưới 18 tuổi, dự thảo phân biệt rõ 2 trường hợp hiến mô, bộ phận cơ thể khi còn sống và hiến sau khi qua đời.

Đối với người hiến khi còn sống, dự thảo chỉ cho phép hiến mô tái sinh, như tế bào gốc tạo máu, để điều trị cho người thân khi không có người hiến trưởng thành phù hợp. Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được hiến cho thành viên gia đình; người dưới 15 tuổi chỉ được hiến cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột.

Dự thảo tiếp tục nghiêm cấm lấy thận, gan, tim, phổi hoặc bất kỳ bộ phận cơ thể lành nào của người dưới 18 tuổi đang sống.

Đối với việc hiến sau khi qua đời, việc lấy mô, bộ phận cơ thể chỉ được thực hiện khi trẻ đã được hội đồng chuyên môn độc lập xác định chết não hoặc chết tuần hoàn, có đăng ký hoặc nguyện vọng hiến trước khi qua đời và được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.

Dự thảo cũng quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến khi có văn bản đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ; việc đăng ký có thể được thay đổi hoặc hủy bỏ bất cứ lúc nào.

Tăng cơ chế giám sát, ngăn chặn mua bán mô, tạng

Theo ban soạn thảo, việc mở rộng nguồn hiến mô tạng nhằm tăng cơ hội điều trị cho người bệnh, nhất là những trường hợp cần mô, bộ phận cơ thể phù hợp mà nguồn hiến từ người trưởng thành khó đáp ứng. Dự thảo không khuyến khích trẻ em hiến tặng mà đặt ra các điều kiện chặt chẽ để bảo đảm an toàn và quyền lợi của trẻ.

Trước lo ngại về nguy cơ mua bán mô, bộ phận cơ thể người, kể cả ở trẻ em, dự thảo bổ sung các hành vi nghiêm cấm như: mua bán, ép buộc, lấy trộm, môi giới và lợi dụng quan hệ giám hộ, chăm sóc thay thế hoặc nuôi con nuôi để lấy mô, bộ phận cơ thể của trẻ.

Ghép gan ở trẻ em là một trong những kỹ thuật phức tạp nhất trong lĩnh vực ghép tạng

Người vi phạm có thể bị xử lý hình sự theo quy định. Việc ghép được điều phối qua mã quốc gia và danh sách chờ, bảo đảm công bằng. Người hiến còn sống phải được xác minh nhân thân, mối quan hệ với người nhận và đánh giá bởi hội đồng tư vấn độc lập.

Ban soạn thảo cho biết dự thảo đang tiếp tục được tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội và nhân dân để chỉnh lý, hoàn thiện trước khi trình Quốc hội thông qua.

Từ ca ghép tạng đầu tiên được thực hiện năm 1992 đến tháng 3-2026, cả nước đã thực hiện 11.187 ca ghép bộ phận cơ thể người. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, mỗi năm có hơn 20 bệnh nhân chờ ghép gan và khoảng 40 bệnh nhân chờ ghép thận. Năm 2022, Bệnh viện Nhi đồng 2 ghi nhận hơn 80 bệnh nhi bị suy thận mạn giai đoạn cuối.

NGỌC DUNG