Thủ tướng: Một chương trình 54 văn bản hướng dẫn, không cách gì cấp xã làm được

Thực tế trên được Thủ tướng Lê Minh Hưng đưa ra khi thảo luận tổ sáng 19/8 về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia, gồm chương trình về phát triển văn hóa; giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Thủ tướng Lê Minh Hưng.

Qua họp Ban Chỉ đạo của Chính phủ và nghiên cứu thực tiễn các chương trình trước đây (giảm nghèo bền vững; nông thôn mới; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi), Thủ tướng cho rằng việc tích hợp cơ học vẫn chưa đảm bảo tính tổng thể, đồng bộ và toàn diện.

Nếu tiếp tục bổ sung các chương trình mục tiêu mới nhưng vẫn thực hiện theo cơ chế hiện nay, Thủ tướng lo ngại cơ chế thực hiện có khả năng không bảo đảm hiệu quả và yêu cầu Quốc hội đã đặt ra.

Theo người đứng đầu Chính phủ, tổng nguồn lực thực hiện các chương trình khoảng trên 800.000 tỷ đồng, trong đó chi thường xuyên chiếm trên 40%. Song thực tế, nhiều nội dung đã nằm trong nhiệm vụ chi thường xuyên hằng năm của các bộ ngành, địa phương, không cần bố trí thêm ngân sách của chương trình mục tiêu quốc gia. Vốn chỉ cần chi cho các nhiệm vụ phát sinh.

Khi tính toán sơ bộ, Thủ tướng cho biết Chính phủ đề xuất điều chỉnh cơ cấu chi theo hướng tăng mạnh chi đầu tư phát triển lên 75% và giảm chi thường xuyên xuống còn 25%, thậm chí có thể giảm chi thường xuyên để tăng chi đầu tư.

Một nguyên tắc được Thủ tướng nhấn mạnh là dù tích hợp các chương trình, những mục tiêu đã được Quốc hội thông qua tại các nghị quyết vẫn phải được bảo đảm đầy đủ, nhưng không đồng nghĩa tất cả tỉnh, thành phố phải thực hiện tất cả các nhóm nhiệm vụ, mà tùy theo điều kiện thực tiễn.

Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần phân cấp mạnh, trên cơ sở khung mục tiêu chương trình, tiêu chí đặt ra thì các địa phương sẽ chủ động quyết định việc phân bổ đầu tư vào lĩnh vực nào mình có nhu cầu.

Chính phủ đã làm việc rất kỹ với các bộ để tái cấu trúc nhằm tránh chồng chéo, dàn trải, đi đúng vào mục tiêu và yêu cầu của các tỉnh đang cần, đặc biệt là các tỉnh khó khăn hay vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới.

“Quan điểm của Chính phủ là không phải tích hợp cơ học, không thể làm thay đổi hay thu hẹp mục tiêu Quốc hội đã thông qua mà phải đảm bảo xuyên suốt các mục tiêu, nhưng cơ cấu lại các nhiệm vụ để tránh trùng lặp, lãng phí, đi đúng vào chỗ cần và có cơ chế thực hiện hiệu quả hơn”, Thủ tướng nêu rõ.

Người đứng đầu Chính phủ cũng nhấn mạnh định hướng giảm đầu mối, giảm thủ tục và giảm các văn bản hướng dẫn.

Thủ tướng cho hay riêng chương trình mục tiêu quốc gia của Bộ Nông nghiệp đang làm đã có tới 54 văn bản hướng dẫn. “Thế thì không cách gì cấp xã phường có thể thực hiện được. Nếu Quốc hội cho phép ban hành một chương trình tích hợp, Chính phủ cũng sẽ ban hành nghị quyết để triển khai thực hiện hoặc nghị định hướng dẫn quy trình, thủ tục thống nhất”, Thủ tướng nói.

Thủ tướng cũng định hướng có một nghị quyết hướng dẫn tích hợp tất cả quy định, lồng ghép vào đó là ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), hướng dẫn cụ thể, ví dụ về y tế thì cần những bước nào. Việc này giúp cán bộ xã phường tra cứu nhanh chóng, thực hiện thủ tục nhanh gọn.

Về cơ chế tổ chức, dự kiến Chính phủ sẽ thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương. Sau khi Quốc hội ban hành nghị quyết và Chính phủ hoàn thiện các quy định, một hội nghị toàn quốc sẽ được tổ chức để quán triệt, triển khai và hướng dẫn thực hiện.

Chính phủ cũng sẽ nghiên cứu thành lập cơ quan điều phối Trung ương trên cơ sở văn phòng điều phối hiện có, đặt tại Bộ Nông nghiệp và có cán bộ biệt phái từ các bộ liên quan vì chương trình bao gồm đủ các lãnh vực như y tế, văn hóa, giáo dục, dân tộc, tôn giáo…

Theo Thủ tướng, Bộ Tài chính tiếp tục chịu trách nhiệm tham mưu cho Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương về phân bổ nguồn lực của chương trình.

“Cách như vậy sẽ tập trung đầu mối, tinh gọn, đơn giản, nhất là về các văn bản hướng dẫn nhằm giảm tải cho các địa phương. Ngay cả các cơ quan soạn thảo văn bản chưa chắc đã nhớ hết chứ đừng nói người tổ chức thực hiện”, Thủ tướng nói.

Về phân bổ nguồn lực, Thủ tướng cho biết sẽ kiến nghị Quốc hội giao cho Chính phủ tiếp tục rà soát, quyết định cơ cấu giữa chi đầu tư, chi thường xuyên, chi của Trung ương, chi của địa phương. Một số bộ, ngành Trung ương vẫn được bố trí kinh phí để thực hiện những nhiệm vụ được Quốc hội giao trực tiếp trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, văn hóa.

Tuy nhiên, Thủ tướng cho rằng cách thức phân bổ sẽ được đổi mới theo hướng ưu tiên nhiều hơn cho những địa phương chưa tự cân đối được ngân sách và còn cần ngân sách Trung ương hỗ trợ. Trong từng địa phương, nguồn lực tiếp tục ưu tiên cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, an toàn khu, biên giới và hải đảo.

Thủ tướng Lê Minh Hưng mong các đại biểu Quốc hội ủng hộ chủ trương tích hợp, qua đó nâng cao hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia và tập trung nguồn lực vào những nhu cầu thực tế của người dân tại các khu vực còn khó khăn.

Anh Văn