Thủ tướng: Một chương trình có 54 văn bản hướng dẫn, không cách gì cấp xã làm được

Sáng 19/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất giữa Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công); việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) thành 1 chương trình.

Phát biểu tại tổ, về Luật Ngân sách nhà nước, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết hai luật trước hợp nhất được sửa đổi, bổ sung năm 2024, 2025 để thể chế hóa một số tư tưởng chỉ đạo trong các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và xử lý những vướng mắc khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Trên thực tế, khi thi hành vẫn còn phát sinh những vướng mắc bất cập, hạn chế và giao thoa. Thủ tướng chia sẻ, trước đây, Bộ Kế hoạch và Đầu tư tham mưu cho Chính phủ trình Luật Đầu tư công, còn Bộ Tài chính tham mưu xây dựng Luật Ngân sách nhà nước.

"Thực tế tất cả đều sử dụng ngân sách nhà nước, vậy không cần thiết phải có hai luật, cần phải hợp nhất lại. Những vấn đề liên quan chi ngân sách đầu tư công thực hiện theo quy định về đầu tư công, những vấn đề chi thường xuyên quy định trong chi thường xuyên. Việc hợp nhất hai luật này là hết sức phù hợp", Thủ tướng khẳng định.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại tổ

Thủ tướng giải thích thêm, hiện nay có kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch chương trình đầu tư công trung hạn 5 năm, tất cả đều là chi đầu tư của ngân sách nhà nước nên việc hợp nhất là cần thiết.

Quốc hội có thể giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung để chủ động, linh hoạt trong điều hành, như: tiêu chí điều chỉnh và phân loại dự án; trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư và quyết định đầu tư đối với các chương trình, dự án (trừ dự án thuộc thẩm quyền của Quốc hội); trình tự lập quyết định đầu tư, bố trí vốn, theo dõi, kiểm tra.

Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần chung phải cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng vẫn bảo đảm công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

Trong đó, tất cả các khoản chi của ngân sách nhà nước kể cả chi đầu tư công, chi thường xuyên phải được đánh giá hiệu quả tổng thể dựa trên kết quả đầu ra thực chất, thay vì chỉ đánh giá thuần túy về hiệu quả kinh tế đơn thuần, do nhiều dự án còn gắn với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, dân tộc, tôn giáo.

Không tích hợp cơ học, không làm thay đổi hay thu hẹp mục tiêu

Về tích hợp 4 chương trình MTQG, Thủ tướng cho biết qua thực tiễn cho thấy việc tích hợp các chương trình này (giảm nghèo bền vững, nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi) vẫn "cơ học", chưa bảo đảm tính tổng thể, đồng bộ và toàn diện.

Vì vậy, nếu bổ sung thêm 3 chương trình mục tiêu mới, cơ chế thực hiện có khả năng không bảo đảm hiệu quả và yêu cầu. Đó là lý do Chính phủ mạnh dạn đề xuất tích hợp nhằm tái cấu trúc các chương trình, tránh tình trạng phân mảnh, lãng phí.

Tổng nguồn lực thực hiện chương trình sau tích hợp khoảng hơn 800.000 tỷ đồng, trong đó chi thường xuyên chiếm trên 40%. Thủ tướng cho biết, nhiều nội dung đã nằm trong nhiệm vụ chi thường xuyên hằng năm của các bộ, ngành, địa phương. Nhiệm vụ thuộc chức năng thường xuyên của các bộ, ngành thì không cần bố trí thêm ngân sách của chương trình MTQG, mà vốn chỉ cần chi cho các nhiệm vụ phát sinh.

Thủ tướng: Ngay cả các cơ quan soạn thảo văn bản chưa chắc đã nhớ hết chứ đừng nói là người tổ chức thực hiện

Khi tính toán sơ bộ, Chính phủ đề xuất điều chỉnh cơ cấu chi theo hướng tăng mạnh chi đầu tư phát triển lên 75% và giảm chi thường xuyên xuống còn 25%, thậm chí có thể giảm chi thường xuyên để tăng chi đầu tư.

Tuy nhiên, Thủ tướng lưu ý không có nghĩa là tất cả tỉnh, thành đều thực hiện tất cả nhóm nhiệm vụ, mà tùy điều kiện.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh tinh thần phân cấp mạnh, trên cơ sở khung mục tiêu chương trình, tiêu chí đặt ra thì các địa phương sẽ chủ động quyết định việc phân bổ đầu tư vào lĩnh vực có nhu cầu.

Chính phủ đã làm việc rất kỹ với các bộ để tái cấu trúc nhằm tránh chồng chéo, trùng lắp, đi đúng vào mục tiêu và yêu cầu của các tỉnh đang cần, đặc biệt là các tỉnh khó khăn hay vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biên giới.

Quan điểm của Chính phủ là "không phải tích hợp cơ học, không thể làm thay đổi hay thu hẹp mục tiêu mà Quốc hội đã thông qua mà phải đảm bảo xuyên suốt các mục tiêu nhưng cơ cấu lại các nhiệm vụ để tránh trùng lặp, lãng phí, đi đúng vào chỗ cần và có cơ chế thực hiện hiệu quả hơn”.

Một định hướng quan trọng khác Thủ tướng nhấn mạnh là giảm đầu mối, giảm thủ tục và giảm tối đa các văn bản hướng dẫn.

Thủ tướng dẫn chứng riêng chương trình của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang làm (3 chương trình MTQG) đã có tới 54 văn bản hướng dẫn. “Thế thì không cách gì cấp xã có thể thực hiện được”, Thủ tướng nhìn nhận.

Nếu Quốc hội cho phép ban hành một chương trình tích hợp lớn, Chính phủ cũng sẽ ban hành nghị quyết để triển khai thực hiện hoặc nghị định hướng dẫn quy trình, thủ tục thống nhất.

Về cơ chế, Thủ tướng cho biết dự kiến thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về chương trình và tổ chức hội nghị toàn quốc để quán triệt triển khai sau khi Quốc hội thông qua.

Chính phủ cũng sẽ xem xét, nghiên cứu thành lập cơ quan điều phối Trung ương, đặt tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường; có cán bộ biệt phái từ các bộ liên quan. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp tham mưu phân bổ nguồn lực.

Theo Thủ tướng, cách tổ chức như vậy sẽ tập trung đầu mối, tinh gọn, đơn giản, nhất là về các văn bản hướng dẫn nhằm giảm tải cho các địa phương.

Trần Thường

Phạm Hải