Thiếu tướng Công an tranh luận về đề xuất bầu, chỉ định hòa giải viên

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Phó chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Đồng Tháp) đề nghị cân nhắc cơ chế bầu, chỉ định hòa giải viên.

Theo đại biểu, việc bầu hòa giải viên như quy định được đưa ra tại dự thảo luật là “chưa bảo đảm tính đại diện”. Vì theo dự thảo, chỉ cần hơn 50% số hộ tham dự và trong cuộc họp đó, chỉ cần đạt hơn 50% số hộ tham dự đồng ý là đạt kết quả bầu hòa giải viên.

Ông phân tích nếu thực hiện như trên, một thôn có 400 hộ thì chỉ cần khoảng 101 hộ đồng ý là bầu được hòa giải viên - chiếm khoảng 25% tổng số hộ. Kết quả như vậy, theo ông Hòa, là “hình thức”. Vì vậy ông đề xuất nghiên cứu phương án chỉ định hòa giải viên theo quy trình chặt chẽ, trên cơ sở giới thiệu của chi bộ, Ban công tác Mặt trận và sự quyết định của UBND cấp xã.

Đại biểu Phạm Văn Hòa. Ảnh: QH

Đại biểu Chamaléa Thị Thủy (Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Khánh Hòa) cũng đồng tình với việc bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên.

Bà nêu thực tế việc bầu hòa giải viên ở một số địa phương gặp nhiều khó khăn trong các trường hợp bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh hoặc phải tổ chức bầu đi, bầu lại nhiều lần nhưng vẫn không bảo đảm đủ số lượng, thành phần.

“Việc bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên trong trường hợp bầu bổ sung không thành, bầu lại không đạt hoặc xảy ra sự kiện bất khả kháng sẽ góp phần kịp thời kiện toàn tổ hòa giải, bảo đảm hoạt động giải quyết tranh chấp ở cơ sở không bị gián đoạn” - đại biểu Thủy nêu quan điểm.

Đại biểu Chamaléa Thị Thủy. Ảnh: QH

Để giữ vững bản chất tự quản, dân chủ của tổ hòa giải ở cơ sở, đại biểu đề nghị bổ sung quy định: việc chỉ định hòa giải viên phải được bàn bạc, thống nhất, lấy ý kiến của các tổ chức chính trị - xã hội tại thôn, tổ dân phố và đại diện cộng đồng dân cư về danh sách dự kiến trước khi Trưởng Ban công tác Mặt trận lập hồ sơ đề nghị Chủ tịch UBND xã xem xét, công nhận.

Tránh tình trạng hành chính hóa

Phát biểu tranh luận, Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn - Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ - bày tỏ quan điểm không đồng tình với đề xuất bầu hoặc chỉ định hòa giải viên ở cơ sở.

Theo ông, lực lượng tham gia hòa giải hiện nay chủ yếu là những người có uy tín đang hoạt động trong các tổ chức chính trị - xã hội, như Hội Người cao tuổi, Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp phụ nữ. Vì vậy, việc tiếp tục tổ chức bầu chọn để tìm thêm người có uy tín là thiếu tính khả thi và khó triển khai trên thực tế.

Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn

Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ nêu thực tế ở địa phương, khi phần lớn các vụ hòa giải, nhất là những vụ việc liên quan đến an ninh, trật tự, đều có sự hướng dẫn, phối hợp của lực lượng tham gia bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở và công an. Theo ông, nếu để các tổ hòa giải hoạt động độc lập hoàn toàn thì số vụ hòa giải thành công sẽ không nhiều.

Vì vậy, Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn đề nghị dự thảo luật quy định theo hướng phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống mặt trận, đồng thời xác định lực lượng tham gia bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở là một thành phần quan trọng trong công tác hòa giải ở cơ sở.

Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự luật tiếp tục duy trì cơ chế bầu kết hợp bổ sung hình thức chỉ định hòa giải viên là giải pháp kế thừa luật hiện hành. Ông chia sẻ đây là giải pháp tối ưu nhằm hài hòa tính tự quản cộng đồng, bảo đảm hiệu quả quản lý Nhà nước.

Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu giải trình

Bộ trưởng Tư pháp cho rằng hình thức bầu giúp cộng đồng dân cư trực tiếp lựa chọn người có uy tín, am hiểu phong tục, tập quán, được nhân dân tín nhiệm thực hiện hòa giải. Điều này giữ vững niềm tin của người dân, tránh tình trạng hành chính hóa một thiết chế vốn mang tính xã hội, tự nguyện.

Tuy nhiên từ vướng mắc trong thực tiễn, dự luật bổ sung cơ chế chỉ định trong một số trường hợp không thể bầu được để bảo đảm duy trì hoạt động thường xuyên của tổ hòa giải.

Theo ông Hoàng Thanh Tùng, dự thảo luật đã quy định các hình thức bầu rất đa dạng, không cứng nhắc, có thể lấy ý kiến bằng phiếu, biểu quyết công khai tại cuộc họp, bỏ phiếu kín hoặc biểu quyết trực tuyến.

Đồng thời, ông cho biết sẽ nghiên cứu thêm ý kiến của đại biểu Quốc hội với hình thức phù hợp. Cơ quan soạn thảo sẽ cụ thể hóa thêm hoặc quy định trong văn bản dưới luật về nội dung này.

Bộ trưởng cũng cho biết sẽ nghiên cứu để giải trình rõ hơn về quy định tiêu chuẩn, hình thức, trình tự bầu, cách xác định tỷ lệ, kết quả bầu...

Trần Thường

Phạm Hải