Đại biểu Quốc hội đề nghị tăng nguồn lực cho công tác hòa giải ở cơ sở

Thảo luận tại Tổ 1, Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội, Đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm cho rằng, việc sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở có ý nghĩa quan trọng nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, phát huy dân chủ ở cơ sở, đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập phát sinh sau hơn mười năm triển khai thi hành Luật hiện hành.

Đại biểu Thích Bảo Nghiêm phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: Thu Quỳnh

Về kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở, đại biểu cho rằng, trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng hoạt động hòa giải.

Việc bảo đảm nguồn lực tài chính ổn định là điều kiện quan trọng để các tổ hòa giải hoạt động thực chất, hiệu quả và bền vững. Vì vậy, đại biểu đồng tình với việc sửa đổi theo hướng Nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở thay vì chỉ hỗ trợ như quy định hiện hành; tiếp tục duy trì cơ chế ngân sách Trung ương hỗ trợ các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, đồng thời khuyến khích huy động các nguồn lực hợp pháp từ xã hội để đa dạng hóa nguồn lực cho công tác hòa giải.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu theo hướng cần quy định cụ thể trong văn bản hướng dẫn thi hành Luật về cơ chế tiếp nhận, quản lý và sử dụng nguồn kinh phí xã hội hóa, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích và có cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp để tránh phát sinh tiêu cực hoặc gây khó khăn trong quá trình thực hiện.

Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 1 - Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội sáng 5/8. Ảnh: Thu Quỳnh

Bên cạnh đó, cần quan tâm hơn đến việc bố trí nguồn lực đầu tư hạ tầng số, trang thiết bị và đào tạo kỹ năng số cho hòa giải viên, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số để bảo đảm tính khả thi đối với các quy định mới về hòa giải trực tuyến.

Đặc biệt, đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm bày tỏ tán thành cao với việc mở rộng thành phần người được mời tham gia hòa giải, bao gồm già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo, người có uy tín trong cộng đồng, luật sư, luật gia và những người có chuyên môn phù hợp.

Theo Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, đây là nguồn lực xã hội rất quan trọng giúp nâng cao chất lượng các vụ việc hòa giải, đặc biệt đối với các vụ việc phức tạp hoặc liên quan đến phong tục, tập quán, tín ngưỡng. Để thu hút được đội ngũ có trình độ chuyên môn, nhất là luật sư và luật gia tham gia hỗ trợ hoạt động hòa giải, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế thù lao tương xứng đối với người được mời tham gia hòa giải, cả trong trường hợp tư vấn, hỗ trợ cho hòa giải viên cũng như trường hợp trực tiếp tham gia hòa giải.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội) cho rằng Luật Hòa giải ở cơ sở và Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật là hai đạo luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cả nước đang triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và thí điểm xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa ở cơ sở.

Theo đại biểu, khi hai đạo luật được áp dụng đi vào cuộc sống sẽ góp phần xây dựng môi trường xã hội lành mạnh hơn, giảm các mâu thuẫn, tranh chấp trong nhân dân, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, giải quyết kịp thời các vụ việc ngay từ cơ sở, qua đó tiết kiệm chi phí cho xã hội. Đồng thời, việc hòa giải cũng góp phần gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tình làng, nghĩa xóm, các quy ước, hương ước ở cộng đồng dân cư.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng quy trình hình thành, phân công hòa giải viên và tổ trưởng tổ hòa giải trong dự thảo luật vẫn chưa phát huy được tính chủ động, tự quản và tự chịu trách nhiệm của cộng đồng dân cư.

Theo đại biểu, hiện nay sau khi sắp xếp thôn, tổ dân phố, đội ngũ Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố, Trưởng Ban công tác Mặt trận cùng các hội đoàn thể và lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở là những người hiểu rõ nhất tình hình địa bàn, vì vậy cần phát huy vai trò của lực lượng này trong công tác hòa giải.

Đại biểu đề nghị giao nhiều quyền chủ động hơn cho khu dân cư. Theo đó, Trưởng Ban công tác Mặt trận ở khu dân cư thực hiện vai trò giám sát, giới thiệu các thành viên là hòa giải viên; Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố đảm nhiệm vai trò Tổ trưởng tổ hòa giải.

Đại biểu cũng lưu ý, mặc dù dự thảo đã quy định việc lấy ý kiến bằng hình thức trực tuyến, nhưng một số quy trình như bầu đại diện hộ gia đình vẫn còn hình thức, chưa phù hợp với thực tiễn, nhất là tại các khu chung cư, nơi chủ hộ nhiều khi không tham dự các cuộc họp. Do đó, cần đơn giản hóa thủ tục, tăng cường cơ chế tự quản và hậu kiểm để nâng cao hiệu quả hoạt động hòa giải.

Về cơ chế tài chính, đại biểu bày tỏ băn khoăn khi dự thảo giao Chính phủ quy định chi tiết việc bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải. Nếu không có nguồn lực ổn định và đủ mạnh thì sẽ khó thu hút những người có trình độ chuyên môn, am hiểu pháp luật như luật sư hoặc các chuyên gia tham gia làm hòa giải viên. Vì vậy, cần có quy định cụ thể hơn về việc bố trí kinh phí ngay từ cấp phường để bảo đảm hoạt động của các tổ hòa giải.

Anh Vũ - Việt Thắng