Xây dựng khung tài liệu thống nhất về hòa giải cơ sở cho cấp xã

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 8

Bổ sung tiêu chuẩn của hòa giải viên là tự nguyện tham gia

Khoản 2, Điều 1, dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) về phạm vi điều chỉnh quy định: Luật này không áp dụng đối với hoạt động hòa giải của tòa án, trọng tài, hòa giải thương mại, hòa giải lao động, hòa giải tại UBND xã, phường, đặc khu (gọi chung là cấp xã) và hoạt động hòa giải được luật khác quy định.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, ĐBQH Phan Chí Hiếu (Cà Mau) lưu ý việc không áp dụng đối với “hoạt động hòa giải được luật khác quy định” vô hình làm thu hẹp phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, ĐBQH Phan Chí Hiếu (Cà Mau) phát biểu thảo luận tại Tổ 8

Đại biểu dẫn chứng, Điều 235, Luật Đất đai quy định “Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp về đất đai tự hòa giải hoặc hòa giải ở cơ sở”. Thực tế, tỷ lệ hòa giải thành đối với tranh chấp đất đai ở cơ sở là rất lớn, giúp đảm bảo ổn định an ninh và giảm tải cho tòa án. Điều 52, Luật Hôn nhân và gia đình cũng khuyến khích hòa giải ở cơ sở hay tại Luật Thương mại, Bộ luật Lao động đều coi trọng giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải.

Việc quy định không áp dụng đối với hoạt động hòa giải được luật khác quy định là rất mơ hồ và có thể loại trừ nhiều trường hợp ra khỏi phạm vi hòa giải ở cơ sở. Trong khi nguyên tắc là hòa giải ở cơ sở nên được áp dụng cho mọi trường hợp, kể cả lao động, hôn nhân và gia đình, tranh chấp đất đai.

Vì vậy, đại biểu Phan Chí Hiếu đề nghị dự thảo luật chỉ nên quy định theo hướng: “Luật này không áp dụng đối với hoạt động hòa giải của tòa án, trọng tài, hòa giải thương mại, hòa giải lao động, hòa giải tại UBND xã, phường, đặc khu (gọi chung là cấp xã)”.

Các đại biểu tham dự thảo luận tại Tổ 8

Về tiêu chuẩn hòa giải viên tại Điều 7, Đại biểu Phan Chí Hiếu đề nghị, đưa quy định tại khoản 1, Điều 8 về “tự nguyện tham gia hòa giải ở cơ sở” là một trong những tiêu chuẩn của hòa giải viên.

Quy định khung số lượng của Tổ hòa giải

Tại Điều 14 về Tổ hòa giải, dự thảo luật đang quy định mỗi Tổ hòa giải có từ 3 hòa giải viên trở lên, giữ nguyên như luật hiện hành, ĐBQH Vũ Văn Cường (Bắc Ninh) đề nghị xem xét quy định theo hướng khung số lượng thành viên để phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, và phù hợp với nội dung sửa đổi của dự thảo luật là kinh phí cho hòa giải cơ sở từ “ngân sách nhà nước hỗ trợ” sang “ngân sách nhà nước bảo đảm”. Việc quy định khung số lượng sẽ giúp bảo đảm nguồn lực tài chính của Nhà nước cho công tác hòa giải.

ĐBQH Vũ Văn Cường (Bắc Ninh) phát biểu

Khoản 1, Điều 32, dự thảo Luật quy định UBND cấp tỉnh biên soạn, phát hành tài liệu về hòa giải ở cơ sở cho cấp xã. Đại biểu Vũ Văn Cường lo ngại, quy định này gây lãng phí về thời gian và con người. Do vậy, đề nghị Chính phủ xây dựng khung tài liệu hướng dẫn thống nhất, đồng bộ, căn cứ vào đó để triển khai, vừa tiết kiệm chi phí và nguồn lực.

ĐBQH Hồ Việt Triều (Cà Mau) phát biểu

Cũng quan tâm đến dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), ĐBQH Hồ Việt Triều (Cà Mau) đề nghị, cần quy định rõ quyền, nghĩa vụ và vai trò của người được mời hòa giải và người tự nguyện tham gia hòa giải ở cơ sở. Thực tế cho thấy, việc giải quyết vấn đề "từ sớm, từ xa" ngay tại cơ sở, ngay tại cộng đồng dân cư là rất cần thiết, giúp giảm căng thẳng và giảm áp lực cho các cơ quan tư pháp, tăng tình làng nghĩa xóm.

Hoàng Ngọc, Ảnh: Phạm Thắng