Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản:Khuyến khích sự tự do sáng tạo và giảm tải áp lực hành chính trong hoạt động xuất bản

Sáng 5.8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận ở Tổ về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Phiên thảo luận tại Tổ 7 sáng 5.8

Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, nhiều ý kiến bày tỏ nhất trí với việc cần thiết phải ban hành Luật sau 13 năm thực hiện Luật Xuất bản 2012.

Đánh giá cao những điểm tiến bộ rõ rệt trong dự thảo lần này, đặc biệt là tinh thần cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ, đại biểu Phạm Nam Tiến (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) cho rằng, dự thảo đã mở rộng mô hình tổ chức, cho phép UBND cấp tỉnh hoặc cơ quan chuyên môn quản lý nhà nước về văn hóa được thành lập nhà xuất bản.

Đại biểu Phạm Nam Tiến phát biểu

Đồng thời, việc chuyển đổi từ cơ chế "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", đưa phát hành sản phẩm số ra khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện và bổ sung quy định về nội dung trước khi xuất bản trên mạng được xem là những thay đổi quan trọng, khuyến khích sự tự do sáng tạo và giảm tải áp lực hành chính.

Ủng hộ việc chuyển dịch sang hậu kiểm để đơn giản hóa thủ tục, song đại biểu Phạm Nam Tiến đề nghị, cần quy định rõ hơn trách nhiệm của cơ quan chủ quản và cơ quan quản lý nhà nước. Đặc biệt, đối với các nội dung liên quan đến lịch sử cách mạng, dân tộc, lãnh tụ và lãnh đạo, cần có danh mục thẩm định cụ thể.

Về mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia và chính sách đầu tư, xây dựng, phát triển tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia (quy định tại Điều 7 và Điều 12), đại biểu đánh giá đây là chủ trương lớn, mang tính đột phá được mong đợi.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần chỉ rõ những đơn vị cụ thể nào sẽ được thụ hưởng chủ yếu chính sách ưu đãi này để đảm bảo tính thực thi; xác định rõ nguồn tài chính thực tế và cơ chế vận hành cụ thể.

Đại biểu Nguyễn Văn Ngọc phát biểu

Góp ý kiến về việc mở rộng đối tượng thành lập nhà xuất bản (Điều 12), đại biểu Nguyễn Văn Ngọc (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) đánh giá cao việc lần đầu tiên các cơ sở giáo dục đại học công lập được ghi nhận là chủ thể được thành lập nhà xuất bản. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, phạm vi hiện tại vẫn còn hẹp khi chỉ dừng lại ở các đơn vị trực thuộc Bộ hoặc cơ quan ngang Bộ.

Đại biểu nêu thực tế, nhiều trường đại học, viện nghiên cứu do UBND cấp tỉnh quản lý là nơi tạo ra khối lượng tri thức, giáo trình, tài liệu tham khảo và công trình nghiên cứu rất lớn cho địa phương và cả nước. Việc bỏ sót nhóm đối tượng này sẽ hạn chế khả năng phổ biến tri thức.

Đồng thời, đại biểu cũng đề nghị cần làm rõ khái niệm "đơn vị sự nghiệp công lập ở trung ương" để tránh các cách hiểu khác nhau gây khó khăn trong thực thi.

Liên quan đến các hành vi bị cấm tại Điều 10, đại biểu bày tỏ sự quan ngại về quy định cấm phổ biến nội dung có tính chất xuất bản trên mạng nếu không đáp ứng điều kiện do Chính phủ quy định.

Đại biểu Nguyễn Văn Ngọc cho rằng, việc giao toàn bộ nội hàm cấm và điều kiện thực hiện cho cấp Nghị định là chưa phù hợp với tinh thần Hiến pháp về bảo vệ quyền con người và tự do ngôn luận.

XUÂN TRƯỜNG