Sửa Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá: Lấp khoảng trống, siết thực thi

Tại tọa đàm "Góp ý Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTHTL)(sửa đổi): Tăng cường hiệu quả thực thi và phối hợp liên ngành" do Báo Tiền Phong tổ chức ngày 26/8, TS.BS Dương Huy Lương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y Tế cho hay, lần sửa Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cần xây dựng một khung pháp lý có tính bao quát và dự báo. Chúng ta mong muốn xây dựng một đạo luật tiệm cận các quy định của thế giới, đặt ưu tiên cao nhất là bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, thế hệ trẻ và xã hội. Nhưng đồng thời, đây cũng là vấn đề của sản xuất, tiêu dùng, kinh tế và xã hội, đòi hỏi phải hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và các thành phần khác.

Tọa đàm "Góp ý Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi).

"Bộ Y tế cần có đầy đủ dữ liệu và phối hợp rất chặt chẽ với các bộ, ngành để tạo ra hành lang, khung pháp lý phù hợp, không chỉ phục vụ mục tiêu phòng, chống tác hại của thuốc lá mà còn bảo đảm các ngành, lĩnh vực khác không bị ách tắc bởi những quy định của luật", ông Lương cho hay.

Theo ông Lương, mục tiêu của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá không phải là "chống thuốc lá" một cách cực đoan, mà là phòng ngừa, kiểm soát những tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe con người. Về nguyên tắc, những doanh nghiệp đã được cấp phép vẫn được hoạt động trong thời hạn giấy phép. Tuy nhiên, xu hướng chung của ngành thuốc lá trong nước và thế giới cần chuyển dịch theo hướng giảm tác hại đối với sức khỏe.

Đóng góp ý kiến tại tọa đàm, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tính khả thi khi triển khai trên thực tế. Đồng thời, tập trung vào việc tiếp tục rà soát tính phù hợp của một số quy định trong dự thảo với Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội. Theo đó, các khái niệm về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá khác cần được hoàn thiện nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý và kỹ thuật rõ ràng cho quá trình áp dụng trên thực tế.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát tính thống nhất của dự thảo với các luật có liên quan, đặc biệt là Luật Đầu tư 2025 và các văn bản liên quan.

Các đại biểu đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của cơ chế theo dõi, đánh giá và rà soát định kỳ sau khi chính sách được ban hành. Việc dựa trên dữ liệu thực tiễn và các chỉ số đo lường cụ thể sẽ giúp kịp thời nhận diện những thay đổi về hành vi tiêu dùng, diễn biến thị trường và các vấn đề phát sinh, từ đó có những điều chỉnh phù hợp nhằm bảo đảm hiệu quả lâu dài của chính sách.

Góp ý cho dự thảo luật, ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng Thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cho rằng, Hiệp hội ủng hộ các quy định chặt chẽ trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, trong đó có đề xuất cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá thế hệ mới và cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán. Tuy nhiên, đại diện Hiệp hội cho rằng cần tính toán kỹ khả năng thực thi và cách định nghĩa để tránh phát sinh khoảng trống pháp lý.

Từ góc độ lập pháp, bà Nguyễn Quỳnh Liên, Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, nguyên Trưởng Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho rằng, hiệu quả thực thi cần được đặt ở trung tâm của quá trình sửa đổi Luật. Nghị quyết 173 mới dừng ở việc xác định khái niệm, trong khi Luật sửa đổi cần làm rõ cụ thể những sản phẩm nào bị cấm, đồng thời tính đến toàn bộ chuỗi từ sản xuất, kinh doanh đến nhập khẩu và lưu thông. Đây không chỉ là vấn đề quy định trong Luật mà còn phải gắn chặt với tính khả thi và hiệu quả thực thi; chính sách cần xác định rõ sản phẩm nào được phép lưu hành, đi kèm các tiêu chuẩn và biện pháp kiểm soát tác hại, cũng như các quy định minh bạch để cơ quan quản lý có cơ sở cấp phép, thanh tra và xử lý vi phạm...

Vũ Vũ