Trao giải Cuộc thi thiết kế bài giảng về 'Môi trường không khói thuốc' lần thứ hai

Cuộc thi nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức, kỹ năng phòng, chống tác hại của thuốc lá cho học sinh; đồng thời phát huy năng lực sáng tạo của đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục và xây dựng nguồn học liệu chất lượng phục vụ công tác giảng dạy trong các cơ sở giáo dục.

Sau gần hai tháng phát động, Ban tổ chức nhận được gần 4.500 tác phẩm dự thi đến từ nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước. Trong đó, Hà Nội, Đà Nẵng, Đồng Tháp là những địa phương có số lượng bài dự thi nổi bật; cùng với sự hưởng ứng tích cực của giáo viên tại Đồng Nai, Ninh Bình, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Hải Phòng và nhiều địa phương khác.

Qua các vòng đánh giá, 79 tác phẩm được lựa chọn vào vòng sơ khảo và 41 tác phẩm vào vòng chung khảo. Các bài giảng tập trung vào nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; quy định về môi trường không khói thuốc; quyền của người không hút thuốc; trách nhiệm của người hút thuốc và kỹ năng ứng phó trước các hành vi dụ dỗ, lôi kéo sử dụng thuốc lá.

Ghi nhận tinh thần trách nhiệm và sự đầu tư của nhà giáo

Phát biểu tại lễ trao giải, nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại, Trưởng ban tổ chức cuộc thi nhấn mạnh, điều đáng ghi nhận không chỉ là số lượng bài dự thi, mà còn là tinh thần trách nhiệm và sự đầu tư của đội ngũ nhà giáo. Nhiều thầy cô xem cuộc thi là cơ hội nghiên cứu lại vấn đề, lắng nghe học sinh, thử nghiệm phương pháp mới và xây dựng học liệu có thể sử dụng ngay trong lớp học, hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt dưới cờ hoặc chuyên đề kỹ năng sống.

Nhà báo Triệu Ngọc Lâm thông tin, các bài dự thi phong phú về hình thức từ E-Learning, PowerPoint tương tác, video, infographic đến trò chơi số và giáo án tích hợp. Nhiều tác phẩm đưa học sinh từ khám phá kiến thức đến xử lý tình huống, thực hành kỹ năng và cam kết hành động. Các em không chỉ nghe và ghi nhớ, mà được tranh luận, đóng vai, giải mã, thiết kế sản phẩm truyền thông và tự đưa ra lựa chọn của chính mình…

Điểm tiến bộ rõ nhất so với năm đầu tiên là sự chuyển dịch từ truyền đạt kiến thức thuần túy sang xây dựng bản lĩnh cho người học. "Những bài giảng tốt không dừng ở câu hỏi thuốc lá có hại như thế nào, mà đi xa hơn: khi bị rủ rê, em sẽ làm gì; khi gặp quảng cáo trá hình, em kiểm chứng ra sao; em có thể làm gì để bảo vệ bạn bè, gia đình và môi trường học đường...", ông Triệu Ngọc Lâm nói.

Trưởng ban tổ chức cuộc thi cho rằng, những tác giả, nhóm tác giả được trao giải hôm nay, giải thưởng là sự ghi nhận xứng đáng nhưng không nên là điểm kết thúc. Ban Tổ chức mong các thầy cô tiếp tục hoàn thiện, thử nghiệm và chia sẻ bài giảng; biến sản phẩm dự thi thành học liệu sống, có thể điều chỉnh cho từng lớp học, từng địa phương và từng nhóm học sinh.

"Trong một cuộc thi có gần 4.500 tác phẩm, không phải mọi nỗ lực đều có thể được trao giải; nhưng mỗi bài giảng được đầu tư nghiêm túc đều góp thêm một ý tưởng, một cách tiếp cận và một nguồn lực cho công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trong trường học”, nhà báo Triệu Ngọc Lâm khẳng định.

Đồng thời, Nhà báo Triệu Ngọc Lâm cho rằng, giá trị lớn nhất của cuộc thi không nằm ở một buổi trao giải hay một danh sách tác phẩm được vinh danh. Giá trị ấy nằm ở việc hàng nghìn giáo viên đã cùng suy nghĩ về cách bảo vệ học sinh trước nguy cơ gây nghiện; hàng nghìn lớp học có thêm cơ hội đối thoại về sức khỏe; mỗi học sinh có thêm kiến thức, kỹ năng để nói “không” một cách hiểu biết, tự tin và có trách nhiệm.

Hình thành hành vi, lối sống lành mạnh cho học sinh

Phát biểu tại lễ trao giải, bà Phan Thị Hải, Phó Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) cho hay, bảo vệ học sinh trước tác hại của thuốc lá luôn là mục tiêu trọng tâm trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá ở Việt Nam. Đây cũng là nội dung được khẳng định trong Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá, với nhiều giải pháp đồng bộ như tăng thuế thuốc lá, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì, cấm quảng cáo, khuyến mại, tiếp thị thuốc lá và xây dựng môi trường không khói thuốc.

“Nhà trường không chỉ là nơi truyền đạt tri thức mà còn là môi trường hình thành nhân cách, hành vi và lối sống lành mạnh cho học sinh. Vì vậy, xây dựng môi trường giáo dục không khói thuốc không chỉ là yêu cầu thực thi pháp luật mà còn là trách nhiệm nhằm bảo vệ sức khỏe, tương lai của thế hệ trẻ”, bà Hải nhấn mạnh.

Thời gian qua, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) đã phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), Báo Giáo dục và Thời đại, các Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, Sở GD&ĐT và các cơ sở giáo dục triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm xây dựng môi trường học đường không khói thuốc.

Các hoạt động tập trung vào xây dựng tài liệu hướng dẫn trường học không khói thuốc; phòng ngừa tác hại của thuốc lá mới; lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá trong bài giảng, hoạt động giáo dục ở cấp THCS, THPT. Cùng với đó là các chương trình truyền thông, cuộc thi tìm hiểu, sân khấu hóa, vẽ tranh tuyên truyền, ký cam kết không sử dụng thuốc lá trong học sinh, cán bộ, giáo viên.

Đánh giá về cuộc thi thiết kế bài giảng về "Môi trường không khói thuốc" do Báo Giáo dục và Thời đại tổ chức, bà Hải cho rằng đây là sáng kiến có ý nghĩa thiết thực, góp phần đưa nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá vào hoạt động chuyên môn của nhà trường một cách sinh động, sáng tạo và bền vững.

Sau thành công của cuộc thi lần thứ nhất năm 2025, cuộc thi lần thứ hai tiếp tục nhận được sự hưởng ứng tích cực của đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục trên toàn quốc.

“Mỗi bài giảng không chỉ cung cấp kiến thức mà còn góp phần hình thành thái độ đúng đắn, kỹ năng sống tích cực và khả năng chủ động phòng tránh tác hại của thuốc lá cho học sinh. Những sản phẩm từ cuộc thi sẽ là nguồn tài liệu thiết thực, tiếp tục được lan tỏa, bổ sung bằng kinh nghiệm thực tiễn tại các nhà trường, phục vụ hiệu quả công tác giáo dục sức khỏe cho học sinh”, bà Hải chia sẻ.

Nhiều đổi mới trong ứng dụng công nghệ số

Theo ông Phạm Quỳnh, Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đại diện Ban Giám khảo, cuộc thi Thiết kế bài giảng về “Môi trường không khói thuốc” năm 2026 đã ghi nhận nhiều đổi mới trong phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ số và phát huy vai trò chủ động của học sinh.

Qua chấm thi, Ban Giám khảo ghi nhận sự đa dạng về hình thức thể hiện. Nhiều bài giảng được thiết kế theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học. Vai trò trung tâm của học sinh được thể hiện rõ hơn khi các em trực tiếp tham gia giải mã thông tin, thiết kế poster, infographic, podcast, video ngắn hoặc xây dựng cam kết trên nền tảng số.

“Điểm nổi bật của cuộc thi năm nay là sự chuyển dịch từ truyền đạt kiến thức sang trao quyền cho học sinh. Một bài giảng hiệu quả không chỉ giúp học sinh nhận thức được tác hại của thuốc lá mà còn biết nhận diện các hình thức tiếp thị, đánh giá thông tin, đưa ra lựa chọn đúng đắn và hỗ trợ bạn bè trong những tình huống thực tế.

Nội dung nhiều bài giảng cũng được cập nhật các kiến thức mới về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, nicotine và các hình thức ngụy trang dưới dạng thiết bị công nghệ. Một số tác phẩm còn hướng dẫn học sinh phân biệt thông tin khoa học với quảng cáo trá hình, góp phần rèn luyện tư duy phản biện”, đại diện Ban Giám khảo nhấn mạnh.

Trải qua cuộc thi, đại diện Ban Giám khảo bày tỏ mong muốn, các giáo viên tiếp tục hoàn thiện bài giảng theo hướng tăng cường trải nghiệm, xác định rõ mục tiêu hành vi của học sinh sau bài học và nâng cao khả năng ứng dụng trong thực tiễn, qua đó góp phần xây dựng môi trường học đường không khói thuốc.

Tại lễ trao giải, Ban tổ chức đã trao 3 giải Nhất, 2 giải Nhì, 6 giải Ba và 9 giải Khuyến khích cho các tác giả, nhóm tác giả có bài giảng xuất sắc.

Ba giải Nhất thuộc về tác giả Lê Thị Ngọc (Trường tiểu học Yên Thường, Hà Nội); nhóm tác giả Lê Kim Anh, Ngô Thị Mến, Trần Thị Minh Hằng, Nông Thị Ngọc, Vũ Thị Hải Yến (Trường THCS Trần Duy Hưng, Hà Nội) và nhóm tác giả Trần Công Nam, Trương Thị Trúc Ly (Trường THPT Thiên Hộ Dương, Đồng Tháp).

Hai giải Nhì được trao cho nhóm tác giả Lê Minh Quân, Lương Hoàng Quế Hương, Nguyễn Hoàng Chương (Trường THCS Mỹ Phước, Thành phố Hồ Chí Minh) và tác giả Nguyễn Thái Hà (Trường THPT Việt Đức, Hà Nội).

Sáu giải Ba thuộc về các tác giả đến từ Đồng Nai, Hà Tĩnh, Quảng Ninh, Quảng Trị, Cao Bằng và Thanh Hóa.

Ban tổ chức cũng trao 9 giải Khuyến khích cho các tác giả, nhóm tác giả có bài giảng chất lượng, có tính ứng dụng cao trong công tác giáo dục phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Phi Khanh