Hiểu đúng quy định pháp luật về thuốc lào để tránh vi phạm

Thuốc lào vẫn là thuốc lá theo quy định của pháp luật

- Thưa bà, theo quy định pháp luật hiện hành, thuốc lào có được xếp vào danh mục các sản phẩm thuốc lá chịu sự điều chỉnh của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hay không? Nếu có, Luật quy định cụ thể như thế nào?

Ths Nguyễn Thị Thu Hương: Theo Khoản 1 Điều 2 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định rõ: Thuốc lá là sản phẩm được sản xuất từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thuốc lá, được chế biến dưới dạng thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác.

Như vậy, thuốc lào là một dạng sản phẩm thuốc lá và thuộc đầy đủ phạm vi điều chỉnh của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

- Việc sử dụng thuốc lào bằng điếu cày, điếu bát thay vì thuốc lá điếu cuốn công nghiệp có làm thay đổi bản chất pháp lý của sản phẩm này hay không, thưa bà?

Ths Nguyễn Thị Thu Hương: Theo quy định tại Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá: “Sử dụng thuốc lá là hành vi hút, nhai, ngửi, hít, ngậm sản phẩm thuốc lá. Nguyên liệu thuốc lá là lá thuốc lá dưới dạng rời, tấm đã sơ chế tách, cọng, sợi thuốc lá, cọng thuốc lá và nguyên liệu thay thế khác dùng để sản xuất thuốc lá. Tác hại của thuốc lá là ảnh hưởng có hại của việc sản xuất, sử dụng thuốc lá gây ra cho sức khỏe con người, môi trường và sự phát triển kinh tế - xã hội”.

Vì vậy, dù sử dụng bằng điếu cày, điếu bát hay bất kỳ dụng cụ truyền thống nào thì thuốc lào vẫn là thuốc lá theo quy định của pháp luật. Do đó, việc quản lý thuốc lào vẫn được thực hiện theo các quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Hút thuốc lào tại nơi cấm vẫn bị xử phạt như hút thuốc lá

- Vậy đối với hành vi hút thuốc lào tại các địa điểm cấm như: bệnh viện, trường học, nơi làm việc hoặc các địa điểm cấm khác thì người vi phạm sẽ bị xử lý như thế nào, thưa bà?

Ths Nguyễn Thị Thu Hương: Thuốc lào là một dạng thuốc lá và thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Vì vậy, người hút thuốc lào tại các địa điểm có quy định cấm hút thuốc đều bị xử phạt như đối với hành vi hút các sản phẩm thuốc lá khác. Cụ thể:

Điều 11 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định về địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong phạm vi khuôn viên bao gồm cơ sở y tế, cơ sở giáo dục (trừ trường cao đẳng, đại học, học viện), cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành riêng cho trẻ em, cơ sở hoặc khu vực có nguy cơ cháy, nổ cao.

Điều 12 của Luật này cũng quy định một số địa điểm cấm hút thuốc lá trong nhà nhưng được phép có nnơi dành riêng cho người hút thuốc lá bao gồm khu vực cách ly của sân bay, quán bar, karaoke, vũ trường, khách sạn và cơ sở lưu trú du lịch, phương tiện giao thông công cộng là tàu thủy, tàu hỏa.

Theo Khoản 1 và Khoản 2 Điều 24 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế quy định: “Phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm. Trường hợp hút thuốc lá trên tàu bay thực hiện theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng không dân dụng”.

Ngoài ra, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi sử dụng thuốc lá cũng có thể bị xử phạt từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng theo Điều 29 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP.

Việc xử phạt không chỉ nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật mà còn góp phần xây dựng môi trường không khói thuốc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước tác hại của khói thuốc thụ động.

Người đứng đầu cơ quan, đơn vị quản lý có thể bị phạt nếu để xảy ra tình trạng vi phạm tại địa điểm cấm

- Bên cạnh người trực tiếp hút thuốc, pháp luật quy định như thế nào về trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý nếu để xảy ra tình trạng hút thuốc lào tại địa điểm cấm, thưa bà?

Ths Nguyễn Thị Thu Hương: Điều 14 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định rõ quyền và trách nhiệm của người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc.

Theo đó, người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc lá có quyền: Buộc người vi phạm chấm dứt việc hút thuốc lá tại địa điểm cấm hút thuốc lá; xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật; Yêu cầu người vi phạm quy định cấm hút thuốc lá ra khỏi cơ sở của mình; Từ chối tiếp nhận hoặc cung cấp dịch vụ cho người vi phạm quy định cấm hút thuốc lá nếu người đó tiếp tục vi phạm sau khi đã được nhắc nhở.

Người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc lá cũng có trách nhiệm tổ chức thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc mọi người thực hiện đúng quy định về cấm hút thuốc lá tại địa điểm thuộc quyền quản lý, điều hành; treo biển có chữ hoặc biểu tượng cấm hút thuốc lá tại địa điểm cấm hút thuốc lá.

Nếu người đứng đầu, người quản lý buông lỏng vai trò, không thực hiện đầy đủ các biện pháp quản lý, kiểm tra hoặc không treo biển cấm để xảy ra tình trạng hút thuốc lào tại địa điểm cấm, họ sẽ bị xử phạt nghiêm khắc theo quy định tại Điều 24 Nghị định 90/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Cụ thể, phạt tiền từ 3 – 5 triệuđồng đối với các hành vi: Không có chữ hoặc biểu tượng “cấm hút thuốc lá” tại địa điểm cấm hút thuốc lá theo quy định của pháp luật; Không tổ chức thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện đúng quy định về cấm hút thuốc lá tại địa điểm thuộc quyền quản lý, điều hành.

Đối với các hành vi tại nơi dành riêng cho người hút thuốc lá: Không có phòng và hệ thống thông khí tách biệt với khu vực không hút thuốc lá; Không có dụng cụ chứa mẩu, tàn thuốc lá; Không có biển báo tại vị trí phù hợp, dễ quan sát; Không có thiết bị phòng cháy, chữa cháy sẽ bị phạt tiền từ 5 – 10 triệu đồng.

Do đó, nếu để xảy ra tình trạng hút thuốc lào tại địa điểm cấm mà không thực hiện đầy đủ các biện pháp quản lý, nhắc nhở, kiểm tra và tổ chức thực hiện quy định cấm hút thuốc, người đứng đầu hoặc người quản lý đơn vị có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định của pháp luật. Việc thực hiện nghiêm trách nhiệm của người quản lý có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xây dựng môi trường không khói thuốc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Đăng clip “phê thuốc lào” trên mạng có thể bị xử lý

- Hiện nay trên mạng xã hội xuất hiện khá nhiều video ghi lại cảnh hút thuốc lào, “phê thuốc lào” rồi chia sẻ như một hình thức giải trí. Thưa bà, dưới góc độ pháp lý, hành vi này được nhìn nhận như thế nào?

Ths Nguyễn Thị Thu Hương: Dưới góc độ pháp lý, hành vi đăng tải, phát tán các video clip này hoàn toàn vi phạm pháp luật. việc lan truyền rộng rãi hình ảnh cá nhân trong trạng thái co giật, ngã ngửa, mất nhận thức nhằm mục đích giải trí hay câu tương tác là hành vi thiếu chuẩn mực, để lại nhiều hệ lụy xã hội.

Hành vi trên đã vi phạm các quy định về quản lý, cung cấp và sử dụng thông tin trên không gian mạng, cụ thể: Vi phạm về thuần phong mỹ tục: Việc lấy sự tổn hại sức khỏe, thể xác của người khác ra làm trò cười là cổ xúy cho lối sống không lành mạnh, làm lệch lạc nhận thức của giới trẻ và ảnh hưởng tiêu cực đến không gian mạng. Thứ hai, hành vi này gián tiếp quảng cáo, kích động sử dụng chất có hại: Các nội dung này vô tình kích thích sự tò mò, lôi kéo người xem, đặc biệt là trẻ vị thành niên học theo và sử dụng thuốc lào.

Về chế tài xử lý, tùy thuộc vào tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, các chủ tài khoản phát tán nội dung này sẽ phải đối mặt với các mức xử phạt nghiêm khắc của văn bản pháp luật liên quan khi thực hiệnhành vi lợi dụng mạng xã hội để thực hiện việc cung cấp, chia sẻ thông tin cổ súy các hành vi không phù hợp với thuần phong, mỹ tục, hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

- Theo bà, vì sao vẫn còn nhiều người cho rằng thuốc lào không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá? Cần làm gì để nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ pháp luật của người dân đối với sản phẩm này?

Ths Nguyễn Thị Thu Hương: Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã được Quốc hội ban hành từ năm 2012 và ngay từ đầu đã xác định thuốc lào là một dạng thuốc lá.

Nội dung này đã được tuyên truyền trong nhiều năm thông qua các chiến dịch truyền thông ở Trung ương và địa phương. Tuy nhiên, thời gian tới vẫn cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông để người dân hiểu đúng rằng thuốc lào cũng là đối tượng điều chỉnh của Luật.

Bên cạnh việc làm rõ các quy định pháp luật, cần tăng cường truyền thông về những nguy cơ sức khỏe do thuốc lào gây ra, phản bác các quan niệm sai lầm cho rằng thuốc lào ít độc hại hoặc không gây nghiện.

Ngoài ra, cần phát huy hiệu quả truyền thông trên các nền tảng số, huy động sự tham gia của gia đình, nhà trường, cơ quan, tổ chức và cộng đồng trong xây dựng môi trường không khói thuốc. Khi người dân hiểu đúng về tác hại của thuốc lào và nhận thức rõ trách nhiệm tuân thủ pháp luật thì việc thực hiện các quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sẽ hiệu quả và bền vững hơn.

- Trân trọng cảm ơn bà!

Thanh Hà (Thực hiện)