Từ 'chữ ký số' đến không gian 'giao dịch số' liên vùng

Ông Phạm Quốc Hoàn: Chữ ký số không chỉ là công cụ kỹ thuật mà là một phần của hạ tầng tạo lập niềm tin số - Ảnh: chinhphu.vn/LS

Chiều 26/8, tại TP. Cần Thơ, Trung tâm Chứng thực điện tử Quốc gia và Sở Khoa học và Công nghệ Cần Thơ tổ chức hội thảo về phát triển chữ ký số và dịch vụ tin cậy khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.

Phát biểu khai mạc, ông Phạm Quốc Hoàn, Phó Giám đốc Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia cho rằng khi các hoạt động kinh tế - xã hội chuyển từ môi trường thực sang môi trường số, vấn đề căn bản là làm thế nào để các bên có thể tin tưởng nhau khi không gặp trực tiếp.

Nếu môi trường truyền thống có giấy tờ, chữ ký, con dấu thì môi trường số cần những phương thức tương ứng để xác định danh tính, xác thực chủ thể, bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu và tạo bằng chứng cho giao dịch. Vì vậy, chữ ký số cần được nhìn rộng hơn một công cụ kỹ thuật, trở thành một phần của "hạ tầng niềm tin số".

Giai đoạn tới cũng cần chuyển từ "phát triển chữ ký số" sang "phát triển hệ sinh thái dịch vụ tin cậy", trong đó chữ ký số là một thành phần cùng với các dịch vụ tin cậy khác.

Ông Phạm Quốc Hoàn nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng không phải có bao nhiêu chứng thư số được cấp, mà phải nhìn vào số giao dịch được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử, số quy trình giấy được thay thế bằng quy trình số và mức thời gian, chi phí doanh nghiệp tiết kiệm được. Đây mới là thước đo thực chất của chuyển đổi số.

Theo định hướng này, doanh nghiệp cần trở thành đối tượng hưởng lợi lớn nhất. Chữ ký số phải đi sâu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh như hợp đồng điện tử, hóa đơn điện tử, ngân hàng, thuế, logistics, thương mại điện tử và quản trị nội bộ.

Khi doanh nghiệp có thể ký hợp đồng từ xa mà không cần in, chuyển phát giấy tờ hay gặp trực tiếp, chữ ký số trở thành công cụ giảm chi phí giao dịch, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Từ thế mạnh bổ sung giữa Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, lãnh đạo Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia đặt vấn đề về khả năng hình thành một không gian giao dịch số liên vùng. Nếu chữ ký số và các dịch vụ tin cậy được tích hợp sâu vào nền tảng, quy trình nghiệp vụ, có thể tiến tới các chuỗi giao dịch hoàn toàn số, xuyên địa phương, xuyên ngành.

Theo ông Phạm Quốc Hoàn, giai đoạn tiếp theo phải chuyển từ "có chữ ký số" sang "dùng chữ ký số" và tiến tới "tin cậy số"; mở rộng tình huống sử dụng thực tế, làm cho việc sử dụng đơn giản hơn và tạo sự tin tưởng giữa các bên.

"Không có niềm tin số thì khó có giao dịch số quy mô lớn; không có giao dịch số quy mô lớn thì kinh tế số khó phát triển", ông Phạm Quốc Hoàn nhấn mạnh.

Lãnh đạo Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia và Sở Khoa học và Công nghệ Cần Thơ đã kí kết Bản ghi nhớ hợp tác giữa hai bên - Ảnh: chinhphu.vn/LS

Cần Thơ đặt trọng tâm vào 'dùng chữ ký số'

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cần Thơ Nguyễn Hữu Thanh Bình cho biết, trong tiến trình chuyển đổi số, vấn đề không chỉ là đưa các hoạt động lên môi trường số mà quan trọng hơn là tạo lập niềm tin. Chữ ký số và dịch vụ tin cậy là nền tảng để xác thực chủ thể, bảo đảm tính toàn vẹn của thông tin và giá trị pháp lý của giao dịch điện tử.

Cần Thơ đang triển khai cả chữ ký số chuyên dùng công vụ và chữ ký số công cộng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đến nay, Thành phố đã triển khai 15.272 chứng thư số chuyên dùng công vụ, bảo đảm 100% lãnh đạo, công chức thuộc đối tượng được trang bị chữ ký số phục vụ xử lý công việc. Việc ký số, xử lý văn bản và hồ sơ công việc trên môi trường điện tử ngày càng đi vào nền nếp.

Với chữ ký số công cộng, Thành phố đã hướng dẫn đăng ký, cấp từ xa, phổ cập trên thiết bị di động và mở rộng tới nhiều nhóm đối tượng.

Hiện trên địa bàn Thành phố có khoảng 616.489 chứng thư số công cộng, tương đương khoảng 25% dân số từ 15 tuổi trở lên, tập trung trong một số lĩnh vực như giáo dục, y tế và doanh nghiệp. Tuy nhiên, số lượng chứng thư số được cấp tăng nhưng mức độ sử dụng thực tế chưa tương xứng.

Thói quen sử dụng hồ sơ giấy và ký trực tiếp vẫn khá phổ biến; một bộ phận người dân còn e ngại về an toàn và giá trị pháp lý của giao dịch điện tử. Phạm vi sử dụng chữ ký số chưa đồng đều, chủ yếu tập trung trong thuế, bảo hiểm xã hội, ngân hàng, giáo dục; trong khi thương mại điện tử, hợp đồng điện tử và giao dịch dân sự còn hạn chế.

Từ thực tế này, Cần Thơ xác định giai đoạn tới phải chuyển mạnh từ "cấp chữ ký số" sang "sử dụng chữ ký số", từ "số lượng chứng thư" sang "số lượng giao dịch thực tế". Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tham mưu UBND Thành phố triển khai hiệu quả Luật Giao dịch điện tử, rà soát quy trình nghiệp vụ để thúc đẩy thực hiện toàn trình trên môi trường điện tử, hạn chế tình trạng đã ký số nhưng vẫn phải in và lưu hồ sơ giấy.

Thành phố cũng sẽ phối hợp mở rộng ứng dụng chữ ký số vào các lĩnh vực gắn trực tiếp với người dân, doanh nghiệp. Việc phổ cập không chỉ dừng ở cài đặt, cấp chứng thư mà hướng tới giúp người dân thực hiện thành công ít nhất một giao dịch cụ thể, với sự hỗ trợ của Tổ Công nghệ số cộng đồng và các lực lượng tại cơ sở.

Cùng với đó, Cần Thơ sẽ tăng cường đánh giá mức độ sử dụng chữ ký số, tuyên truyền về an toàn, bảo mật và giá trị pháp lý của giao dịch điện tử. Chuyển từ "có" sang "dùng", từ công cụ kỹ thuật sang nền tảng tạo lập niềm tin là bước cần thiết để chữ ký số thực sự đi vào đời sống, phục vụ người dân, doanh nghiệp và tạo thêm động lực cho kinh tế số.

* Nhân dịp này, Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia và Sở Khoa học và Công nghệ Cần Thơ đã kí kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa hai bên.

Lê Sơn