Đề nghị nâng mức bồi thường trách nhiệm nhà nước cao nhất tới 100 tháng lương cơ sở

Đề xuất trường hợp cho phép cập nhật giá trị tài sản được bồi thường

Tiếp tục chương trình kỳ họp, chiều 10/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Quan tâm đến quyền lợi của người bị thiệt hại, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) đề nghị bổ sung cơ chế cập nhật giá trị tài sản được bồi thường trong trường hợp thị trường biến động mạnh.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi. Ảnh: Như Ý

Theo bà, dự thảo quy định giá trị thiệt hại được xác định tại thời điểm thụ lý hồ sơ yêu cầu bồi thường hoặc thời điểm Tòa án xác định giá trị thiệt hại. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều vụ việc kéo dài qua nhiều cấp giải quyết, thậm chí nhiều năm, trong khi giá trị các loại tài sản như bất động sản, vàng, cổ phiếu hay ngoại tệ có thể tăng hoặc giảm rất lớn.

"Nếu áp dụng cứng nhắc thời điểm thụ lý hồ sơ, người bị thiệt hại có thể chịu thêm thiệt thòi do trượt giá hoặc biến động của thị trường", đại biểu nói và đề xuất cho phép cập nhật giá trị tài sản tại thời điểm hoàn tất thương lượng hoặc thời điểm xét xử sơ thẩm nếu giá trị thị trường biến động từ 20% trở lên.

Một nội dung khác cũng được bà Nguyễn Thị Yến Nhi đặc biệt quan tâm là mức bồi thường tổn thất tinh thần đối với người bị xâm phạm sức khỏe.

Dự thảo luật quy định mức bồi thường tối đa không quá 50 tháng lương cơ sở. Theo đại biểu, mức trần này chưa tương xứng đối với những trường hợp bị tổn hại đặc biệt nghiêm trọng, như suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc bị tàn phế suốt đời.

Từ đó, nữ đại biểu kiến nghị phân loại theo tỷ lệ thương tật và nâng mức bồi thường tinh thần đối với các trường hợp đặc biệt nặng lên từ 80 đến 100 tháng lương cơ sở (một tháng lương cơ sở hiện nay theo quy định là 2,53 triệu đồng- PV) để bảo đảm tính nhân văn và bù đắp tương xứng với những mất mát mà người bị thiệt hại phải gánh chịu.

Bên cạnh đó, bà Nguyễn Thị Yến Nhi cũng đề xuất siết chặt trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ khi gây thiệt hại.

Theo dự thảo, người có lỗi cố ý phải hoàn trả từ 30 đến 50 tháng lương và tối đa bằng 50% số tiền Nhà nước đã bồi thường. Đại biểu đề nghị nâng mức trần này lên 70% đối với các trường hợp cố ý nghiêm trọng nhằm tăng tính răn đe, hạn chế tâm lý ỷ lại vào ngân sách Nhà nước.

Cùng mối quan tâm, đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) cũng quan tâm đến mức bồi thường thiệt hại về tinh thần khi sức khỏe bị xâm hại, với mức bồi thường tối đa không quá 50 tháng lương cơ sở. Theo ông, vấn đề cần làm rõ không chỉ là mức trần mà là tiêu chí xác định mức bồi thường trong khoảng từ 1 đến 50 tháng lương cơ sở.

Đại biểu Thạch Phước Bình. Ảnh: Như Ý

“Việc điều chỉnh theo lương cơ sở giúp mức tiền thay đổi theo thời gian nhưng chưa giải quyết được yêu cầu phân hóa ở các mức độ tổn hại khác nhau. Thực tế, một người có khả năng phục hồi sau vài tháng và một người bị liệt, mất hoàn toàn khả năng lao động, cần người chăm sóc thường xuyên đều đang áp dụng chung một mức trần”, ông Bình nói.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cần quy định rõ hơn các tiêu chí xác định mức bồi thường như: tỷ lệ tổn thương cơ thể, tính chất lâu dài hoặc vĩnh viễn của tổn thương, mức suy giảm khả năng lao động và nhu cầu chăm sóc thường xuyên.

“Có thể nghiên cứu phân nhóm mức độ tổn thương để xác định khung bồi thường tương ứng nhằm đảm bảo công bằng”, ông Bình nêu.

Cảnh báo nguy cơ phát sinh "dẫn chiếu vòng vo"

Ở góc độ khác, đại biểu Trương Thị Diệu Thúy (Đồng Nai tập) trung vào những vấn đề mang tính nền tảng của dự thảo luật. Theo đại biểu, vấn đề cốt lõi là cần xác định rõ vị trí của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hệ thống pháp luật.

Đại biểu Trương Thị Diệu Thúy. Ảnh: Như Ý

Đại biểu cho rằng Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước từ trước đến nay không chỉ quy định trình tự, thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường mà còn xác định rõ phạm vi trách nhiệm bồi thường cũng như các hành vi trái pháp luật làm phát sinh trách nhiệm của Nhà nước.

Theo đó, nếu xác định không đúng vị trí của đạo luật này sẽ dẫn đến những bất cập trong việc áp dụng giữa Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước với các luật chuyên ngành.

Đặc biệt, bà Thúy còn cảnh báo nguy cơ phát sinh "dẫn chiếu vòng vo" giữa Luật Quản lý thuế và Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Nếu Luật Quản lý thuế dẫn chiếu sang Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, trong khi luật này lại dẫn ngược trở lại Luật Quản lý thuế, việc xác định căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường sẽ trở nên thiếu rõ ràng và có thể tạo ra khoảng trống pháp lý.

Nữ đại biểu nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng của việc sửa đổi luật là xây dựng một đạo luật thống nhất, đầy đủ, giúp người dân khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm chỉ cần tra cứu một văn bản luật duy nhất để biết mình có thuộc trường hợp được bồi thường hay không, cũng như nắm rõ trình tự, thủ tục yêu cầu bồi thường.

Luân Dũng - Trường Phong - Như Ý