Đề nghị xem xét miễn trách nhiệm hoàn trả với cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung

Phiên thảo luận chiều 10-8. Ảnh: VIẾT CHUNG

Xây dựng nền công vụ dám làm, dám chịu trách nhiệm

Chiều 10-8, các đại biểu (ĐB) Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

ĐB Nguyễn Tiến Nam (Quảng Trị) nhận xét, đây là đạo luật thể hiện trách nhiệm của Nhà nước đối với người dân khi khi chính hoạt động công vụ của mình gây ra thiệt hại.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ giải quyết một vấn đề nhanh hơn, mà quan trọng là phải bảo đảm người bị thiệt hại thật sự có khả năng tiếp cận cơ chế bồi thường, cơ quan nhà nước thật sự chịu trách nhiệm. Trách nhiệm của người thi hành công vụ được xác định tương xứng với lỗi. Ngoài ra, quá trình chuyển tiếp luật không tạo ra những khoảng trống làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân.

Do đó, ĐB đề nghị cần có cơ chế đủ mạnh để ngăn ngừa tình trạng cơ quan này chuyển sang cơ quan khác, cơ quan này chờ cơ quan kia, cuối cùng người chịu thiệt thòi vẫn là người dân. Cùng với đó là có quy định rõ trách nhiệm của cơ quan đầu mối trong việc tiếp nhận, xác định và thụ lý hồ sơ, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền nếu việc xác định cơ quan giải quyết bồi thường kéo dài do nguyên nhân chủ quan.

ĐB Nguyễn Tiến Nam chia sẻ với khó khăn thực tế đối với những việc xảy ra từ nhiều thời kỳ trước. Nếu gây thiệt hại cho hoạt động công vụ, Nhà nước phải chịu trách nhiệm bồi thường theo pháp luật, nhưng trong phạm vi có thể xác định rõ ai có lỗi, mức độ nào và trách nhiệm hoàn trả tương ứng ra sao.

ĐB phân tích thêm, quy định này không nhằm mục đích làm cho cán bộ công chức e ngại, né tránh khi thực hiện nhiệm vụ. Ngược lại, đó là một cơ chế trách nhiệm rõ ràng, góp phần xây dựng nền công vụ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và chịu trách nhiệm đối với mức độ sai sót của mình.

Vì vậy, ĐB đề nghị đối với những vụ việc đặc biệt xảy ra đã quá lâu, pháp luật cần có cơ chế xử lý thực tế phù hợp với khả năng chứng minh hiện nay.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Một số trường hợp được xem xét miễn hoàn trả

Điều 65 dự thảo luật quy định việc miễn hoàn trả đối với cán bộ gây thiệt hại do lỗi vô ý trong các trường hợp: mắc bệnh hiểm nghèo, hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn và lập công lớn.

Tuy nhiên, theo ĐB Nguyễn Phi Hùng (Đà Nẵng), đối với cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung cần được xem xét miễn trách nhiệm hoàn trả nếu gây thiệt hại trong quá trình thực thi công vụ theo tinh thần Kết luận số 14-KL/TW, ngày 22-9-2021 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 193/2025/QH15 của Quốc hội về khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

ĐB Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) tán thành bổ sung phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đối với hành vi không cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất trái pháp luật. Thực tế cho thấy, đất đai là lĩnh vực phát sinh nhiều khiếu nại, tranh chấp.

ĐB Thạch Phước Bình dẫn thông tin tại Hà Nội, 6 tháng đầu năm đã xử lý 24.000 đơn khiếu nại đủ điều kiện, chủ yếu liên quan đất đai, giải phóng mặt bằng và bồi thường. Dĩ nhiên, trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong trường hợp này chỉ phát sinh khi có hành vi trái pháp luật, có thiệt hại thực tế và có quan hệ nhân quả giữa hành vi với thiệt hại, đồng thời không nên coi lỗi chủ quan của công chức là điều kiện độc lập.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng. Ảnh: QUANG PHÚC

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu giải trình trước Quốc hội nhấn mạnh, dự thảo luật đặt quyền lợi của người bị thiệt hại ở vị trí trung tâm, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả thực thi pháp luật, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội cũng như khả năng đáp ứng của ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, dự thảo cũng nhằm bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

PHAN THẢO