Bảo đảm không bỏ sót các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Nghiên cứu cơ chế dẫn chiếu quy định phù hợp

Cho ý kiến về phạm vi trách nhiệm bồi thường trong hoạt động quản lý hành chính, ĐBQH Nguyễn Phi Hùng (Đà Nẵng) nêu rõ, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành chưa có quy định về hành vi “không thi hành/chậm thi hành bản án hành chính đã có hiệu lực pháp luật” của cơ quan Nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước để làm căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực này.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Theo đại biểu, điều này nghĩa là trách nhiệm bồi thường của cơ quan Nhà nước khi không thực hiện hoặc thực hiện chậm trễ, không đầy đủ các bản án, quyết định hành chính của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật... gây ra thiệt hại lớn cho người dân đang bị bỏ trống, nhất là lĩnh vực đất đai.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Do đó, đại biểu Nguyễn Phi Hùng đề nghị, cần bổ sung 1 khoản mới vào Điều 17 về phạm vi bồi thường trong hoạt động quản lý hành chính, đó là: “18. Không thi hành, chậm thi hành hoặc thi hành không đầy đủ bản án, quyết định của Tòa án về vụ án hành chính đã có hiệu lực pháp luật mà không có lý do chính đáng theo quy định của pháp luật, gây thiệt hại cho cá nhân, tổ chức”.

Đồng thời, quy định: “Chính phủ quy định chi tiết về căn cứ, tiêu chí xác định lý do chính đáng và thời hạn xác định hành vi chậm thi hành bản án, quyết định hành chính của Tòa án quy định tại khoản 18 Điều này”.

ĐBQH Nguyễn Phi Hùng (TP. Đà Nẵng) phát biểu. Ảnh: Hồ Long

“Việc bổ sung này hoàn toàn phù hợp với quan điểm chỉ đạo, lãnh đạo của Đảng nêu tại Chỉ thị số 26-CT/TW của Bộ Chính trị đối với công tác thi hành án, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính trong việc chấp hành bản án hành chính; phù hợp với Điều 30, Điều 106 Hiến pháp; Điều 311, Điều 315 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 và Nghị định số 71/2016/NĐ-CP của Chính phủ hướng dẫn thực hiện Luật trên”, đại biểu Nguyễn Phi Hùng nêu quan điểm.

Khoản 6 Điều 1 dự thảo Luật sửa đổi Điều 17 theo hướng bổ sung một số trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường trong hoạt động quản lý hành chính nhằm khắc phục những vướng mắc trong thực tiễn và bảo đảm thống nhất với các luật chuyên ngành.

ĐBQH Hà Sỹ Huân (Thái Nguyên) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Tuy nhiên, ĐBQH Hà Sỹ Huân (Thái Nguyên) chỉ rõ, Điều 17 vẫn được thiết kế theo phương pháp liệt kê các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường; trong khi đó, hệ thống pháp luật quản lý hành chính thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, nhiều luật chuyên ngành tiếp tục giao thêm thẩm quyền quản lý nhà nước hoặc phát sinh các quyết định hành vi hành chính mới. Nếu chỉ quy định theo phương pháp liệt kê, có thể phát sinh các trường hợp hành vi trái pháp luật gây thiệt hại nhưng chưa thuộc phạm vi điều chỉnh của luật, dẫn đến phải tiếp tục sửa luật khi các luật chuyên ngành thay đổi.

Do đó, đại biểu Hà Sỹ Huân đề nghị, cơ quan soạn thảo rà soát Điều 17 trên cơ sở đối chiếu toàn diện với các luật chuyên ngành có liên quan để bảo đảm không bỏ sót các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường đã được pháp luật quy định. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế dẫn chiếu quy định phù hợp nhằm bảo đảm tính ổn định, thống nhất của luật khi các luật chuyên ngành được sửa đổi, bổ sung trong thời gian tới.

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Có cơ chế cập nhật nếu giá trị thị trường của tài sản biến động từ 20% trở lên

Đồng tình cao với nội dung được bổ sung tại Khoản 6 Điều 17 về đối tượng “người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực” và người thân của họ vào diện được bồi thường khi Nhà nước không áp dụng biện pháp bảo vệ, hoặc áp dụng không kịp thời, không đúng biện pháp bảo vệ người tố cáo, đại biểu Nguyễn Phi Hùng nhấn mạnh, đây là bước tiến lớn, trực tiếp bảo vệ quyền con người và khuyến khích công dân tham gia bảo vệ công lý.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị bổ sung khoản 6 Điều 17 theo hướng “6. Không áp dụng, áp dụng không kịp thời hoặc không đúng biện pháp bảo vệ theo quy định của pháp luật dẫn đến người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ bị thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản, tinh thần”. “Như vậy sẽ bảo đảm chặt chẽ trong quá trình áp dụng pháp luật”, đại biểu Nguyễn Phi Hùng nêu rõ.

Về thời điểm tính giá trị thiệt hại được bồi thường quy định tại khoản 7 Điều 1 (sửa đổi, bổ sung Điều 22), dự thảo Luật quy định giá trị thiệt hại được tính tại thời điểm thụ lý hồ sơ yêu cầu bồi thường hoặc thời điểm Tòa án xác định giá trị thiệt hại.

ĐBQH Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Cho rằng, việc quy định thời điểm tính giá trị thiệt hại là rất cần thiết để bảo đảm tính chính xác, tuy nhiên, ĐBQH Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) chỉ rõ, đối với các tài sản có biến động giá trị lớn theo thị trường như bất động sản, cổ phiếu, hàng hóa kinh doanh, thời gian giải quyết vụ việc có thể kéo dài qua nhiều cấp với thời gian nhiều năm. Nếu áp dụng cứng nhắc thời điểm thụ lý hồ sơ có thể gây thiệt thòi lớn cho người bị thiệt hại do trượt giá hoặc biến động giá trị tài sản trên thị trường.

Vì vậy, đại biểu đề nghị, cần bổ sung cơ chế cho phép cập nhật giá trị tài sản tại thời điểm hoàn tất thương lượng hoặc thời điểm xét xử sơ thẩm nếu giá trị thị trường của tài sản biến động từ 20% trở lên.

Minh Trang