Chuyển đổi tư duy phòng, chống rửa tiền với tài sản mã hóa

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: media.quochoi.vn

Thảo luận tại hội trường, các đại biểu Quốc hội cho rằng, việc sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng trong bối cảnh hiện nay là hết sức cần thiết, nhằm kịp thời xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, hoàn thiện cơ chế quản lý ngoại hối, cơ chế tài chính, thanh tra, giám sát ngân hàng, tiếp tục cụ thể hóa chuẩn mực quốc tế về phòng, chống rửa tiền. Đồng thời tạo cơ sở pháp lý xử lý một số vấn đề phát sinh trong hoạt động ngân hàng và thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Phát biểu thảo luận, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) đánh giá cao việc ban soạn thảo đã đưa 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa vào dự thảo Luật. Từ góc độ công nghệ, đại biểu đề nghị cần thiết kế các dấu hiệu đáng ngờ theo nhóm khi 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong dự thảo hiện chưa được cấu trúc theo các nhóm dấu hiệu có cùng tính chất, mà đang được liệt kê khá dàn trải.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) phát biểu thảo luận. Ảnh: media.quochoi.vn

Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng cần bảo đảm năng lực kỹ thuật để phát hiện các dấu hiệu trên chuỗi. Đại biểu Đoàn Lâm Đồng cũng đề nghị cần hình thành năng lực phân tích và điều tra tài chính số, lý do là một hệ thống giám sát tốt cũng chưa đủ nếu cơ quan tiếp nhận và xử lý báo cáo giao dịch đáng ngờ không có năng lực phân tích tương ứng.

“Tôi cho rằng đối với tài sản mã hóa, chúng ta cần chuyển từ tư duy “quy định phải phát hiện dấu hiệu nào” sang tư duy đầy đủ hơn là “phát hiện bằng dữ liệu nào, bằng công cụ nào và ai có năng lực phân tích kết quả đó”. Nếu thiếu một trong ba yếu tố này, quy định rất dễ dừng ở yêu cầu tuân thủ trên văn bản”, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh nói.

Đưa ra những vướng mắc trong cơ chế nhận diện báo cáo giao dịch đáng ngờ về tài sản mã hóa, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn Quảng Trị) đề nghị, giao Chính phủ ban hành tiêu chí kỹ thuật, hướng dẫn từng dấu hiệu đáng ngờ, quy định ngưỡng giao dịch bắt buộc xác minh danh tính theo thông lệ quốc tế, kèm lộ trình đầu tư hạ tầng và đào tạo cán bộ, có hiệu lực đồng thời với luật.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn Quảng Trị) phát biểu. Ảnh: media.quochoi.vn

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị quy định rõ trong luật cơ chế bảo vệ người báo cáo, người cung cấp thông tin và người tố giác hành vi rửa tiền, bao gồm cả miễn trừ trách nhiệm dân sự, hình sự cho tổ chức tín dụng khi báo cáo trung thực, có căn cứ hợp lý, để tổ chức tín dụng yên tâm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo, vừa nâng cao chất lượng phát hiện giao dịch đáng ngờ, vừa tránh gây khó khăn cho khách hàng hợp pháp.

Đại biểu Lê Văn Thế (Đoàn Ninh Bình) đề nghị, trao thêm thẩm quyền phải đi cùng quản lý dữ liệu, quản lý theo rủi ro và trách nhiệm tài chính. Qua nghiên cứu hồ sơ dự án luật, đại biểu nhận thấy một số nội dung kỹ thuật đang được dự kiến giao Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước quy định chi tiết.

“Theo tôi, cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần luật quy định khung, văn bản dưới Luật quy định chi tiết và linh hoạt trong thực hiện. Tuy nhiên, tôi cũng đề nghị những vấn đề kỹ thuật có thể giao văn bản dưới Luật nhưng những vấn đề, nguyên tắc liên quan đến quyền, nghĩa vụ và an toàn của hệ thống thì cần được quy định ngay trong Luật”, đại biểu nói.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh). Ảnh: media.quochoi.vn

Về khái niệm và tiêu chí xác định chủ sở hữu hưởng lợi trong Luật Phòng, chống rửa tiền, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, mặc dù cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh lý khái niệm này, tuy nhiên các tiêu chí xác định chủ sở hữu hưởng lợi phải rõ ràng, có thể kiểm chứng.

“Không nên đặt lên tổ chức tín dụng trách nhiệm điều tra những quan hệ kiểm soát mà họ không có thẩm quyền hoặc dữ liệu để xác minh. Cần đồng bộ với pháp luật về doanh nghiệp, xây dựng cơ chế khai thác dữ liệu chủ sở hữu hưởng lợi từ cơ sở dữ liệu quốc gia, xác định trách nhiệm cập nhật và độ tin cậy của dữ liệu, qua đó giảm chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả phòng, chống rửa tiền”, đại biểu nói.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn tiếp thu, giải trình tại phiên họp. Ảnh: media.quochoi.vn

Tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến đại biểu Quốc hội để hoàn thiện thì dự thảo Luật trước khi trình Quốc hội thông qua.

Mai Hữu