Đề nghị bổ sung cơ chế nhận diện báo cáo giao dịch đáng ngờ về tài sản mã hóa

Sáng 9/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, thảo luận ở Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng, nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa để kiểm soát rủi ro rửa tiền.

Cơ bản tán thành sự cần thiết cần thiết sửa đổi bổ sung một số điều của Luật, các ĐBQH nhấn mạnh, đây là dự án Luật có ý nghĩa quan trọng đối với việc điều hành chính sách tiền tệ, đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng, phòng chống rửa tiền và phát triển thị trường tài chính trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng mạnh mẽ.

Quang cảnh phiên thảo luận

Góp ý liên quan đến việc sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh - Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đánh giá cao việc Ban soạn thảo đã đưa 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa vào dự thảo Luật. Đây là bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa Khuyến nghị 15 của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF) và tạo cơ sở pháp lý cho việc nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro rửa tiền liên quan đến tài sản mã hóa.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, cần thiết kế các dấu hiệu đáng ngờ theo nhóm để điều khoản rõ ràng, logic hơn. Bên cạnh các dấu hiệu được quy định cụ thể trong Luật, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đề nghị cần có một quy định mở, giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định bổ sung các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa theo từng thời kỳ.

Cho biết, việc phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực này không thể chỉ dựa trên phương pháp truyền thống, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế thu hút và sử dụng nhân lực chuyên môn cao cho các đơn vị có chức năng phòng, chống rửa tiền và điều tra tội phạm tài chính, công nghệ cao.

Đồng tình với ý kiến trên, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ - Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị cho rằng, vấn đề nhận diện báo cáo giao dịch đáng ngờ, đặc biệt trong lĩnh vực tài sản mã hóa không chỉ là vấn đề kỹ thuật ngân hàng mà là an ninh tài chính quốc gia.

Đoàn ĐBQH TP.Hồ Chí Minh tại phiên thảo luận

Nhất trí với dự thảo luật bổ sung cơ chế nhận diện báo cáo giao dịch đáng ngờ về tài sản mã hóa là cần thiết, song, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ kiến nghị khắc phục vướng mắc về năng lực thực thi, giao Chính phủ ban hành tiêu chí kỹ thuật hướng dẫn từng dấu hiệu đáng ngờ, quy định ngưỡng giao dịch bắt buộc xác minh danh tính theo thông lệ quốc tế kèm lộ trình đầu tư hạ tầng và đào tạo cán bộ, có hiệu lực đồng thời với Luật.

Đồng thời, cần khắc phục vướng mắc về động lực thực thi, quy định rõ trong Luật về cơ chế bảo vệ người báo cáo bao gồm cả miễn trừ trách nhiệm dân sự, hình sự cho tổ chức tín dụng khi báo cáo trung thực, có căn cứ hợp lý để tổ chức tín dụng yên tâm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo, vừa nâng cao chất lượng phát hiện giao dịch đáng ngờ, vừa tránh gây khó khăn cho khách hàng hợp pháp.

Liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng, đại biểu Lê Văn Thế đặc biệt quan tâm đến đề nghị kiểm soát xung đột lợi ích khi ngân hàng thương mại làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp.

Theo đại biểu, nếu một ngân hàng vừa là bên cấp tín dụng cho doanh nghiệp, vừa quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu, đồng thời lại có thể tham gia các khâu phân phối, thanh toán hoặc cung cấp dịch vụ khác cho đợt phát hành thì xung đột lợi ích có thể phát sinh rất rõ. Đó là khi doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính, lợi ích thu hồi khoản nợ của ngân hàng có thể không hoàn toàn đồng nhất với lợi ích của trái chủ. “Vì vậy, theo tôi, điểm quan trọng nhất là phải thiết kế cơ chế để Ngân hàng thương mại thực hiện hoạt động này một cách độc lập, minh bạch. và không lạm dụng vị thế của mình”, đại biểu kiến nghị.

Ngoài ra, đại biểu Lê Văn Thế cũng đề nghị Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước khi quy định chi tiết cần đặc biệt quan tâm đến việc ngăn chặn sử dụng quan hệ tín dụng để ép buộc hoặc tạo sức ép, ra các điều kiện để khách hàng mua sản phẩm đầu tư. Đại biểu cho rằng, xây dựng Luật cũng nên có chính sách phòng ngừa từ sớm từ xa, không nên chờ đến khi vi phạm xảy ra mới sửa luật và văn bản dưới luật. Và việc mở rộng hoạt động ngân hàng phải đi cùng với kiểm soát xung đột lợi ích và bảo vệ nhà đầu tư.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân - Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh

Đồng tình với ý kiến của đại biểu Thế, song, đại biểu Trần Hoàng Ngân - Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh cho rằng, không nên đưa quá nhiều nội dung vào trong dự thảo Luật này vì hiện nay đã có một số nội dung được quy định trong Luật Chứng khoán.

“Tôi đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần yêu cầu các Ngân hàng thương mại khi làm nhiệm vụ này thì phải giải thích rõ cho khách hàng đâu là đại lý phát hành, đâu là bảo lãnh thanh toán phát hành, đâu là đại lý quản lý tài sản bảo đảm để khách hàng không bị nhầm lẫn. Và vừa rồi, sự cố khủng hoảng thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2022 là rất lớn. Do đó, chúng ta cần nghiêm túc rút kinh nghiệm, đại biểu Trần Hoàng Ngân góp ý.

Trà My