Quốc hội đề nghị hoàn thiện quy định phòng, chống rửa tiền đối với tài sản mã hóa

Các đại biểu thống nhất sự cần thiết sửa đổi luật nhằm xử lý những vướng mắc trong quản lý ngoại hối, thanh tra, giám sát ngân hàng, tiếp tục nội luật hóa các chuẩn mực quốc tế về phòng, chống rửa tiền, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động ngân hàng và thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Hoàn thiện công cụ nhận diện giao dịch đáng ngờ

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) đánh giá cao việc dự thảo bổ sung 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa tại Điều 33a, coi đây là bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa Khuyến nghị số 15 của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF).

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng các dấu hiệu hiện được liệt kê còn dàn trải, cần được phân nhóm rõ ràng theo các chỉ báo ngoài chuỗi (off-chain), chỉ báo trên chuỗi (on-chain) và chỉ báo liên quan đến nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP) để thuận lợi cho việc áp dụng.

Theo đại biểu, hệ sinh thái Web3, DeFi và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh đang làm thay đổi mô hình rủi ro rửa tiền. Vì vậy, bên cạnh các dấu hiệu được quy định trong luật, cần giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước thẩm quyền bổ sung các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ theo từng thời kỳ.

Đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng năng lực phân tích blockchain, điều tra tài chính số và pháp chứng kỹ thuật số. Theo đó, cần có cơ chế thu hút đội ngũ chuyên gia về điều tra trên chuỗi khối, phân tích dữ liệu và điều tra tài chính số để phục vụ công tác phòng, chống rửa tiền.

"Đối với tài sản mã hóa, cần chuyển từ tư duy quy định phải phát hiện dấu hiệu nào sang phát hiện bằng dữ liệu nào, công cụ nào và ai có năng lực phân tích kết quả đó", đại biểu Trịnh Thị Tú Anh nhấn mạnh.

Quy định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành

Đại biểu Nguyễn Minh Đức (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) nhất trí với việc bổ sung quy định về dịch vụ tài sản mã hóa nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao và các dòng tiền ẩn danh ngày càng tinh vi.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định dẫn chiếu thống nhất các khái niệm về tài sản số, tài sản mã hóa và dịch vụ tài sản mã hóa theo Luật Công nghiệp công nghệ số và Bộ luật Dân sự; đồng thời quy định rõ nghĩa vụ của các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa.

Theo đó, các đơn vị này cần thực hiện đầy đủ quy trình nhận biết khách hàng (KYC), xác minh danh tính, áp dụng quy tắc "lữ hành" đối với các giao dịch chuyển giao tài sản mã hóa, lưu trữ nhật ký giao dịch trên blockchain và báo cáo kịp thời các giao dịch có giá trị lớn hoặc có dấu hiệu bất thường.

Đại biểu cũng đề nghị việc phong tỏa, xử lý tài sản mã hóa phải bảo đảm quyền sở hữu hợp pháp của người dân theo quy định pháp luật, đồng thời trao thẩm quyền rõ ràng cho các cơ quan chức năng.

Về phân công quản lý nhà nước, đại biểu kiến nghị Ngân hàng Nhà nước chủ trì đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền và quản lý cơ sở dữ liệu báo cáo giao dịch đáng ngờ; Bộ Tài chính quản lý thị trường tài sản mã hóa và giám sát việc tuân thủ quy định phòng, chống rửa tiền; Bộ Công an chịu trách nhiệm điều tra, xử lý các hành vi lợi dụng tài sản mã hóa để rửa tiền, tài trợ khủng bố; Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp quản lý hạ tầng công nghệ, công nghệ chuỗi khối và hỗ trợ truy vết giao dịch.

Các đại biểu cho rằng việc hoàn thiện khung pháp lý phòng, chống rửa tiền đối với tài sản mã hóa cùng với cơ chế phân công trách nhiệm rõ ràng giữa các bộ, ngành sẽ góp phần bảo đảm phát triển kinh tế số an toàn, minh bạch, đồng thời đáp ứng các chuẩn mực quốc tế và nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm tài chính công nghệ cao.

(theo Nhandan)