Trình Quốc hội hợp nhất 2 Luật về ngân sách nhà nước

Sáng 23/10, tiếp tục Kỳ họp thứ Hai, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Đây là dự án Luật được, hợp nhất bởi Luật Ngân sách Nhà nước năm 2025 và Luật đầu tư công năm 2024 nhằm giảm thủ tục, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao kỷ luật tài khóa và hiệu quả đầu tư công.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, trong bối cảnh tổ chức bộ máy tài chính - kế hoạch đã được hợp nhất ở trung ương và địa phương, việc tiếp tục duy trì hai hệ thống pháp luật riêng không còn phù hợp. Phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật là lập, chấp hành, kiểm toán, quyết toán, công khai, giám sát ngân sách nhà nước; nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan trong lĩnh vực ngân sách nhà nước; lập, thẩm định, phê duyệt, quyết định, theo dõi, kiểm tra, đánh giá chương trình, dự án, nhiệm vụ đầu tư công; quản lý, sử dụng vốn đầu tư từ nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư.

Quang cảnh phiên họp

Dự thảo Luật gồm 10 chương, 103 điều; được xây dựng trên kết cấu, bố cục của Luật Ngân sách nhà nước năm 2025; các nội dung của Luật Đầu tư công được giản lược, lồng ghép và đưa vào các chương, điều, khoản tương ứng; nội dung đặc thù về chương trình, nhiệm vụ, dự án đầu tư công được quy định tại chương riêng; các nội dung mang tính kỹ thuật được giao Chính phủ quy định chi tiết.

Dự thảo Luật hợp nhất khuôn khổ quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công, cắt giảm nội dung trùng lặp, chưa đồng bộ, gắn với quản trị rủi ro tài khoá và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý ngân sách nhà nước. Theo đó, kế hoạch đầu tư công được hợp nhất toàn diện vào kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước hằng năm; hợp nhất đồng bộ các quy định về thẩm quyền của các cấp trong lĩnh vực ngân sách nhà nước; thống nhất phạm vi ngân sách nhà nước và vốn đầu tư công; sửa đổi, bổ sung các khái niệm, quy định nghị quyết của Quốc hội về tài chính, ngân sách là văn bản quy phạm pháp luật; bổ sung quy định về chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu quốc gia về ngân sách nhà nước.

Dự thảo Luật đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực. Giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung, như tiêu chí phân loại dự án nhóm A, nhóm B, nhóm C; trình tự, thủ tục, hồ sơ quyết định chủ trương đầu tư, điều chỉnh chủ trương đầu tư; trình tự lập, thẩm định, quyết định đầu tư,... gắn với đơn giản hóa trình tự, thủ tục và nội dung phù hợp với quy mô dự án; trong đó tích hợp các nội dung tại bước phê duyệt chủ trương đầu tư vào quy trình xem xét, quyết định đầu tư chủ trương của nhóm C. Phân cấp, phân quyền chuyển nguồn đầu tư công nguồn ngân sách trung ương từ Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sang Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Bổ sung nguyên tắc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã theo Kết luận số 76 của Trung ương.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Dự thảo Luật cũng phân bổ nguồn lực gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội. Theo đó, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung nguyên tắc đánh giá hiệu quả đầu tư xuyên suốt từ lập, thẩm định đến vận hành, khai thác; xác định sơ bộ tổng mức đầu tư trong quá trình đề xuất dự án; đảm bảo ưu tiên bố trí ngân sách cho chi đầu tư phát triển và phát triển đột phá các ngành, lĩnh vực để thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong từng thời kỳ.

Dự thảo Luật có các quy định xử lý những khó khăn, vướng mắc và bổ sung công cụ quản lý, tăng cường kỷ luật, kỷ cương ngân sách nhà nước. Cho phép sử dụng ngay số tăng thu ngân sách nhà nước trong quá trình điều hành, sử dụng dự phòng, sử dụng dự trữ tài chính, tăng thu, dự toán chi còn lại để ứng phó với tình trạng khẩn cấp, ổn định kinh tế vĩ mô. Quy định cụ thể đối tượng chi đầu tư phát triển; cắt giảm các nhiệm vụ chi bố trí từ hai nguồn để phù hợp với tính chất khoản chi; bổ sung trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ về dự toán khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để đồng bộ với quy định hiện hành.

Đồng thời, thống nhất thẩm quyền của Chính phủ ban hành chế độ, tiêu chuẩn, định mức, mức chi; thẩm quyền của bộ, cơ quan trung ương ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật thuộc ngành, lĩnh vực phụ trách. Thu hẹp phạm vi chuyển nguồn và thời hạn chi các khoản được chuyển nguồn. Sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 70 của Luật Xây dựng theo hướng mở rộng thêm quy định công trình xây dựng khẩn cấp được xây dựng mới hoặc sửa chữa, cải tạo và được xây dựng ngay sau khi người có thẩm quyền ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp, nhằm thực hiện nhiệm vụ đối ngoại, nhiệm vụ chính trị theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội thống nhất về sự cần thiết ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Thanh Hòa