Siết kỷ luật ngân sách, gắn phân bổ nguồn lực với kết quả đầu ra

Quang cảnh phiên thảo luận tổ.

Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình tham gia thảo luận tại Tổ 9 cùng Đoàn ĐBQH thành phố Huế. Đồng chí Mai Văn Tuất, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình điều hành phiên thảo luận.
Dự phiên thảo luận, về phía Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình có các đồng chí: Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội; Lê Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội cùng các vị ĐBQH tỉnh.

Đồng chí Mai Văn Tuất, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình điều hành phiên thảo luận.

Đóng góp ý kiến vào dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết hợp nhất các quy định về ngân sách nhà nước và đầu tư công, hướng tới quản lý thống nhất nguồn lực, khắc phục sự thiếu đồng bộ trong quy trình lập, phân bổ và sử dụng vốn. Các ý kiến tập trung đề nghị hoàn thiện cơ chế phân cấp, siết chặt kỷ luật tài khóa, gắn trách nhiệm của cơ quan quản lý và người đứng đầu với hiệu quả sử dụng ngân sách; đồng thời bảo đảm nguồn lực được phân bổ kịp thời, đúng trọng tâm và tạo ra kết quả thực chất.

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội phát biểu thảo luận.

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội tán thành việc phân cấp mạnh mẽ hơn cho Chính phủ và chính quyền địa phương trong điều hành, điều chỉnh và sử dụng nguồn lực. Tuy nhiên, Luật phải phân biệt rõ giữa việc điều hành trong phạm vi đã được Quốc hội, Hội đồng nhân dân quyết định với việc thay đổi những nội dung thuộc thẩm quyền quyết định của cơ quan dân cử. Giới hạn không làm tăng mức vay, bội chi là cần thiết nhưng chưa đủ để đánh giá tác động của việc điều chỉnh cơ cấu chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên hoặc bổ sung chương trình, dự án ngoài danh mục kế hoạch đầu tư 5 năm.

Đại biểu đề nghị làm rõ tại điểm b, điểm d khoản 2 Điều 62 về phạm vi, điều kiện điều chỉnh dự toán, nhất là trường hợp điều chỉnh chi đầu tư phát triển nguồn ngân sách Trung ương giữa các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương như giải trình của Bộ Tài chính. Rà soát mối quan hệ giữa Điều 11, Điều 51 và Điều 69. Trường hợp sử dụng dự phòng ngân sách, tăng thẩm quyền điều chỉnh và khả năng cân đối vốn cho các năm sau phải xác định rõ nguyên tắc thuộc thẩm quyền quyết định và kỷ luật ngân sách ngay trong Luật, không nên giao toàn bộ cho Nghị định quy định.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng đánh giá hiệu quả đầu tư công. Kết quả đánh giá cần được coi là căn cứ thực chất để lựa chọn dự án, bố trí và điều chỉnh vốn trong các kỳ tiếp theo; những dự án chậm tiến độ kéo dài, liên tục điều chỉnh vốn hoặc không đạt mục tiêu phải được xem xét, giải trình nguyên nhân và có phương án xử lý trước khi tiếp tục bố trí vốn. Hiệu quả đầu tư cần được đánh giá toàn diện trên cơ sở lợi ích kinh tế - xã hội và chất lượng dịch vụ công, không chỉ dựa vào tỷ lệ giải ngân hay khả năng thu hồi vốn. Đại biểu cũng đề nghị làm rõ khả năng bảo đảm kinh phí vận hành, duy tu, bảo trì sau đầu tư, nhất là đối với công trình trường học, y tế, thiết chế văn hóa và hạ tầng dân sinh.

Đại biểu Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phát biểu thảo luận.

Từ góc độ bảo đảm nguồn lực cho các lĩnh vực đột phá, đại biểu Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) không nên dừng ở việc hợp nhất cơ học hai luật mà cần trở thành công cụ phân bổ nguồn lực hiệu quả cho mô hình tăng trưởng mới. Đại biểu đặc biệt lưu ý quy định tại Điều 28 về lập dự toán chi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Dự thảo chưa xác định rõ trách nhiệm cuối cùng giữa Bộ Khoa học và Công nghệ với Bộ Tài chính, cũng như cơ quan chịu trách nhiệm giải trình nếu không bảo đảm mức chi theo chủ trương đã đề ra.

Đại biểu Trần Văn Khải đề nghị quy định rõ đầu mối tổng hợp, đánh giá và đề xuất dự toán; trách nhiệm của cơ quan đề xuất nhiệm vụ, cơ quan cân đối ngân sách và cơ quan chịu trách nhiệm về kết quả đầu ra. Đồng thời, cần xác định thời hạn phân bổ dự toán, gắn việc sử dụng ngân sách với sản phẩm cuối cùng, ưu tiên cơ chế đặt hàng và khoán chi phù hợp. Theo đại biểu, trọng tâm không phải cứng hóa một tỷ lệ ngân sách, mà là làm rõ trách nhiệm bảo đảm nguồn lực, tiến độ phân bổ và hiệu quả sử dụng ngân sách cho các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Hà, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Ninh Bình phát biểu thảo luận.

Quan tâm đến quy định kỷ luật tài khóa và tính thực chất của việc chấp hành ngân sách, đại biểu Nguyễn Hoàng Hà, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Ninh Bình đề nghị siết chặt việc chuyển nguồn ngân sách. Theo đại biểu, khi nhu cầu vốn cho phát triển lớn, mức vay ngân sách dự kiến tiếp tục tăng, việc đưa nguồn vốn vào sử dụng đúng thời điểm và tạo ra hiệu quả thực tế càng có ý nghĩa quan trọng. Nếu phạm vi chuyển nguồn quá rộng, kết quả chấp hành ngân sách từng năm sẽ không phản ánh đầy đủ tiến độ thực hiện nhiệm vụ, ảnh hưởng đến kỷ luật tài khóa.

Đại biểu đề nghị tiếp tục thu hẹp các trường hợp được chuyển nguồn, công khai số liệu theo từng nhóm nhiệm vụ và làm rõ nguyên nhân; đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ giải ngân, kết quả đầu ra, phân biệt rõ nguyên nhân chủ quan với những vướng mắc khách quan. Đối với các khoản vốn chuyển nguồn kéo dài, cần đánh giá lại tính khả thi của nhiệm vụ; trường hợp không còn khả năng thực hiện hoặc không còn phù hợp với mục tiêu ban đầu phải kịp thời xem xét, xử lý, tránh để nguồn vốn tồn tại trên danh nghĩa nhưng không tạo ra giá trị thực tế.

Đại biểu Lê Văn Thế, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Ninh Bình phát biểu thảo luận.

Đại biểu Lê Văn Thế, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Ninh Bình tập trung góp ý về cơ chế phân chia nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất giữa ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Đại biểu cơ bản thống nhất với chủ trương phân chia nguồn thu, song đề nghị nghiên cứu xác định số thu làm căn cứ phân chia sau khi trừ các khoản bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực tế, hợp pháp, gắn trực tiếp với khoản thu, không phân biệt kinh phí do ngân sách địa phương bố trí trước hay do nhà đầu tư ứng trước và được khấu trừ theo quy định.

Từ thực tiễn địa phương, đại biểu cho rằng cơ chế hiện hành có thể khiến địa phương phải hoàn trả phần ngân sách Trung ương được hưởng theo tỷ lệ phân chia đối với khoản kinh phí nhà đầu tư đã ứng trước, được khấu trừ hợp pháp nhưng không phát sinh dòng tiền thực nộp. Đại biểu đề nghị quy định rõ nguyên tắc xác định khoản chi phí được trừ, bảo đảm có căn cứ pháp lý, không tính trùng, không vượt số thu tương ứng và vẫn hạch toán đầy đủ thu, chi ngân sách. Cùng với đó, cần hoàn thiện quy định chuyển tiếp để xử lý thống nhất các khoản đã phát sinh, tránh tính trùng chi phí khi chuyển sang cơ chế mới.

Bên cạnh vấn đề phân chia nguồn thu, đại biểu Lê Văn Thế đề nghị hoàn thiện quy định về giám sát đầu tư của cộng đồng theo hướng bảo đảm việc tiếp nhận, xử lý kiến nghị và thông báo kết quả được thực hiện đầy đủ. Việc giám sát cần được khép kín từ khâu tiếp nhận thông tin, kiến nghị đến phản hồi kết quả xử lý, qua đó nâng cao trách nhiệm của chủ chương trình, chủ đầu tư và tăng cường khả năng giám sát của nhân dân.

Các đại biểu phát biểu thảo luận tại Tổ.

Cũng tại phiên thảo luận, các vị ĐBQH tỉnh đã có nhiều ý kiến góp ý hoàn thiện dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân và dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Hồng Giang - CTV