Không để ngân sách và ưu đãi thuế nằm ngoài mục tiêu

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng, cần phân tích cụ thể từng nhóm kinh phí chuyển nguồn. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Trong khuôn khổ chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 23/10, tại tổ 9, ĐBQH TP. Huế và Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình đã có phiên thảo luận dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) và các dự án luật sửa đổi về thuế.

Vốn chuyển nguồn lớn, cần rõ trách nhiệm

Tham gia thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng, việc tăng tính chủ động cho Chính phủ, chính quyền địa phương trong điều hành ngân sách là cần thiết. Tuy nhiên, luật phải phân định rõ thẩm quyền điều hành trong phạm vi dự toán được Quốc hội, HĐND quyết định với những nội dung thuộc thẩm quyền của cơ quan dân cử. Các nguyên tắc về điều chỉnh dự toán, sử dụng dự phòng và cân đối vốn cho những năm tiếp theo cần được quy định rõ, không nên giao toàn bộ cho văn bản hướng dẫn.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, cần phân tích cụ thể từng nhóm kinh phí chuyển nguồn, bởi bên cạnh những khoản hợp pháp, cần thiết vẫn có những khoản xuất phát từ việc chuẩn bị nhiệm vụ, phân bổ vốn hoặc tổ chức thực hiện chậm. 

Việc đánh giá hiệu quả đầu tư công cũng phải trở thành căn cứ phân bổ vốn. Những dự án chậm tiến độ nhiều năm, liên tục điều chỉnh vốn hoặc không đạt mục tiêu cần được xem xét kỹ trước khi tiếp tục bố trí vốn. Hiệu quả không thể chỉ đo bằng tỷ lệ giải ngân hay khả năng thu hồi vốn, mà phải tính đến lợi ích kinh tế - xã hội và chất lượng dịch vụ công.

“Đối với các công trình trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa và hạ tầng dân sinh, bà lưu ý cần tính cả chi phí vận hành, duy tu, bảo trì sau đầu tư. “Một công trình hoàn thành nhưng thiếu kinh phí hoạt động sẽ khó phát huy hiệu quả như kỳ vọng”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Cùng quan điểm siết kỷ luật ngân sách, đại biểu Nguyễn Hoàng Hà, Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình đề nghị gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ giải ngân và kết quả đầu ra, phân biệt nguyên nhân chậm do năng lực tổ chức thực hiện với những yếu tố khách quan, bất khả kháng. Vốn đã chuyển nguồn nhưng không còn khả năng thực hiện hoặc không còn phù hợp với mục tiêu ban đầu cần được xem xét xử lý, tránh tình trạng vốn tồn tại trên danh nghĩa nhưng không tạo ra giá trị thực tế.

Một cảnh báo khác được đại biểu Nguyễn Hoàng Hà nêu ra là nguy cơ hình thành danh mục đầu tư công vượt quá khả năng cân đối vốn. Đại biểu dẫn ví dụ, nếu vốn đầu tư xây dựng cơ bản của một địa phương là 1.000 tỷ đồng thì danh mục dự án chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo có thể lên tới 2.000 tỷ đồng. Trong khi đó, các dự án đã được phê duyệt ở giai đoạn hiện tại vẫn có thể chưa được bố trí đủ vốn. “Chúng ta đang dùng vốn trong tương lai để chi tiêu cho hiện tại”, đại biểu nêu vấn đề.

Đại biểu đề nghị giữ cơ chế chuẩn bị đầu tư cho giai đoạn sau nhưng phải làm rõ việc phê duyệt chủ trương đầu tư không đồng nghĩa với cam kết bố trí vốn. Trước khi quyết định kế hoạch đầu tư công trung hạn chính thức, cần rà soát tổng nhu cầu, khả năng cân đối theo từng nguồn, tiến độ và thứ tự ưu tiên. Nếu nhu cầu vượt khả năng đáp ứng, phải sắp xếp lại danh mục minh bạch, tránh dàn trải vốn và kéo dài nhiều dự án cùng lúc.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách TP. Huế, đề nghị rà soát quy định về thuế đối với đất bỏ hoang. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp

Ưu đãi thuế phải đến đúng đối tượng

Đối với các chính sách thuế, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị thiết kế ưu đãi gắn với mục tiêu và có cơ chế kiểm soát hiệu quả thực chất. Về miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, bà cơ bản đồng tình với định hướng hỗ trợ giáo dục. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ tư cách hoạt động của cơ sở với phạm vi thu nhập được miễn thuế.

Với đề xuất miễn thuế thu nhập đối với hoạt động cung cấp suất ăn cho trường học, cơ sở khám, chữa bệnh, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc nâng cao chất lượng bữa ăn là cần thiết nhưng giảm nghĩa vụ thuế của nhà cung cấp không mặc nhiên làm giảm giá suất ăn hay cải thiện dinh dưỡng, an toàn thực phẩm.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ làm rõ căn cứ của chính sách, cân nhắc hỗ trợ trực tiếp người học, người bệnh khi cần thiết. Nếu tiếp tục áp dụng miễn thuế, phải có điều kiện cụ thể, thời hạn đánh giá và cơ chế chứng minh lợi ích thực sự đến với học sinh, người bệnh.

Cùng quan tâm đến tính minh bạch và khả năng thực thi của chính sách thuế, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách TP. Huế, đề nghị rà soát quy định về thuế đối với đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng để tránh chồng chéo nghĩa vụ tài chính.

Theo đại biểu, đề xuất áp dụng thuế suất 0,2% cần được xem xét trong mối quan hệ với quy định hiện hành về thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và các nghĩa vụ tài chính theo pháp luật đất đai. Nếu không phân định rõ phạm vi áp dụng, cùng một diện tích đất có thể bị xác định thuộc nhiều trường hợp chịu thuế hoặc phát sinh các khoản nghĩa vụ chồng lấn.

Đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí xác định đất bỏ hoang, thời điểm tính thuế, thẩm quyền xác nhận và các trường hợp loại trừ, nhất là khi việc chậm đưa đất vào sử dụng xuất phát từ thủ tục của cơ quan nhà nước hoặc nguyên nhân bất khả kháng. Cơ quan thuế cũng cần có dữ liệu đầy đủ từ cơ quan quản lý đất đai để bảo đảm áp dụng thống nhất.

Đại biểu cũng đề nghị chưa thông qua quy định bổ sung tại khoản 8 Điều 7 trong kỳ họp này khi các tiêu chí, thời hạn áp dụng và mối quan hệ với quy định hiện hành chưa được làm rõ. Đồng thời, cần thống nhất mức thuế suất giữa các quy định, tránh áp dụng trùng lặp nghĩa vụ tài chính đối với cùng diện tích đất, hành vi và thời gian.

Lê Thọ